Hành lang xuyên Bắc Cực: Chiến lược của Nga trong cuộc đua logistics

VOV.VN - Nga đang đẩy nhanh chiến lược phát triển Bắc Cực, với trọng tâm là Hành lang vận tải xuyên Bắc Cực. Không chỉ là một dự án hạ tầng quy mô lớn, đây còn được xác định là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế, nâng cao vị thế của Nga trong mạng lưới logistics quốc tế ...

Từ tuyến đường biển phương bắc đến Hành lang vận tải xuyên Bắc cực

Hành lang vận tải xuyên Bắc Cực được phát triển trên nền tảng Tuyến đường biển phương Bắc – tuyến hàng hải chạy dọc bờ biển Bắc Cực của Nga, nối châu Âu với châu Á qua vùng biển Bắc Băng Dương. Trong nhiều năm, tuyến đường này chủ yếu phục vụ vận chuyển hàng hóa nội địa, xuất khẩu dầu khí, khoáng sản và bảo đảm nguồn cung cho các khu vực Bắc Cực của Nga.

hanh lang xuyen bac cuc chien luoc cua nga trong cuoc dua logistics toan cau hinh anh 1 — Tàu phá băng hạt nhân của Nga hoạt động trên Tuyến đường biển phương Bắc (Ảnh: Atomflot)

Những năm gần đây, cùng với tác động của biến đổi khí hậu làm thời gian băng tan kéo dài hơn và việc Nga đầu tư mạnh vào đội tàu phá băng, hạ tầng cảng biển, năng lực khai thác của tuyến đường được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, Nga nhận thấy, nếu chỉ phát triển một tuyến hàng hải thì chưa đủ để khai thác tiềm năng kinh tế của Bắc Cực cũng như đáp ứng những thay đổi trong thương mại quốc tế. Vì vậy, quốc gia này quyết định xây dựng Hành lang vận tải xuyên Bắc Cực như một chiến lược phát triển tổng thể cho toàn khu vực.

Bắc Cực hiện tạo ra khoảng 15% GDP và đóng góp 20% kim ngạch xuất khẩu của Liên bang Nga và việc đạt được lợi ích kinh tế từ Tuyến đường biển phương Bắc như một hành lang vận tải quốc tế đang được xem là mục tiêu chiến lược của toàn bộ đất nước.

Định hướng này đang được đẩy nhanh. Mới đây trong cuộc họp nhằm rà soát tiến độ xây dựng Đề án tổng thể phát triển Vùng Bắc Cực và Hành lang vận tải xuyên Bắc Cực, Trưởng Ban Chính sách Hàng hải thuộc Phủ Tổng thống Nga Sergey Vakhrukov cho biết, chiến lược phát triển Vùng Bắc Cực đến năm 2050 cùng đề án phát triển hành lang sẽ được trình Hội đồng An ninh và Tổng thống Nga trong vài tháng tới, tạo cơ sở để triển khai một chương trình phát triển quy mô lớn trong giai đoạn tiếp theo.

Một hệ sinh thái kinh tế đang hình thành ở Bắc Cực

Hành lang vận tải xuyên Bắc Cực được thiết kế như một hệ thống logistics đa phương thức, kết nối với các tuyến sông lớn như Lena, Ob và Yenisei, cùng mạng lưới đường sắt, đường bộ, cảng biển và hạ tầng năng lượng, hình thành trục vận tải xuyên suốt từ Tây Bắc đến vùng Viễn Đông của Nga.

Theo Chính phủ Nga, đề án gồm 271 dự án với tổng vốn đầu tư khoảng 32.400 tỷ rúp (khoảng 410 tỷ USD), trong đó khoảng 93% dự kiến huy động từ khu vực tư nhân. Giai đoạn một sẽ được triển khai đến năm 2030, tiếp đó là giai đoạn hoàn thiện đến năm 2035.

Bên cạnh việc nâng cấp các cảng chiến lược, Nga tiếp tục mở rộng đội tàu phá băng, đặc biệt là các tàu phá băng hạt nhân thế hệ mới, nhằm bảo đảm hoạt động hàng hải quanh năm trên tuyến Bắc Cực. Song song với phát triển hạ tầng vận tải, Nga cũng đầu tư xây dựng các đô thị Bắc Cực thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, dự kiến tạo hơn 55.000 việc làm vào năm 2035, đồng thời nâng cấp hệ thống nhà ở, y tế, giáo dục và đào tạo nhân lực.

Tham vọng địa kinh tế và những thách thức phía trước

Điểm đáng chú ý trong chiến lược mới của Nga là xây dựng một hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh, kết nối logistics với năng lượng, khai khoáng, công nghiệp và phát triển đô thị.

hanh lang xuyen bac cuc chien luoc cua nga trong cuoc dua logistics toan cau hinh anh 2 — Sơ đồ Tuyến đường biển phương Bắc– nền tảng của Hành lang vận tải xuyên Bắc Cực mà Nga đang thúc đẩy phát triển (Ảnh: Vgudok)

Theo ông Igor Smirnov, Giám đốc phụ trách vận tải hàng hóa và logistics thuộc Trung tâm Kinh tế Hạ tầng (CEI), cách tiếp cận này sẽ nâng cao tính dự báo cho nhà đầu tư, đồng thời cải thiện sự phối hợp giữa chính quyền các cấp và cộng đồng doanh nghiệp.

Bộ Phát triển Viễn Đông và Bắc Cực Nga cho biết Trung Quốc hiện là đối tác nước ngoài quan tâm nhiều nhất tới các dự án hạ tầng cảng biển và đường sắt thuộc hành lang này. Bên cạnh đó còn có sự quan tâm từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ. Trong bối cảnh một số tuyến vận tải quốc tế vẫn tiềm ẩn rủi ro do xung đột và bất ổn, Nga kỳ vọng Hành lang vận tải xuyên Bắc Cực sẽ trở thành lựa chọn quan trọng đối với các doanh nghiệp muốn đa dạng hóa chuỗi cung ứng.

Ở góc độ quốc tế, Hành lang vận tải xuyên Bắc Cực không chỉ là dự án phát triển của riêng Nga mà còn phản ánh xu hướng đa dạng hóa các tuyến vận tải toàn cầu trong bối cảnh địa chính trị và chuỗi cung ứng nhiều biến động. Nếu được triển khai hiệu quả, hành lang này có thể bổ sung một tuyến kết nối mới giữa châu Âu và châu Á, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của mạng lưới logistics quốc tế. Đồng thời, sự phát triển của tuyến vận tải này cũng sẽ làm gia tăng cạnh tranh giữa các hành lang thương mại hiện có, qua đó định hình lại cục diện logistics và địa kinh tế ở khu vực Bắc Cực.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, Nga vẫn phải giải quyết nhiều thách thức như huy động nguồn vốn ngoài ngân sách, mở rộng đội tàu phá băng và tàu vận tải lớp băng, hoàn thiện hạ tầng cảng biển, năng lượng cũng như bảo đảm nguồn hàng ổn định.

Khả năng giải quyết những bài toán trên sẽ quyết định liệu Hành lang vận tải xuyên Bắc Cực có thể trở thành cực tăng trưởng mới của nền kinh tế Nga, đồng thời khẳng định vai trò là một trong những tuyến vận tải chiến lược kết nối châu Âu và châu Á trong những thập niên tới hay không.