Mỹ muốn Saudi Arabia phải bình thường hoá quan hệ với Israel
VOV.VN - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/7 tuyên bố Saudi Arabia sẽ phải bình thường hóa quan hệ với Israel trước khi thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự giữa Mỹ và nước này có thể được chính thức triển khai.
Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định thỏa thuận hạt nhân giữa Mỹ và Saudi Arabia chỉ phục vụ mục đích dân sự và sẽ không cho phép làm giàu vật liệu hạt nhân để phục vụ quân sự. Theo ông, việc thực hiện thỏa thuận "hoàn toàn phụ thuộc" vào việc Riyadh tham gia Hiệp định Abraham, sáng kiến do Mỹ làm trung gian nhằm thúc đẩy bình thường hóa quan hệ giữa Israel với các quốc gia Arab.
Phát biểu của Tổng thống Trump được đưa ra chỉ một ngày sau khi chính quyền Mỹ công bố đã đạt được thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự với Saudi Arabia. Theo Bộ Năng lượng Mỹ, thỏa thuận đặt nền tảng pháp lý cho mối quan hệ hợp tác kéo dài nhiều thập kỷ, trị giá hàng chục tỷ USD, đồng thời thúc đẩy các mục tiêu kinh tế, chiến lược và không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Trước đó, các nguồn tin cho biết chính quyền của Tổng thống Trump dự kiến trình thỏa thuận lên Quốc hội để xem xét. Theo dự thảo, các doanh nghiệp Mỹ sẽ được tham gia phát triển cơ sở hạ tầng hạt nhân của Saudi Arabia. Tuy nhiên, văn bản được cho là không áp dụng các điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt nhất, như cấm làm giàu uranium hoặc tái chế nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng, khiến nhiều nghị sĩ và chuyên gia bày tỏ lo ngại về nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân tại Trung Đông.
Các nguồn tin cũng cho biết thỏa thuận có thể cho phép các công ty Mỹ xây dựng cơ sở làm giàu uranium tại Saudi Arabia nếu kết quả nghiên cứu chung giữa hai nước cho thấy dự án khả thi. Đây là điểm gây tranh cãi bởi công nghệ làm giàu uranium có thể được sử dụng để sản xuất nhiên liệu cho các nhà máy điện hạt nhân, nhưng cũng có thể phục vụ chế tạo vũ khí hạt nhân nếu được làm giàu ở cấp độ cao.
Trong nhiều năm qua, Washington luôn coi việc Saudi Arabia bình thường hóa quan hệ với Israel là điều kiện quan trọng để mở rộng hợp tác hạt nhân. Tuy nhiên, Riyadh nhiều lần khẳng định sẽ không thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel nếu chưa có những bước tiến thực chất hướng tới việc thành lập một nhà nước Palestine độc lập.
Trong khi đó, Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho rằng nếu Saudi Arabia tham gia Hiệp định Abraham, đây sẽ là "một bước tiến mang tính lịch sử đối với hòa bình ở Trung Đông". Tuy nhiên, Thủ tướng Netanyahu vẫn phản đối việc thành lập Nhà nước Palestine, khiến triển vọng đạt được một thỏa thuận bình thường hóa giữa Riyadh và Tel Aviv tiếp tục đối mặt với nhiều trở ngại.
Mỹ đạt thỏa thuận hạt nhân với Saudia Arabia, Trung Đông đón nhận ra sao?
VOV.VN - Chính quyền Tổng thống Donald Trump ủng hộ một thỏa thuận hợp tác năng lượng hạt nhân với Saudi Arabia, theo đó Riyadh có thể được phép làm giàu urani và xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng. Động thái này khiến một số nhà lập pháp Mỹ và các quốc gia trong khu vực lo ngại nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân.
