Saudi Arabia đứng giữa sức ép từ Houthi và quan hệ chiến lược với Mỹ
VOV.VN - Saudi Arabia đang đứng trước những sức ép và lựa chọn chiến lược mới khi vừa đối mặt với nguy cơ an ninh gia tăng từ các hoạt động của lực lượng Houthi trên Biển Đỏ, vừa thúc đẩy quan hệ chiến lược với Mỹ thông qua một thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự.
Lực lượng Houthi ở Yemen hôm qua (22/7) tuyên bố đã tấn công hai tàu chở dầu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ, cáo buộc các tàu này vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải mà nhóm này áp đặt đối với Saudi Arabia. Lực lượng Houthi cũng tuyên bố đã buộc khoảng 10 tàu khác phải quay đầu.
Phát biểu trước báo giới, người phát ngôn quân sự Houthi Yahya Saree nhấn mạnh: “Lực lượng vũ trang Yemen đã tiến hành một chiến dịch quân sự đặc biệt nhắm vào hai tàu chở dầu của Saudi Arabia vi phạm lệnh phong tỏa do Lực lượng vũ trang ban hành ở Biển Đỏ. Một tàu mang tên ENCELIA và tàu kia là LAYLA. Chiến dịch được thực hiện bằng nhiều tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái. Các cuộc tấn công đã gây ra hỏa hoạn lớn trên cả hai tàu”.
Tuyên bố của Houthi được đưa ra trong bối cảnh nhóm này mới đây cảnh báo sẽ ngăn các tàu thương mại cập cảng Saudi Arabia. Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh cho biết đã nhận được báo cáo về một tàu chở dầu bị một vật thể chưa xác định đánh trúng, gây hỏa hoạn, cách khu vực Al Shuqaiq của Saudi Arabia khoảng 70 hải lý về phía Tây Nam. Tuy nhiên, hiện chưa có xác nhận độc lập rằng cả hai tàu mà Houthi nêu tên đều bị tấn công.
Những diễn biến mới đang làm gia tăng sức ép an ninh đối với Saudi Arabia, đồng thời đặt ra nguy cơ mới đối với hoạt động vận tải trên Biển Đỏ, một trong những tuyến hàng hải quan trọng của thương mại quốc tế. Trong bối cảnh đó, nguy cơ Houthi tiếp tục mở rộng các hoạt động nhằm vào tàu thuyền liên quan đến Saudi Arabia cũng làm gia tăng khả năng Mỹ phải có phản ứng mạnh hơn để bảo vệ tự do hàng hải.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đã cảnh báo Mỹ sẽ hành động nếu Houthi gây gián đoạn hoạt động hàng hải: “Nếu điều gì đó như vậy xảy ra, chúng tôi sẽ xử lý. Trước đây chúng tôi đã từng làm điều đó với Houthi”.
Cảnh báo của Tổng thống Trump cho thấy những diễn biến trên Biển Đỏ không chỉ đặt Saudi Arabia trước sức ép an ninh trực tiếp, mà còn có thể tác động đến tính toán của Mỹ tại Trung Đông.
Trong khi đó, quan hệ giữa Mỹ và Saudi Arabia cũng đang được thúc đẩy trên một phương diện chiến lược khác. Ngày 22/7, Mỹ và Saudi Arabia công bố hai thỏa thuận về hợp tác hạt nhân vì mục đích hòa bình và các biện pháp bảo đảm song phương. Mỹ khẳng định các thỏa thuận đặt nền tảng pháp lý cho một mối quan hệ đối tác kéo dài nhiều thập kỷ, trị giá hàng tỷ đô la, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân.
Khả năng Saudi Arabia tiếp cận công nghệ làm giàu urani của Mỹ cũng làm dấy lên những lo ngại về nguy cơ phổ biến hạt nhân trong khu vực. Tuy nhiên, phía Mỹ khẳng định mọi thỏa thuận với quốc gia vùng Vịnh này đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao về an toàn hạt nhân và không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Như vậy, chỉ trong vài ngày, Saudi Arabia đã xuất hiện ở trung tâm của hai diễn biến mang ý nghĩa chiến lược: một bên là sức ép an ninh trực tiếp từ các hoạt động và đe dọa phong tỏa hàng hải của Houthi, bên kia là sự gia tăng hợp tác chiến lược với Mỹ, trong đó có lĩnh vực hạt nhân dân sự.
Những diễn biến này cho thấy vị trí ngày càng quan trọng của Saudi Arabia trong cục diện Trung Đông đang biến động nhanh chóng. Trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực ngày càng bất ổn, Saudi Arabia có xu hướng mở rộng hợp tác chiến lược với Mỹ, không chỉ trong lĩnh vực quốc phòng mà cả năng lượng hạt nhân dân sự. Điều này phản ánh nỗ lực đa dạng hóa các công cụ bảo đảm an ninh quốc gia trong dài hạn.