Tay chân miệng vào mùa, cha mẹ cần làm gì để phòng bệnh cho trẻ trong năm học mới?

Cảnh báo dấu hiệu tay chân miệng chuyển nặng

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, lây lan nhanh trong môi trường tập trung đông người. Đáng chú ý, tại Hà Nội, số ca mắc tay chân miệng trong năm nay có xu hướng gia tăng, ngành y tế cảnh báo nguy cơ tiếp tục xuất hiện các ổ dịch, nhất là tại các trường mầm non, mẫu giáo.

Phần lớn trẻ mắc tay chân miệng có thể hồi phục sau vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể diễn biến nặng với những biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Vậy cha mẹ cần nhận biết những dấu hiệu nào để đưa trẻ đi khám? Khi trẻ mắc bệnh, cần chăm sóc và cách ly ra sao để hạn chế lây lan?

Tại Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Nhi Trung ương, nhiều bệnh nhi đang điều trị tay chân miệng là trẻ dưới 5 tuổi. Điều đáng nói, biểu hiện bệnh ở mỗi trẻ có thể không giống nhau. Có trẻ không xuất hiện rõ các nốt phỏng nước ở tay, chân mà tổn thương lại nằm ở những vị trí khó nhận biết như cổ họng, khe bẹn. Chính điều này khiến không ít phụ huynh dễ nhầm lẫn và bỏ qua những dấu hiệu ban đầu của bệnh.

Con gái 4 tuổi của chị Đỗ Xuân Mai ở Hưng Yên. Trước khi được đưa đến Bệnh viện Nhi Trung ương, bé đã sốt cao nhiều ngày và gia đình không nghĩ ngay đến tay chân miệng. 

"Cháu ở nhà thì có biểu hiện sốt cao, bọn em không cắt sốt được. Ở nhà cháu sốt được 3 hôm, chuyển đến viện Nhi lúc đấy tình trạng của cháu sốt cao 39 độ 3, trong họng cháu có những nốt nhỏ. Xuống đây được các bác sĩ làm xét nghiệm máu dương tính với chân tay miệng thì chúng em chuyển xuống đây vào tối hôm chủ nhật", chị Mai chia sẻ.

Không phải trường hợp nào mắc tay chân miệng cũng xuất hiện đầy đủ những dấu hiệu điển hình như các nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân. Ở giai đoạn đầu, trẻ có thể chỉ sốt, đau họng, biếng ăn hoặc xuất hiện những tổn thương nhỏ trong miệng. Những biểu hiện này đôi khi dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với các bệnh thông thường.

Đặc biệt, khi trẻ sốt kéo dài, sốt cao không hạ hoặc có những thay đổi khác thường về trạng thái, phụ huynh không nên chỉ theo dõi tại nhà mà cần đưa trẻ đi khám để được đánh giá. Việc phát hiện bệnh sớm cũng giúp gia đình chủ động chăm sóc, cách ly trẻ và hạn chế nguy cơ lây nhiễm cho những người xung quanh.

Cách ly, vệ sinh đúng cách để hạn chế tay chân miệng lây lan

Phần lớn trẻ mắc tay chân miệng có thể hồi phục sau một thời gian được chăm sóc và theo dõi. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp bệnh diễn biến nhanh, xuất hiện biến chứng ở thần kinh, tim mạch, hô hấp. Điều đáng lưu ý là những dấu hiệu chuyển nặng đôi khi không quá rõ ràng ngay từ đầu. Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Đỗ Thiện Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, phụ huynh cần đặc biệt chú ý đến những thay đổi trong hành vi, thân nhiệt và phản ứng của trẻ, bởi đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo sớm.

"Một số triệu chứng cảnh báo sớm biến chứng nặng của bệnh tay chân miệng là trẻ quấy khóc bất thường, có thể quấy khóc cả đêm. Nhiều phụ huynh cho rằng trẻ quấy khóc do các nốt loét trong miệng gây đau, nhưng thực tế đây có thể là dấu hiệu nhiễm độc thần kinh ở giai đoạn rất sớm. Trẻ thường ngủ khoảng 15-20 phút rồi tỉnh dậy quấy khóc, sau đó lại ngủ và tiếp tục lặp lại tình trạng này trong đêm. Triệu chứng thứ hai là sốt cao liên tục, không đáp ứng với các thuốc hạ sốt thông thường. Triệu chứng thứ ba là trẻ bị giật mình, ngay cả khi đang tỉnh táo, ngồi chơi bình thường. Vì vậy, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý. Nếu trẻ xuất hiện một trong ba dấu hiệu trên, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và nhập viện điều trị kịp thời", bác sĩ Hải cho biết.

Những dấu hiệu bác sĩ vừa đề cập đều là những biểu hiện mà cha mẹ có thể quan sát ngay trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Đặc biệt, tình trạng quấy khóc bất thường, ngủ không yên giấc, sốt cao liên tục hay trẻ đang chơi vẫn giật mình cần được lưu ý, thay vì cho rằng đó chỉ là biểu hiện của sốt hoặc đau miệng.

Bên cạnh việc nhận biết dấu hiệu chuyển nặng, một vấn đề khác cũng cần được quan tâm là khả năng lây lan của tay chân miệng. Virus gây bệnh có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, qua dịch tiết và phân của trẻ mắc bệnh. Trong môi trường nhà trẻ, mẫu giáo, khi trẻ thường xuyên chơi cùng nhau, dùng chung đồ chơi và tiếp xúc gần, nguy cơ lây nhiễm càng cao.

Bởi vậy, khi phát hiện trẻ mắc bệnh, phụ huynh cần cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với những trẻ khác và chú ý vệ sinh không gian sinh hoạt. Đồ chơi, vật dụng và những bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc cũng cần được vệ sinh thường xuyên. Đây là những việc làm đơn giản nhưng có thể góp phần hạn chế virus tiếp tục lây lan trong gia đình và cộng đồng

GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương khuyến cáo, ngay khi trẻ mắc bệnh, gia đình cần chủ động thực hiện các biện pháp cách ly và vệ sinh: "Khi mà con chúng ta mắc thì đầu tiên là ta cho con chúng ta ở nhà, ở trong một môi trường thoáng, môi trường sạch và những môi trường bề mặt của con chúng ta cần được dọn dẹp một cách sạch sẽ nhất có thể. Vấn đề thứ 2 là phải cô lập những chất xuất tiết của các cháu, ví dụ như phân, nước tiểu hoặc mũi dãi chất nôn để đảm bảo không bị lây nhiễm sang các em bé khác ở môi trường xung quanh khác".

Việc cách ly trẻ mắc bệnh không chỉ giúp hạn chế lây cho những trẻ khác mà còn tạo điều kiện để cha mẹ theo dõi sát diễn biến sức khỏe của con. Trong thời gian này, phụ huynh cần chú ý tình trạng sốt, khả năng ăn uống, ngủ nghỉ và những thay đổi về hành vi của trẻ.

Tay chân miệng hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vaccine phòng bệnh. Vì vậy, việc phát hiện sớm, chăm sóc đúng hướng dẫn và theo dõi các dấu hiệu bất thường vẫn là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ bệnh diễn biến nặng.

Với những trường hợp được bác sĩ cho phép chăm sóc tại nhà, phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ đã hạ sốt hoặc có vẻ khỏe hơn. Bệnh có thể thay đổi theo từng ngày, vì vậy việc theo dõi và đưa trẻ đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường là rất cần thiết.

TS.BS Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương lưu ý về các mức độ bệnh và cách xử trí: "Tay chân miệng có rất nhiều biến chứng như biến chứng về tim mạch, biến chứng về tuần hoàn, biến chứng về phổi, hô hấp và biến chứng não. Tuy nhiên, người ta chia rất nhiều mức độ như độ 1 chăm sóc tại nhà còn từ độ 2a trở lên có thể chăm sóc tại y tế cơ sở và tùy từng mức độ bệnh ta sẽ có những phác đồ điều trị kịp thời và hợp lý cho trẻ".

Điều quan trọng là không chờ đến khi trẻ xuất hiện những biểu hiện rõ ràng mới đưa đi khám. Chủ động nhận biết các dấu hiệu bất thường, chăm sóc đúng cách và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng của bệnh.

Đặc biệt, khi năm học mới bắt đầu, trường học và các cơ sở mầm non, mẫu giáo cần tiếp tục duy trì các biện pháp phòng bệnh. Việc vệ sinh lớp học, đồ chơi, bề mặt thường xuyên tiếp xúc; hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng và phát hiện sớm những trường hợp có dấu hiệu bệnh sẽ góp phần hạn chế nguy cơ lây lan. Với mỗi gia đình, những thói quen đơn giản như giữ vệ sinh tay, không dùng chung đồ cá nhân, vệ sinh đồ chơi và cho trẻ nghỉ học khi mắc bệnh đều có ý nghĩa trong phòng, chống tay chân miệng.

Chủ động từ gia đình, phối hợp với nhà trường và đưa trẻ đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ, hạn chế lây lan tay chân miệng trong cộng đồng, nhất là trong thời điểm năm học mới đã bắt đầu.

Gần 100.000 ca tay chân miệng, cảnh báo nguy cơ tăng bệnh đầu năm học

VOV.VN - 8 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận gần 100.000 ca tay chân miệng, cao gấp 2,5 lần cùng kỳ 2025, chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi.