4 tháng xung đột Iran - Mỹ: Tổn thất khổng lồ và hệ lụy lâu dài

Sau cuộc họp của các quan chức cấp cao trong ngày 21 và 22/6 tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock ở Thụy Sĩ, Mỹ và Iran về cơ bản đã thống nhất được lộ trình làm việc để chấm dứt xung đột Iran - Mỹ và giải quyết các vấn đề phát sinh.

Hai bên đã bước vào giai đoạn tiếp theo để bàn thảo về cách thức quản lý eo biển Hormuz, giải quyết vấn đề Lebanon, khôi phục hoạt động dầu mỏ của Iran, gỡ bỏ phong tỏa khối tài sản của nước này và vấn đề hạt nhân…

Khi nguy cơ xung đột bạo lực đã tạm lắng, đối thoại trở lại, người ta bắt đầu chuyển sang thống kê các con số thiệt hại để bắt đầu quá trình khắc phục và tái thiết.

Những thống kê sau sẽ giúp minh họa một số tác động quan trọng nhất đối với các quốc gia liên quan, khu vực và thế giới.

Hơn 7.600 người thiệt mạng

Hãng tin Human Rights Activists News Agency (HRANA) có trụ sở tại Mỹ cho biết tính đến tháng 4, đã có 3.636 người Iran thiệt mạng kể từ khi xung đột bùng nổ vào ngày 28/2.

Các số liệu tổng hợp từ tuyên bố của chính phủ, cơ quan y tế và các tổ chức giám sát cho thấy ít nhất 2.100 người trong số này là dân thường, phần lớn thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

Tại Lebanon, Bộ Y tế nước này cho biết ít nhất 4.000 người đã thiệt mạng kể từ khi xung đột giữa Hezbollah và Israel bùng phát ngày 2/3. Cơ quan này không phân biệt giữa dân thường và những người tham chiến trực tiếp.

Ngày 18/6 được xem là một trong những ngày đẫm máu nhất của cuộc xung đột khi Không quân Israel tấn công vùng ngoại ô các thành phố Nabatieh, Sidon và Tyre, khiến ít nhất 47 người thiệt mạng và 97 người bị thương.

Mỹ và Israel chịu tổn thất nhân mạng thấp hơn nhưng vẫn đáng kể.

Ở phía bên kia, theo số liệu của Lầu Năm Góc tính đến ngày 22/6, 13 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng và khoảng 400 người bị thương trong chiến dịch quân sự Epic Fury.

Trong khi đó, theo số liệu của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), ít nhất 39 người Israel đã thiệt mạng kể từ khi chiến tranh nổ ra, bao gồm hàng chục binh sĩ tham chiến chống Hezbollah tại Lebanon và ít nhất 4 dân thường thiệt mạng trong các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran.

Tổn thất nhân mạng không chỉ giới hạn ở các bên trực tiếp tham chiến. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran cũng gây thương vong tại các quốc gia vùng Vịnh như Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Kuwait, Bahrain, Qatar và Oman, dù chưa có số liệu thống kê toàn diện.

Nếu xét về thương vong gián tiếp, con số này có thể còn lớn hơn. Ví dụ, ngày 10/6, 3 thủy thủ người Ấn Độ đã thiệt mạng trong hành động ngăn chặn của Hải quân Mỹ nhằm vào các tàu chở dầu hoạt động tại eo biển Hormuz.

2.200 tỷ USD thiệt hại với kinh tế toàn cầu

Việc đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ của thế giới - đã gây ra những hệ lụy kinh tế trên phạm vi toàn cầu.

Viện Kinh tế và Hòa bình ước tính hồi đầu tháng 6 rằng cuộc chiến Mỹ - Iran đang làm giảm khoảng 2.200 tỷ USD GDP toàn cầu mỗi năm. Con số này có thể tăng vọt nếu tiến trình hòa bình gặp trở ngại hoặc giao tranh tái diễn.

Giá dầu đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng từ đầu năm 2026. Trước khi xung đột nổ ra, giá dầu chủ yếu dao động trong khoảng 67-71 USD/thùng.

Có 8 quốc gia phụ thuộc phần lớn vào eo biển Hormuz để xuất khẩu dầu khí gồm Iran, Iraq, Kuwait, Saudi Arabia, UAE, Qatar, Bahrain và Oman. Chính vì thế, việc phong tỏa tuyến đường này cũng gây thiếu hụt năng lượng và buộc nhiều quốc gia xa khu vực phải triển khai các biện pháp tiết kiệm năng lượng.

Ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), gọi đây là "thách thức an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử".

1 triệu người Lebanon mất nhà cửa

Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc (OCHA) cho biết hơn 1 triệu người Lebanon đã phải rời bỏ nhà cửa kể từ khi cuộc chiến Mỹ - Iran bắt đầu.

Cơ quan này cũng ước tính gần 1/4 dân số Lebanon đang đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ở mức "khủng hoảng và khẩn cấp".

Lebanon không phải chiến trường trực tiếp nhưng lại là nơi mà Hezbollah, lực lượng vũ trang thân Iran hoạt động mạnh và thường xuyên tổ chức các cuộc tấn công vào Israel. Các cuộc tấn công này gia tăng kể từ khi xung đột Mỹ Iran nổ ra.

Vì thế, nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng di dời quy mô lớn là các chiến dịch quân sự liên tiếp của Israel tại Lebanon, bất chấp nhiều tuyên bố ngừng bắn.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định các cuộc tấn công nhằm thiết lập những “vùng an ninh” xung quanh Israel.

“Chúng tôi đã thiết lập các vùng an ninh sâu quanh Nhà nước Israel. Chúng tôi đã làm điều đó ở Gaza, Liban và Syria”, ông phát biểu trong cuộc họp báo ngày 15/6. “Tôi muốn nói rõ rằng chúng tôi sẽ tiếp tục hiện diện tại những vùng an ninh này để bảo vệ đất nước”.

Theo bản đồ được Israel công bố sau thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 4, vùng đệm an ninh rộng khoảng 600 km², bao gồm 57 thị trấn và làng mạc.

Tuy nhiên, các cuộc không kích vẫn diễn ra bên ngoài khu vực này cho tới cuối tháng 5, trong khi lệnh sơ tán hiện vẫn ảnh hưởng tới khoảng 20% lãnh thổ Lebanon.

Mặc dù bản ghi nhớ (MOU) yêu cầu “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận” không chỉ đối với Mỹ và Iran mà cả các đồng minh của họ, Israel tuần trước vẫn công bố bản đồ cập nhật cho thấy lực lượng nước này tiếp tục hiện diện sâu khoảng 10 km bên trong lãnh thổ Lebanon.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz ngày 21/6  tái khẳng định Israel sẽ không rút quân và quân đội sẽ hoạt động “không bị hạn chế”.

Mỹ đã chi 29 tỷ USD cho cuộc chiến Iran

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tương đối kín tiếng về tổng chi phí của cuộc chiến. Tuy nhiên, ông Jay Hurst, Kiểm soát viên ngân sách của Lầu Năm Góc cho biết trong phiên điều trần hồi tháng 5 rằng chiến dịch Epic Fury đã tiêu tốn khoảng 29 tỷ USD tiền thuế của người dân Mỹ.

Một số cơ quan truyền thông nhận định chi phí thực tế có thể lên tới 50 tỷ USD nếu tính cả việc sửa chữa các căn cứ quân sự bị hư hại cũng như thay thế số lượng lớn tên lửa và máy bay không người lái bị phá hủy hoặc sử dụng trong chiến đấu.

Theo các nhà phân tích, tác động của cuộc chiến đối với tăng trưởng kinh tế Mỹ sẽ còn kéo dài trong nhiều năm.

Ngân hàng đầu tư Goldman Sachs nhận định hồi tháng 3 rằng cuộc chiến đã “làm giảm dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ năm 2026 và làm tăng dự báo lạm phát năm 2026 do giá dầu tăng cao”, hệ quả trực tiếp từ việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược toàn cầu.

Chiến tranh cũng khiến kho dự trữ vũ khí của Mỹ bị hao hụt nghiêm trọng.

“Để dễ hình dung, Mỹ đã phóng nhiều tên lửa Patriot chỉ trong bốn ngày đầu của cuộc chiến với Iran hơn tổng số Patriot mà chúng tôi viện trợ cho Ukraine trong suốt bốn năm qua”, bà Linda Bilmes, giáo sư tại Trường Chính sách công Harvard Kennedy, cho biết hồi tháng 4.

Phát biểu trong chương trình Face the Nation của CBS tháng trước, Thượng nghị sĩ Mỹ Mark Kelly cho rằng Mỹ có thể mất nhiều năm để bổ sung kho dự trữ vũ khí. Cần nhắc lại rằng, chi phí thay thế mỗi tên lửa Tomahawk dao động từ 3- 3,5 triệu USD, trong khi mỗi tên lửa Patriot có giá từ 4-5 triệu USD.

Kinh tế Iran mất 270 tỷ USD

Nền kinh tế Iran vốn đã gặp nhiều khó khăn trong nhiều năm qua do các lệnh trừng phạt, giờ sẽ chịu thêm gánh nặng chiến tranh. Theo Forbes, đồng rial của Iran hiện là một trong những đồng tiền mất giá nhất thế giới.

Tháng 4 vừa qua, trong một lần trả lời báo chí nước ngoài, Chính phủ Iran cho biết cuộc xung đột đã gây ra khoảng 270 tỷ USD thiệt hại trực tiếp và gián tiếp cho nền kinh tế nước này.

Các quan chức Iran từ đầu năm đã nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bao gồm việc giải phóng một phần hoặc toàn bộ số tài sản trị giá hàng chục tỷ USD đang bị phong tỏa ở nước ngoài. Bởi đây là nguồn lực thiết yếu để tái thiết nền kinh tế.

Những tài sản này đã bị đóng băng trong nhiều thập kỷ do các lệnh trừng phạt, hạn chế ngân hàng và các tranh chấp pháp lý.

Bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran quy định rằng các “quỹ hoặc tài sản bị đóng băng hay hạn chế” của Iran sẽ được “toàn quyền sử dụng”. Tuy nhiên, thời điểm và phạm vi cụ thể của quá trình giải ngân vẫn sẽ là nội dung được đôi bên thảo luận trong các cuộc họp kỹ thuật tại Thụy Sĩ tuần này.

Áp lực lại bủa vây Tổng thống Trump bất chấp kết quả đàm phán với Iran

VOV.VN - Nỗ lực đưa Iran trở lại bàn đàm phán tại Thụy Sĩ cuối tuần qua chưa thể giúp giải tỏa các áp lực đang đặt lên Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trái lại, nó tiếp tục làm lộ thêm những vấn đề mà ông chủ Nhà Trắng phải đương đầu.