Azerbaijan - tâm điểm chiến lược dầu khí của Mỹ trong bối cảnh xung đột Ukraine

VOV.VN - Xung đột quân sự ở Ukraine và cuộc chiến dầu khí giữa Nga và phương Tây đã làm rõ hơn nữa tầm quan trọng chiến lược của Azerbaijan đối với Mỹ và phương Tây.

Quốc gia nắm giữ vị trí địa chiến lược và tài nguyên quan trọng ở Kavkaz

Giao lưu giữa Mỹ và Azerbaijan ngày càng nổi bật trong giai đoạn hiện nay, khi năm 2022 đánh dấu 30 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia này.

Từ góc nhìn chính sách đối ngoại của Washington, Azerbaijan sở hữu tầm quan trọng chiến lược không thể phủ nhận. Thủ đô Baku của Azerbaijan là hải cảng lớn nhất bên bờ biển Caspia và là một trung tâm vận tải quan trọng đối với các hàng hóa vận chuyển giữa châu Âu và Trung Á.

Azerbaijan – quốc gia duy nhất trên thế giới có đường biên giới với cả Nga và Iran, chủ động mở rộng quan hệ với phương Tây như một nhân tố tạo cân bằng.

Trong 3 thập kỷ qua, kể từ khi Azerbaijan trở thành nước độc lập tách ra từ Liên Xô, quan hệ giữa quốc gia Kavkaz này và Mỹ đã phát triển toàn diện theo hướng tăng cường an ninh năng lượng ở châu Âu, đấu tranh chống các mối đe dọa xuyên quốc gia, và thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương…

Nguồn tài nguyên thiên nhiên và nguồn hydrocarbon (tức dầu khí) phong phú của Azerbaijan tạo nên xương sống nền kinh tế quốc gia ven biển Caspia này, đồng thời giúp họ trở thành sự lựa chọn thay thế cho Nga trên phương diện dầu khí.

Thực sự Azerbaijan đã góp phần đáng kể vào an ninh năng lượng của châu Âu và rộng ra là an ninh của nước Mỹ.

Xuất phát từ lợi ích thực dụng, Mỹ và châu Âu ưu tiên và thúc đẩy quan hệ với Azerbaijan, với Baku đóng vai trò kết nối quan trọng về thương mại, năng lượng và kinh tế giữa phía Đông và phía Tây của khối lục địa Á-Âu.

Mỹ đã từ lâu ủng hộ các nỗ lưc của Azerbaijan phát triển và xuất khẩu tài nguyên năng lượng sang các thị trường phương Tây. Các công ty Mỹ đã tham gia các dự án phát triển dầu mỏ ngoài khơi Azerbaijan.

Những tuyến đường ống chiến lược giúp giảm sức ép năng lượng cho EU

Hành lang Khí đốt phương Nam Azerbaijan mới hoàn thành gần đây đã mang nguồn năng lượng thiết yếu từ vùng Caspia tới thị trường châu Âu.

Hồi tháng 12/2020, hãng dầu khí BP của Anh nhấn mạnh như sau: “Nguồn cung năng lượng của châu Âu đã nhận được một động lực thúc đẩy mạnh mẽ, được mong chờ nhiều vào hôm nay, khi một trong các dự án năng lượng phức tạp nhất của thế giới bắt đầu hoạt động đầy đủ. Hệ thống đường ống Hành lang Khí đốt phương Nam Azerbaijan mới hoàn thành đang vận chuyển khí tự nhiên từ bên dưới biển Caspia ngoài khơi Azerbaijan tới các khách hàng châu Âu ở cách xa hàng ngàn dặm. Cột mốc kỹ thuật khổng lồ này liên quan đến 7 chính phủ, 11 công ty và hơn 30.000 người. Kết quả là một hệ thống đường ống dài 3.500km leo qua đồi núi, bò dưới đáy biển và căng qua bề rộng của Thổ Nhĩ Kỳ, mở ra một tuyến cung cấp năng lượng mới cho Liên minh châu Âu”.

Hành lang Khí đốt phương Nam này gồm 3 đường ống – (1) Đường ống Nam Kavkaz thông qua ngả Azerbaijan và Gruzia, (2) Đường ống Khí tự nhiên Xuyên Anatolia vắt qua Thổ Nhĩ Kỳ, và (3) Đường ống Xuyên biển Adriatic đi qua Hy Lạp và Albania tới Italy.

Mới đây Ủy ban châu Âu đã có một động thái giảm sự phụ thuộc của Liên minh châu Âu (EU) vào năng lượng Nga, đó là ký một thỏa thuận với Azerbaijan để tăng gấp đôi việc nhập khí đốt từ Azerbaijan vào năm 2027.

Trong chuyến thăm Baku, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhận xét: “Ngày nay, với Biên bản Ghi nhớ mới này, chúng ta đang mở ra một chương mới trong hợp tác năng lượng giữa chúng ta với Azerbaijan – một đối tác chính trong các nỗ lực của chúng ta thoát khỏi nhiên liệu hóa thạch của Nga”.

Azerbaijan đang là và sẽ tiếp tục là một nước có tầm quan trọng địa chính trị. Sự phù hợp của Azerbaijan với châu Âu và Mỹ được nâng cao, đặc biệt là trong bối cảnh phương Tây tìm cách mở rộng và bảo đảm các phương án thay thế cho Nga với tư cách nguồn năng lượng.

Việc sử dụng nhiều hơn Hành lang Khí đốt phương Nam xuất phát từ Azerbaijan phục vụ thị trường toàn cầu có nhiều ích lợi cho khu vực cũng như cho Mỹ.

Cạnh tranh Mỹ-Nga và nhu cầu cải cách tại Azerbaijan

Trong bối cảnh chiến lược nói trên, hơn khi nào hết, Azerbaijan đứng trước nhu cầu phải tiếp tục áp dụng các biện pháp cải cách lớn hơn và đẩy mạnh tự do kinh tế.

Trong các thập kỷ qua, quốc gia này đã thành công trong việc xóa đói giảm nghèo và sử dụng doanh thu từ sản xuất dầu khí để phát triển thêm các cơ sở hạ tầng cần thiết và hiện đại hơn.

Theo Chỉ số Tự do Kinh tế thường niên của Heritage Foundation, Azerbaijan đã gia tăng đáng kể về tự do kinh tế kể từ khi quốc gia này lần đầu tiên được đưa vào chỉ số này vào năm 1996. Tổng điểm của Azerbaijan đều nằm trên mức trung bình thế giới trong thập kỷ qua.

Tất nhiên Azerbaijan vẫn cần phải cải cách nhiều hơn nữa. Mỹ có thể hỗ trợ Azerbaijan thông qua các đối thoại cởi mở, thẳng thắn và hướng về phía trước trong các vấn đề hai bên cùng quan tâm.

Tuy nhiên, Azerbaijan vốn nằm trong không gian hậu Xô viết và nằm sát vách Nga. Do vậy, trong bối cảnh xung đột Ukraine hiện nay, có thể Azerbaijan sẽ trở thành nơi Mỹ và Nga cố gắng tranh giành ảnh hưởng một cách quyết liệt./.

Tin liên quan

“Dòng chảy phương Bắc” là công cụ lợi hại để Nga gây sức ép với EU
“Dòng chảy phương Bắc” là công cụ lợi hại để Nga gây sức ép với EU

VOV.VN - Với hệ thống đường ống dẫn khí đốt Dòng chảy phương Bắc, Nga dễ dàng chi phối an ninh năng lượng tại châu Âu, từ đó có khả năng tác động vào tâm lý xã hội và chính trị, chính sách của các nước này.

“Dòng chảy phương Bắc” là công cụ lợi hại để Nga gây sức ép với EU

“Dòng chảy phương Bắc” là công cụ lợi hại để Nga gây sức ép với EU

VOV.VN - Với hệ thống đường ống dẫn khí đốt Dòng chảy phương Bắc, Nga dễ dàng chi phối an ninh năng lượng tại châu Âu, từ đó có khả năng tác động vào tâm lý xã hội và chính trị, chính sách của các nước này.

Giấc mơ Moscow thành trung tâm tài chính quốc tế tan vỡ do cuộc chiến Ukraine?
Giấc mơ Moscow thành trung tâm tài chính quốc tế tan vỡ do cuộc chiến Ukraine?

VOV.VN - Nga từng có tham vọng biến thủ đô Moscow thành một trung tâm tài chính quốc tế. Nhưng “chiến dịch quân sự đặc biệt” của họ ở Ukraine đã làm giấc mơ đó khó thành hiện thực, ít nhất là vào lúc này.

Giấc mơ Moscow thành trung tâm tài chính quốc tế tan vỡ do cuộc chiến Ukraine?

Giấc mơ Moscow thành trung tâm tài chính quốc tế tan vỡ do cuộc chiến Ukraine?

VOV.VN - Nga từng có tham vọng biến thủ đô Moscow thành một trung tâm tài chính quốc tế. Nhưng “chiến dịch quân sự đặc biệt” của họ ở Ukraine đã làm giấc mơ đó khó thành hiện thực, ít nhất là vào lúc này.

Lãnh đạo EU sang Azerbaijan tìm thỏa thuận khí đốt để giảm phụ thuộc Nga
Lãnh đạo EU sang Azerbaijan tìm thỏa thuận khí đốt để giảm phụ thuộc Nga

VOV.VN - Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen sẽ sang thủ đô Baku trong ngày 18/7 để tìm kiếm thêm khí đốt từ nguồn Azerbaijan nhằm giảm sự phục thuộc vào Nga về năng lượng.

Lãnh đạo EU sang Azerbaijan tìm thỏa thuận khí đốt để giảm phụ thuộc Nga

Lãnh đạo EU sang Azerbaijan tìm thỏa thuận khí đốt để giảm phụ thuộc Nga

VOV.VN - Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen sẽ sang thủ đô Baku trong ngày 18/7 để tìm kiếm thêm khí đốt từ nguồn Azerbaijan nhằm giảm sự phục thuộc vào Nga về năng lượng.

EU đang hủy hoại an ninh năng lượng của chính mình bằng kế hoạch cấm vận dầu mỏ Nga?
EU đang hủy hoại an ninh năng lượng của chính mình bằng kế hoạch cấm vận dầu mỏ Nga?

VOV.VN - Với giá năng lượng tăng cao và không có phương án thay thế rõ ràng, việc EU áp thêm lệnh trừng phạt lên dầu mỏ có khả năng sẽ làm tổn thương khối này hơn cả Nga.

EU đang hủy hoại an ninh năng lượng của chính mình bằng kế hoạch cấm vận dầu mỏ Nga?

EU đang hủy hoại an ninh năng lượng của chính mình bằng kế hoạch cấm vận dầu mỏ Nga?

VOV.VN - Với giá năng lượng tăng cao và không có phương án thay thế rõ ràng, việc EU áp thêm lệnh trừng phạt lên dầu mỏ có khả năng sẽ làm tổn thương khối này hơn cả Nga.

Khả năng tồn tại của EU khi thiếu khí đốt của Nga
Khả năng tồn tại của EU khi thiếu khí đốt của Nga

VOV.VN - Nguồn cung khí đốt cho Ba Lan và Bulgaria đã bị cắt sau khi hai nước này từ chối thanh toán cho Nga bằng đồng rúp. Liên minh châu Âu (EU) đang phải nỗ lực thích ứng với tình hình mới.

Khả năng tồn tại của EU khi thiếu khí đốt của Nga

Khả năng tồn tại của EU khi thiếu khí đốt của Nga

VOV.VN - Nguồn cung khí đốt cho Ba Lan và Bulgaria đã bị cắt sau khi hai nước này từ chối thanh toán cho Nga bằng đồng rúp. Liên minh châu Âu (EU) đang phải nỗ lực thích ứng với tình hình mới.

Azerbaijan sẽ thay thế Nga cung cấp dầu khí cho châu Âu trong căng thẳng Ukraine?
Azerbaijan sẽ thay thế Nga cung cấp dầu khí cho châu Âu trong căng thẳng Ukraine?

VOV.VN - Liên minh châu Âu tung ra nhiều gói trừng phạt nhằm vào Nga do nước này mở cuộc tấn công quân sự vào Ukraine. Nhưng mặt khác châu Âu cũng phụ thuộc Nga về dầu khí. Lối thoát của EU có thể là Azerbaijan - một quốc gia giàu dầu khí.

Azerbaijan sẽ thay thế Nga cung cấp dầu khí cho châu Âu trong căng thẳng Ukraine?

Azerbaijan sẽ thay thế Nga cung cấp dầu khí cho châu Âu trong căng thẳng Ukraine?

VOV.VN - Liên minh châu Âu tung ra nhiều gói trừng phạt nhằm vào Nga do nước này mở cuộc tấn công quân sự vào Ukraine. Nhưng mặt khác châu Âu cũng phụ thuộc Nga về dầu khí. Lối thoát của EU có thể là Azerbaijan - một quốc gia giàu dầu khí.

Xung đột Azerbaijan-Armenia đe dọa hành lang năng lượng của chính Thổ Nhĩ Kỳ
Xung đột Azerbaijan-Armenia đe dọa hành lang năng lượng của chính Thổ Nhĩ Kỳ

VOV.VN - Nguy cơ hàng lang năng lượng ở vùng Kavkaz và châu Âu có thể bị đe dọa nghiêm trọng là điều hiện hữu nếu xung đột giữa Azerbaijan và Armenia mở rộng.

Xung đột Azerbaijan-Armenia đe dọa hành lang năng lượng của chính Thổ Nhĩ Kỳ

Xung đột Azerbaijan-Armenia đe dọa hành lang năng lượng của chính Thổ Nhĩ Kỳ

VOV.VN - Nguy cơ hàng lang năng lượng ở vùng Kavkaz và châu Âu có thể bị đe dọa nghiêm trọng là điều hiện hữu nếu xung đột giữa Azerbaijan và Armenia mở rộng.

Vũ khí khí đốt của Nga lợi hại hơn cả dầu mỏ - EU ứng phó ra sao?
Vũ khí khí đốt của Nga lợi hại hơn cả dầu mỏ - EU ứng phó ra sao?

VOV.VN - Dầu mỏ và khí đốt là 2 vũ khí gây ảnh hưởng truyền thống của Nga. Tuy nhiên, hiện nay đối với EU, khí đốt là thứ vũ khí đáng sợ hơn. Để tránh phụ thuộc vào khí tự nhiên của Nga, EU đang áp dụng đồng loạt nhiều biện pháp để ứng phó.

Vũ khí khí đốt của Nga lợi hại hơn cả dầu mỏ - EU ứng phó ra sao?

Vũ khí khí đốt của Nga lợi hại hơn cả dầu mỏ - EU ứng phó ra sao?

VOV.VN - Dầu mỏ và khí đốt là 2 vũ khí gây ảnh hưởng truyền thống của Nga. Tuy nhiên, hiện nay đối với EU, khí đốt là thứ vũ khí đáng sợ hơn. Để tránh phụ thuộc vào khí tự nhiên của Nga, EU đang áp dụng đồng loạt nhiều biện pháp để ứng phó.