EU có nguy cơ tụt hậu so với Mỹ và Canada trong lĩnh vực năng lượng địa nhiệt

Là một nguồn năng lượng ổn định, không phát thải carbon, năng lượng địa nhiệt có thể bổ sung tốt cho năng lượng gió và năng lượng mặt trời, cung cấp nguồn điện để bù đắp những thời kỳ nhu cầu cao khi sản lượng từ các nguồn năng lượng tái tạo giảm. Với công nghệ thế hệ mới, hệ thống địa nhiệt tăng cường có thể tạo ra khoảng 300 terawatt-giờ điện mỗi năm tại EU một cách hiệu quả về chi phí, tương đương khoảng một phần mười nhu cầu hiện nay. Và điều này có thể được thực hiện với chi phí dưới 100 euro/megawatt-giờ, mức giá cạnh tranh với điện sản xuất từ khí đốt và than đá.

Tại sao kế hoạch năng lượng địa nhiệt của châu Âu chậm hơn?

Khi Ủy ban châu Âu công bố Kế hoạch Hành động Điện khí hóa vào ngày 16/7/2026, người ta dự đoán rằng một Kế hoạch Hành động Địa nhiệt cũng sẽ được công bố cùng thời điểm. Tuy nhiên, dự đoán này đã không thành hiện thực. 

Năng lượng địa nhiệt là một “nguồn tài nguyên chưa được khai thác” để sản xuất điện sạch, sưởi ấm và làm mát. Đây là một sự ghi nhận đáng hoan nghênh. Kế hoạch Hành động Địa nhiệt chuyên biệt được các Bộ trưởng Năng lượng EU và Nghị viện châu Âu yêu cầu hơn hai năm trước, đã bị hoãn lại nhiều lần và hiện đã hoàn toàn biến mất khỏi chương trình nghị sự của Ủy ban.

Tại Bắc Mỹ, công nghệ địa nhiệt thế hệ mới không còn là một công nghệ đầy hứa hẹn nữa mà đã trở thành một ngành kinh doanh. Fervo Energy, một công ty của Mỹ đang phát triển các hệ thống địa nhiệt cải tiến, đã hoàn tất đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng vào tháng 5 năm nay. Công ty Eavor Technologies của Canada vừa được xếp hạng thứ hai trong danh sách các công ty công nghệ xanh hàng đầu thế giới của tạp chí TIME. Trong khi đó, châu Âu vẫn đang thảo luận về cách tổ chức định hướng chính sách cơ bản nhất để đưa công nghệ này vào sử dụng. Để bắt kịp những gì các quốc gia khác đã làm, châu Âu cần khẩn cấp một chiến lược để chuyển đổi năng lượng địa nhiệt từ sự công nhận về mặt chính trị sang triển khai thương mại.

Mỹ và Canada đang đi nhanh hơn EU trong lĩnh vực địa nhiệt

Mỹ đã nhận ra tiềm năng của năng lượng địa nhiệt từ một thập kỷ trước. Thông qua chương trình FORGE, Bộ Năng lượng Mỹ đã tài trợ cho các hoạt động khoan thăm dò thử nghiệm và công bố công khai kết quả. Sau đó Bộ này đặt mục tiêu đạt 60 GW công suất địa nhiệt vào năm 2050, với chi phí giảm xuống khoảng 45 USD/MWh.

Cách tiếp cận này đã hiệu quả. Nguồn vốn công được dùng để gánh chịu rủi ro của những dự án đầu tiên, khó khăn nhất, rồi rút lui khi công nghệ đã chứng minh được tính hiệu quả, giúp giảm thiểu rủi ro cho một ngành công nghiệp mới thay vì trợ cấp vô thời hạn. Fervo Energy, được xây dựng dựa trên nghiên cứu của FORGE, hiện đã được niêm yết công khai và có hợp đồng cung cấp điện liên tục 24/7 cho các trung tâm dữ liệu của Google. Meta, Google và các công ty khác đang tiếp bước với các thỏa thuận điện địa nhiệt quy mô gigawatt để cung cấp năng lượng cho AI, biến một công nghệ mà nhà nước đã giúp giảm thiểu rủi ro thành một thị trường mà vốn tư nhân đang chạy đua để xây dựng.

Canada cũng đang áp dụng cách tiếp cận tương tự. Alberta đang xây dựng một khu thử nghiệm khoan công cộng mở cửa cho bất kỳ công ty địa nhiệt nào. Tháng 8/2026, địa phương này đã trao thêm một khoản tài trợ cho công ty Eavor của Canada và công nghệ khép kín của Eavor đã giúp tránh được những lo ngại về địa chấn và nước ngầm vốn là vấn đề nan giải đối với năng lượng địa nhiệt trong quá khứ.

Trong khi đó, dù châu Âu cũng tài trợ cho các dự án địa nhiệt, nhưng chưa có cơ chế hỗ trợ mang tính hệ thống. Nhà máy của Eavor ở Bavaria, dự án khép kín thương mại đầu tiên của châu Âu, đã nhận được 91,6 triệu euro từ Quỹ Đổi mới của EU và thêm vốn từ Ngân hàng Đầu tư châu Âu. Sự hợp tác như vậy rất đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, các khoản tài trợ riêng lẻ cho các dự án trọng điểm không giống như việc giảm thiểu rủi ro trên toàn nền kinh tế mà Mỹ và Canada đã xây dựng. Cho đến nay, châu Âu vẫn chưa có phương pháp hệ thống nào để bù đắp chi phí khoan thăm dò, giai đoạn rủi ro nhất. Vì vậy, các nhà phát triển phải dựa vào một loạt các chương trình quốc gia riêng lẻ và thiếu hiệu quả. Đó là lý do tại sao một số công ty khởi nghiệp của châu Âu đã chuyển địa điểm ra nước ngoài để phát triển nhanh hơn.

EU còn thiếu gì để phát triển năng lượng địa nhiệt thành một ngành công nghiệp nội địa?

Tại Đức, Đạo luật thúc đẩy năng lượng địa nhiệt đã có hiệu lực từ năm ngoái và một số quốc gia đã thông qua các chiến lược quốc gia hoặc mở rộng các chương trình hỗ trợ. Tuy nhiên, cần có chính sách ở cấp độ EU vì việc chia sẻ dữ liệu địa chất, các tiêu chuẩn chung và tài chính phối hợp đều giúp giảm chi phí xuyên biên giới.

Châu Âu vẫn có đủ điều kiện để giữ ngành công nghiệp địa nhiệt trong khối khi có chuyên môn khoan từ ngành dầu khí, các công ty kỹ thuật mạnh mẽ và mạng lưới sưởi ấm khu vực. Điều mà châu Âu còn thiếu là một nỗ lực phối hợp để mở rộng quy mô những thế mạnh đó.

Kế hoạch Hành động Địa nhiệt là cơ hội để thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro chung, các quy tắc chung và một thị trường lục địa, từ đó đưa công nghệ này đến thành công. Kế hoạch nên tập trung vào những rào cản mà khu vực tư nhân không thể tự mình loại bỏ. Điều đó có nghĩa là cần có các công cụ chia sẻ rủi ro của châu Âu cho hoạt động thăm dò, tiếp cận nguồn vốn đổi mới cho hoạt động khoan, dữ liệu địa chất tốt hơn và một tham vọng triển khai rõ ràng trên toàn EU, tương tự như những gì Mỹ đã đặt ra vào năm 2019.

Theo các chuyên gia, nguy cơ tụt hậu của EU so với Bắc Mỹ trong lĩnh vực năng lượng địa nhiệt không xuất phát từ việc thiếu tiềm năng tự nhiên hay năng lực công nghệ, mà do sự chậm trễ trong việc thiết lập cơ chế hành chính và tài chính hỗ trợ. Trong khi Bắc Mỹ đang bứt phá nhờ chính sách giảm rủi ro khoan thăm dò hiệu quả và làn sóng đầu tư từ công nghệ AI, châu Âu lại bị kìm hãm bởi thủ tục cấp phép kéo dài và thiếu một chiến lược đồng bộ cấp liên minh. Để không bỏ lỡ nguồn năng lượng nền xanh quý giá này, EU cần ngay lập tức hành động để đơn giản hóa pháp lý và xây dựng các quỹ bảo lãnh rủi ro tài chính chung, từ đó giữ chân các startup và bảo vệ chủ quyền năng lượng bền vững. Câu hỏi thực sự là liệu châu Âu có muốn trở thành nơi xây dựng thế hệ các công ty năng lượng địa nhiệt tiếp theo hay không.

Chuyên gia Nga: EU rơi vào thế khó vì hạn chế nhập khẩu nông sản Nga

VOV.VN - Các biện pháp hạn chế của Liên minh châu Âu (EU) đối với nông sản Nga cùng tác động của đợt nắng nóng bất thường đã khiến châu Âu gặp nhiều khó khăn trong bảo đảm nguồn cung lương thực và phải tìm cách thiết lập các kênh nhập khẩu nông sản Nga thông qua bên thứ ba.