Vai trò của phẫu thuật chuyển hóa trong điều trị béo phì

Phẫu thuật chuyển hóa là gì? Vì sao phẫu thuật chuyển hóa ngày càng giữ vai trò trung tâm trong điều trị béo phì?

Béo phì là bệnh lý mạn tính phức tạp, có liên quan đến hơn 200 bệnh lý và biến chứng nguy hiểm như tim mạch, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ… Trong những năm gần đây, phẫu thuật chuyển hóa đã trở thành một trong những giải pháp điều trị chủ động, góp phần kiểm soát cân nặng và cải thiện các rối loạn chuyển hóa ở những trường hợp có chỉ định phù hợp. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả bền vững, phẫu thuật cần được kết hợp với các biện pháp như điều chỉnh dinh dưỡng, tăng cường vận động, hỗ trợ tâm lý, điều trị nội khoa và theo dõi lâu dài.

Đây cũng là nội dung trọng tâm được các chuyên gia Việt Nam và Đài Loan trao đổi tại Hội thảo “Đa mô thức trong kiểm soát cân nặng”, diễn ra ngày 1/8/2026 tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.

Tiêu biểu nhất là chia sẻ của GS.BS Weu Wang, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y khoa Đài Bắc, Đài Loan (Trung Quốc), cho biết: “Phẫu thuật chuyển hóa là phương pháp can thiệp ngoại khoa lên hệ tiêu hóa, chủ yếu tại dạ dày và ruột non nhằm điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa trong cơ thể. Hiện nay, hai kỹ thuật được áp dụng phổ biến là cắt dạ dày hình ống và nối tắt dạ dày bằng phương pháp nội soi ít xâm lấn, giúp tối ưu hiệu quả điều trị, đồng thời giảm thiểu biến chứng cho người bệnh”.

Điểm khác biệt quan trọng của phẫu thuật chuyển hóa là tác động vào cơ chế bệnh chứ không chỉ làm giảm dung tích dạ dày. Sau can thiệp, nhiều hormone điều hòa cảm giác đói no thay đổi, khả năng sử dụng insulin được cải thiện và chuyển hóa đường huyết ổn định hơn. Nhờ đó, người bệnh thường giảm cảm giác thèm ăn tự nhiên, đồng thời kiểm soát tốt hơn đái tháo đường type 2, tăng huyết áp và rối loạn lipid máu.

Nói cách khác, phẫu thuật chuyển hóa không đơn thuần giúp người bệnh ăn ít đi, mà còn làm thay đổi cách cơ thể sử dụng năng lượng và điều hòa đường huyết. Đây chính là lý do phương pháp này được gọi là "phẫu thuật chuyển hóa" thay vì chỉ "phẫu thuật giảm cân".

Theo TS.BS Nguyễn Thanh Tâm - Trưởng khoa Ngoại tổng hợp, BVĐK Hồng Ngọc chia sẻ: “Phẫu thuật chuyển hóa có vai trò quan trọng trong kiểm soát cân nặng, được chỉ định cho người béo phì kèm các bệnh lý chuyển hóa liên quan. Khi được áp dụng đúng chỉ định và phối hợp với các phương pháp điều trị khác, can thiệp có thể giúp kiểm soát lâu dài bệnh béo phì cũng như cải thiện nhiều bệnh đồng mắc.”

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng phẫu thuật không phải là giải pháp dành cho mọi trường hợp. Việc lựa chọn người bệnh cần dựa trên đánh giá toàn diện về chỉ số khối cơ thể, bệnh đồng mắc, thời gian mắc bệnh, khả năng tuân thủ điều trị và tình trạng tâm lý. Chỉ định đúng là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả lâu dài của can thiệp.

Thực tiễn triển khai phẫu thuật chuyển hóa tại BVĐK Hồng Ngọc

Tại BVĐK Hồng Ngọc, phẫu thuật chuyển hóa được triển khai theo mô hình điều trị đa chuyên khoa. Người bệnh được đánh giá đồng thời về nội tiết, tim mạch, dinh dưỡng và tâm lý trước khi quyết định can thiệp nhằm xác định đúng chỉ định và lựa chọn kỹ thuật phù hợp.

Từ thực tiễn điều trị, BVĐK Hồng Ngọc đã tích lũy thêm kinh nghiệm về hiệu quả của phẫu thuật chuyển hóa ở nhiều nhóm người bệnh khác nhau. Những kinh nghiệm này tiếp tục được trao đổi chuyên sâu tại Hội thảo khoa học "Đa mô thức trong kiểm soát cân nặng" khi 6 trường hợp phẫu thuật chuyển hóa thực hiện tại bệnh viện được các chuyên gia Việt Nam và Đài Loan (Trung Quốc) cùng phân tích và đối chiếu kết quả điều trị. Các trường hợp này đều có béo phì kéo dài kèm đái tháo đường type 2, tăng huyết áp hoặc rối loạn lipid máu và đã thất bại với điều trị nội khoa trước đó.

Điểm đáng chú ý từ các ca bệnh trên là hiệu quả điều trị không đến từ một kỹ thuật đơn lẻ. Trước can thiệp, người bệnh đều được đánh giá toàn diện về chuyển hóa, dinh dưỡng và tâm lý; sau đó hội chẩn liên chuyên khoa để lựa chọn kỹ thuật phù hợp, chủ yếu là cắt dạ dày hình ống hoặc nối tắt dạ dày, với mục tiêu cải thiện đồng thời cân nặng và tình trạng chuyển hóa.

Khi chiến lược điều trị được cá thể hóa, kết quả lâm sàng bước đầu cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Bệnh nhân H.A. (26 tuổi) giảm gần 10 kg sau một tháng, đồng thời cải thiện tình trạng mất ngủ, rối loạn kinh nguyệt và tâm lý tự tin hơn. Bệnh nhân N.T.H. (46 tuổi) giảm hơn 12 kg sau một tháng; khả năng vận động cải thiện rõ và việc điều chỉnh thuốc điều trị đái tháo đường, tăng huyết áp được thực hiện theo đánh giá của bác sĩ.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng kết quả sớm chưa phải đích cuối cùng của điều trị. Vì vậy, sau phẫu thuật, người bệnh tiếp tục được theo dõi lâu dài bởi bác sĩ ngoại khoa, nội tiết và dinh dưỡng để điều chỉnh chế độ ăn, vận động và các chỉ số chuyển hóa theo từng giai đoạn.

TS.BS Nguyễn Thanh Tâm cho biết: “Hiện nay, các kỹ thuật phẫu thuật chuyển hóa đã được triển khai thường quy tại BVĐK Hồng Ngọc. Khi được đặt trong chiến lược điều trị đa mô thức, phương pháp này mang lại hiệu quả cao, không chỉ giúp giảm cân mà còn cải thiện rõ rệt các bệnh lý chuyển hóa; nhiều trường hợp đã kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp và nâng cao chất lượng sống sau can thiệp”

Theo TS.BS Nguyễn Thanh Tâm, hiệu quả của phẫu thuật cần được đánh giá bằng khả năng duy trì kết quả, cải thiện bệnh đồng mắc và nâng cao chất lượng sống. Điều này cho thấy phẫu thuật chuyển hóa không phải là giải pháp đơn lẻ mà là một phần của chiến lược điều trị béo phì toàn diện và lâu dài.

BVĐK Hồng Ngọc lọt Top chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình châu Á - Thái Bình Dương 2026

VOV.VN - BVĐK Hồng Ngọc nằm trong top 3 bệnh viện tại Việt Nam có chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình tốt nhất Châu Á - Thái Bình Dương 2026, ghi dấu nỗ lực nâng cao chất lượng chuyên môn và dịch vụ, hướng tới mục tiêu lấy người bệnh làm trung tâm.