Bộ trưởng An ninh Trung Quốc: AI là đấu trường cạnh tranh mới giữa các cường quốc

Tuyên bố trên của quan chức đứng đầu cơ quan an ninh Trung Quốc được đưa ra trong một bài viết đăng trên Tạp chí China Cyberspace của Cơ quan Quản lý Không gian mạng nước này mới đây.

Ông Trần Nhất Tân kêu gọi Trung Quốc cần nhận thức đầy đủ cơ hội, rủi ro và thách thức do sự phát triển của AI mang lại, tăng cường nhận thức về rủi ro và năng lực cảnh báo sớm, đẩy nhanh việc nâng cao trình độ quản trị AI và tăng cường hợp tác quốc tế trong quản trị công nghệ này.

Theo ông, AI đang thâm nhập vào mọi tầng nấc của xã hội loài người với tốc độ, phạm vi và chiều sâu chưa từng có, định hình lại một cách sâu sắc cấu trúc kinh tế toàn cầu, cục diện quyền lực, các mô hình đổi mới sáng tạo cũng như tư duy quản trị xã hội.

Ông cũng đưa ra những lĩnh vực mà AI có thể tác động một cách hệ thống và trên diện rộng, như an ninh chính trị, hạ tầng thông tin trọng yếu, hoạt động bảo vệ dữ liệu hay hình thức đấu tranh quân sự.

Một trong sáu rủi ro và thách thức được ông nhấn mạnh là khả năng AI bị các lực lượng mà Bắc Kinh coi là thù địch lợi dụng để tạo dựng hàng loạt tin đồn chính trị, phát tán nội dung độc hại và kích động thù địch, tiến hành chiến tranh dư luận và chiến tranh nhận thức, đe dọa trực tiếp đến an ninh chính trị, an ninh chế độ và an ninh ý thức hệ của Trung Quốc.

Trong lĩnh vực an ninh mạng, ông cảnh báo các mô hình lớn, trong đó tiêu biểu là mô hình do các công ty Mỹ phát triển, như Claude Mythos của Anthropic và GPT-5.5-Cyber của OpenAI, có thể giảm mạnh rào cản kỹ thuật cũng như chi phí thực hiện các cuộc tấn công mạng, gây ra những rủi ro nghiêm trọng đối với cơ sở hạ tầng thông tin then chốt của Trung Quốc.

Cũng theo ông, các cơ quan tình báo và gián điệp nước ngoài đang sử dụng rộng rãi các công nghệ tự động thu thập dữ liệu trên mạng, khai thác dữ liệu và lập hồ sơ thông minh để thu thập và chiếm đoạt các thông tin nhạy cảm, bao gồm dữ liệu quốc gia trọng yếu, bí mật thương mại và dữ liệu riêng tư của công dân.

Ông cũng cảnh báo nguy cơ rò rỉ dữ liệu ngay trong nước khi người dùng thiếu nhận thức đầy đủ về bảo mật, đưa thông tin nhạy cảm vào các công cụ AI của nước ngoài. Một số công cụ tác nhân AI (AI agent) mã nguồn mở phổ biến như OpenClaw được cho là tồn tại lỗ hổng về mặt cấu trúc, như nguy cơ bị chiếm quyền kiểm soát thiết bị từ xa và rò rỉ thông tin nhạy cảm của người dùng.

Ở phạm vi rộng hơn, Bộ trưởng An ninh Quốc gia Trung Quốc cho rằng, các hành vi độc quyền trong lĩnh vực AI đang làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân bằng trong phát triển công nghệ giữa các quốc gia. Ông cáo buộc một số quốc gia sử dụng các biện pháp kiểm soát công nghệ, chi phối tiêu chuẩn ngành và các hệ sinh thái mã nguồn đóng, chia cắt chuỗi công nghiệp và cung ứng AI toàn cầu.

Ông cũng nêu ra các tác động của AI trong lĩnh vực quản trị xã hội và quân sự, như vấn đề “hộp đen” thuật toán và tình trạng “đầu độc” dữ liệu có thể khuếch đại những định kiến xã hội sẵn có; việc lạm dụng thông tin cá nhân trong quá trình xử lý dữ liệu có nguy cơ gây ra cuộc khủng hoảng niềm tin nơi người dùng... Hay việc công nghệ AI đang thúc đẩy chiến tranh bước vào kỷ nguyên tác chiến thông minh, cụ thể là cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã đánh dấu bước chuyển của AI từ “vai trò hỗ trợ” sang vị thế “nhân tố chủ chốt” trên chiến trường.

Trước thực tế này, ông Trần Nhất Tân cho rằng, Trung Quốc cần thúc đẩy một cách có hệ thống các biện pháp trọng điểm trong quản trị AI, như lồng ghép sâu rộng vấn đề an ninh AI vào công tác đảm bảo an ninh các lĩnh vực trọng yếu khác, tăng cường giám sát và cảnh báo sớm, định kỳ ban hành hướng dẫn về phòng ngừa các rủi ro an ninh, công bố những vụ việc điển hình và cảnh báo về việc nước ngoài sử dụng AI để tiến hành hoạt động gián điệp, xâm nhập và đánh cắp bí mật nhà nước, phát tán thông tin bôi nhọ hoặc kiềm chế, cô lập Trung Quốc.

Ông đồng thời kêu gọi tăng cường hiệu quả hợp tác quốc tế, ngăn chặn chủ nghĩa bá quyền, các rào cản công nghệ và việc hình thành những khối khép kín, hướng tới một hệ thống quy tắc AI công bằng và cởi mở hơn.

Những cảnh báo của người đứng đầu cơ quan an ninh Trung Quốc được đưa ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang tìm cách mở rộng vai trò trong xây dựng khuôn khổ quản trị AI toàn cầu. Tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS ở Ấn Độ vừa qua, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đề xuất các sáng kiến ứng dụng AI nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa và tăng cường hợp tác chuỗi cung ứng giữa các thành viên.

Hồi tháng 7/2026, 29 quốc gia, trong đó có Nga, Kazakhstan, Lào, Pakistan và Indonesia, đã ký thỏa thuận thành lập Tổ chức Hợp tác AI Thế giới (WAICO) do Trung Quốc khởi xướng tại Thượng Hải. Tổ chức này hướng tới hỗ trợ các nước Phương Nam toàn cầu nâng cao năng lực công nghệ và xây dựng khuôn khổ quản trị AI toàn cầu phù hợp với khác biệt chính sách giữa các quốc gia.

Trung Quốc kêu gọi Mỹ tăng cường tham vấn, tháo gỡ bất đồng thương mại

VOV.VN - Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường kêu gọi Trung Quốc và Mỹ tăng cường đối thoại, tham vấn để hóa giải các bất đồng và va chạm trong hợp tác kinh tế - thương mại, trong bối cảnh lãnh đạo hai nước dự kiến có cuộc gặp tại Mỹ vào cuối tháng 9.