Nga đẩy mạnh ứng dụng AI trong lĩnh vực tư pháp
VOV.VN - Nga đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực tư pháp, với mục tiêu hỗ trợ thẩm phán xử lý hồ sơ, phân tích tài liệu và nâng cao hiệu quả xét xử.
Đến năm 2030, hơn 95% thẩm phán Nga dự kiến sử dụng các dịch vụ dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) trong công việc, trong khi AI có thể hỗ trợ tạo từ 30-50% dự thảo văn bản tố tụng. Đây là những mục tiêu được đề ra trong Đề án triển khai công nghệ trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xét xử, do Chánh án Tòa án Tối cao Nga Igor Krasnov phê duyệt trong tháng 9.
Theo đề án, việc ứng dụng các dịch vụ AI trong hệ thống tòa án có thể giúp rút ngắn khoảng một phần ba thời gian giải quyết các vụ án đơn giản, đồng thời giảm 15-30% số quyết định bị hủy. AI cũng được kỳ vọng đảm nhận phần lớn công việc chuẩn bị biên bản phiên tòa, phân tích chứng cứ và phát hiện những điểm mâu thuẫn trong hồ sơ vụ án.
Theo kế hoạch, AI sẽ hỗ trợ tòa án xử lý ban đầu các tài liệu, xác định loại vụ án, kiểm tra thẩm quyền xét xử và mức độ đáp ứng các yêu cầu đối với hồ sơ. Công nghệ này cũng có thể tự động phân loại vụ án theo mức độ phức tạp, giúp giảm tải cho bộ máy hành chính của tòa án.
Trong quá trình xét xử, AI được kỳ vọng có thể tóm tắt nội dung đơn kiện, trình bày quan điểm của các bên, xây dựng dòng thời gian diễn biến vụ việc, phân tích chứng cứ và tìm kiếm các tiền lệ, cũng như đối chiếu dự thảo phán quyết với các quan điểm pháp lý của Tòa án Tối cao.
Theo giới chuyên gia, việc này có thể giúp thống nhất thực tiễn xét xử, giảm sai sót và để thẩm phán tập trung hơn vào nội dung cốt lõi của vụ án.
Tuy nhiên, đề án nhấn mạnh AI chỉ có vai trò hỗ trợ thẩm phán, không thay thế thẩm phán. Các thuật toán phải minh bạch, có thể kiểm chứng và mọi tương tác với hệ thống AI đều phải được ghi nhận. Kết quả do AI đưa ra cũng bắt buộc phải được thẩm phán kiểm tra, xác minh.
Một trong những rủi ro được đề cập là hiện tượng AI tạo ra thông tin sai lệch, nguy cơ làm giảm tính độc lập, tính tự chủ của thẩm phán và lập hồ sơ phân tích cá nhân đối với thẩm phán dựa trên các phán quyết của họ. Để hạn chế những rủi ro này, Nga dự kiến áp dụng cơ chế bắt buộc thẩm phán xác minh kết quả của AI, sử dụng các hệ thống AI trong môi trường biệt lập, đồng thời đào tạo thẩm phán. Thẩm phán cũng phải nêu rõ lý do nếu không sử dụng khuyến nghị do AI đưa ra.
Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Chánh án Tòa án Tối cao các nước BRICS tuần trước, ông Igor Krasnov cho biết hiện các tòa án Nga đang thí điểm 4 mô hình AI trong nước. Về lâu dài, công nghệ AI dự kiến được triển khai ở tất cả các giai đoạn của quá trình tố tụng. Theo Chánh án Tòa án Tối cao Nga, mục tiêu của việc ứng dụng AI là nâng cao năng lực và hiệu quả của hệ thống tư pháp, trong khi vẫn bảo đảm vai trò quyết định thuộc về con người.