Nga làm gì để trả đũa Anh sau cảnh báo về tên lửa Storm Shadow?

Nga sẽ coi các cơ sở và khí tài quân sự của Anh là mục tiêu trả đũa sau lời cảnh báo ngày 27/8. Nó cho thấy nguy cơ xung đột Nga - Ukraine tiếp tục mở rộng sang một cấp độ nhạy cảm hơn. Tuy nhiên, giữa lời đe dọa và một cuộc tấn công thực sự vẫn còn một khoảng cách lớn, bởi bất kỳ đòn đánh nào nhằm vào lãnh thổ Anh đều có nguy cơ kích hoạt phản ứng tập thể của NATO.

Ngày 27/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cảnh báo Anh có thể phải đối mặt với “những hậu quả thảm khốc không thể tránh khỏi” nếu London tiếp tục cung cấp cho Ukraine các loại vũ khí tầm xa và công nghệ tên lửa. Moscow đặc biệt lên án quyết định mới của Anh cho phép Ukraine tiếp cận công nghệ mật để tiến tới sản xuất trong nước tên lửa Storm Shadow.

Theo bà Zakharova, các cơ sở quân sự và khí tài của Anh “ở Ukraine và bên ngoài lãnh thổ Ukraine” có thể trở thành mục tiêu đáp trả.

Đây không phải lần đầu Moscow cảnh báo London. Nhưng lần này, ngôn từ mạnh hơn đáng kể, trong bối cảnh Anh vừa công khai bước tiến mới trong việc hỗ trợ Ukraine phát triển năng lực tấn công tầm xa. Thủ tướng Anh Andy Burnham trong chuyến thăm Kiev ngày 24/8 tuyên bố London sẽ cung cấp cho Kiev công nghệ mật để hỗ trợ sản xuất tên lửa tầm xa; trong khi Pháp cũng có động thái tương tự đối với tên lửa SCALP.

Nga có nhiều lựa chọn trả đũa

Kịch bản dễ xảy ra nhất trước mắt không phải là một cuộc tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Anh, mà là những biện pháp trả đũa nằm dưới ngưỡng chiến tranh Nga - NATO.

Một lựa chọn là tăng cường các hoạt động tấn công mạng, tình báo và chiến tranh hỗn hợp nhằm vào Anh. Đây là phương thức cho phép Moscow gây sức ép với London mà vẫn tránh được việc tạo ra một “lằn ranh đỏ” quá rõ ràng. Các cuộc tấn công mạng, hoạt động phá hoại hoặc gây gián đoạn cơ sở hạ tầng có thể tạo ra sức ép đáng kể nhưng đồng thời giúp Nga duy trì khả năng phủ nhận trách nhiệm.

Lựa chọn thứ hai là nhắm vào các cơ sở, khí tài hoặc nhân sự quân sự của Anh tại Ukraine. Đây chính là khả năng được bà Zakharova nhấn mạnh. Moscow có thể lập luận rằng những cơ sở này là một phần trực tiếp trong chuỗi hỗ trợ quân sự cho Ukraine, đặc biệt nếu Anh ngày càng tham gia sâu vào việc cung cấp công nghệ và hỗ trợ sản xuất tên lửa tầm xa.

Về mặt chiến lược, đây là lựa chọn ít rủi ro hơn so với tấn công trực tiếp vào nước Anh. Ukraine không phải thành viên NATO, vì vậy một cuộc tấn công của Nga nhằm vào một cơ sở quân sự Anh đặt trên lãnh thổ Ukraine không tự động kích hoạt Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Theo NATO, Điều 5 quy định một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào một thành viên được coi là cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa London sẽ không phản ứng. Anh hoàn toàn có thể đáp trả bằng các biện pháp quân sự hoặc phi quân sự của riêng mình, đồng thời yêu cầu NATO tham vấn theo Điều 4 nếu cho rằng an ninh của nước này bị đe dọa.

Lựa chọn thứ ba, cao hơn, là tấn công một mục tiêu quân sự của Anh bên ngoài Ukraine, chẳng hạn một cơ sở hoặc tài sản quân sự của Anh tại một quốc gia NATO nào đó. Vấn đề sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều trong trường hợp này, bởi Nga có nguy cơ trực tiếp đối đầu với một thành viên NATO trên lãnh thổ được bảo vệ bởi cơ chế phòng thủ tập thể.

Cuối cùng là kịch bản cực đoan nhất: tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Anh. Đây là bước đi mà Moscow nhiều khả năng sẽ phải cân nhắc rất kỹ. Nó có thể biến cuộc đối đầu hiện nay từ một cuộc chiến thông qua Ukraine thành một cuộc khủng hoảng Nga - NATO thực sự.

NATO chưa chắc tuyên chiến dù có Điều 5

Nếu Nga tấn công Anh, câu hỏi đầu tiên sẽ là liệu cuộc tấn công đó có thuộc phạm vi Điều 5 hay không.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa tất cả thành viên NATO tự động tuyên chiến với Nga. Hiệp ước quy định mỗi đồng minh sẽ hỗ trợ quốc gia bị tấn công bằng “hành động mà nước đó cho là cần thiết”, trong đó có thể bao gồm sử dụng vũ lực. Mức độ và hình thức đáp trả được từng quốc gia quyết định, trên cơ sở phối hợp với các đồng minh. Điều này rất quan trọng trong trường hợp Anh bị Nga tấn công.

Nếu một tên lửa Nga đánh trúng một cơ sở quân sự hoặc mục tiêu bên trong lãnh thổ Anh, London có thể yêu cầu NATO triệu tập Hội đồng Bắc Đại Tây Dương. Các đồng minh sau đó sẽ đánh giá liệu đây có phải là một “cuộc tấn công vũ trang” thuộc phạm vi Điều 5 hay không.

NATO cũng không nhất thiết phải chờ Điều 4 trước khi xem xét Điều 5. Theo quy định của liên minh, Điều 4 là cơ chế tham vấn khi một thành viên cho rằng toàn vẹn lãnh thổ, độc lập chính trị hoặc an ninh của mình bị đe dọa; trong khi Điều 5 liên quan trực tiếp đến một cuộc tấn công vũ trang.

Điều này có nghĩa một cuộc tấn công trực tiếp vào Anh có thể nhanh chóng biến thành vấn đề của toàn NATO. Tại Hội nghị thượng đỉnh Ankara hồi tháng 7, các nhà lãnh đạo NATO một lần nữa khẳng định cam kết “sắt đá” với nguyên tắc “một nước bị tấn công là tất cả bị tấn công”. Nhưng cách diễn giải này chưa chắc đã đúng khi tên lửa Anh xuất hiện trong xung đột ở Ukraine.

Một điểm đặc biệt quan trọng là không phải mọi cuộc tấn công của Nga nhằm vào tài sản hoặc quân nhân Anh đều mặc nhiên kích hoạt Điều 5. Nếu Moscow tấn công một cơ sở của Anh trong lãnh thổ Ukraine, tình huống pháp lý và chính trị sẽ khác với việc tấn công một căn cứ Anh trên lãnh thổ NATO.

NATO từng nhấn mạnh rằng Ukraine là đối tác, không phải thành viên và không nằm dưới sự bảo đảm phòng thủ tập thể của Điều 5.

Do đó, Nga có thể tính toán rằng một cuộc tấn công hạn chế nhằm vào cơ sở hoặc khí tài Anh tại Ukraine sẽ cho phép Moscow gửi đi một thông điệp mạnh tới London mà chưa trực tiếp vượt qua ngưỡng đối đầu Nga - NATO.

London sẽ phản ứng?

Một giả định đặt ra là Anh có thể coi việc Nga tấn công lực lượng hoặc cơ sở của mình là một hành động gây hấn trực tiếp và đáp trả theo quyền tự vệ. Các đồng minh NATO khác có thể hỗ trợ London dù không nhất thiết kích hoạt Điều 5. Vì vậy, không có Điều 5 không đồng nghĩa Nga có thể tấn công Anh mà không phải trả giá.

Trong trường hợp này, phản ứng đầu tiên của Anh nhiều khả năng sẽ là kết hợp giữa ngoại giao, quân sự và tình báo. London có thể tăng cường phòng thủ các căn cứ và cơ sở quan trọng, nâng mức cảnh báo đối với lực lượng quân sự, đồng thời thúc đẩy NATO tăng cường hiện diện ở sườn phía Đông.

Anh cũng có thể mở rộng các biện pháp trừng phạt, tăng hỗ trợ quân sự cho Ukraine và đáp trả Nga bằng các biện pháp tình báo hoặc không gian mạng.

Nếu cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ Anh và được xác định là một cuộc tấn công vũ trang, câu chuyện sẽ thay đổi hoàn toàn. Khi đó, London có cơ sở yêu cầu kích hoạt cơ chế phòng thủ tập thể.

NATO sẽ phải đối mặt với một bài toán khó: đáp trả đủ mạnh để duy trì sức răn đe, nhưng không mạnh đến mức biến một cuộc tấn công đơn lẻ thành một cuộc chiến tổng lực với Nga.

Nga có thể muốn “đấu” trực tiếp với NATO

Trong bối cảnh cuộc xung đột quy mô lớn tại Ukraine vẫn đang là gánh nặng với Nga, việc chủ động tấn công lãnh thổ một thành viên NATO sẽ mở ra một mặt trận hoàn toàn khác, có nguy cơ kéo Mỹ cùng châu Âu trực tiếp vào cuộc.

Trong khi đó, NATO đang củng cố năng lực phòng thủ trước Nga. Tại Hội nghị thượng đỉnh Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) đầu tháng 7, khối này tiếp tục xác định Nga là mối đe dọa dài hạn đối với không gian an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, đồng thời tăng đầu tư cho năng lực phòng thủ và công nghiệp quốc phòng.

Vì vậy, một cuộc tấn công trực tiếp vào Anh có thể mang lại cho Moscow lợi ích chiến thuật hạn chế nhưng rủi ro chiến lược rất lớn.

Điều này càng khẳng định khả năng Nga sẽ tận dụng các hình thức trả đũa dưới ngưỡng chiến tranh. Ví dụ như phá hoại, tấn công mạng, hoạt động tình báo, gây sức ép với các cơ sở quân sự ở nước ngoài hoặc tiếp tục tấn công các mắt xích hỗ trợ Ukraine. Đó cũng là lý do những cảnh báo như của bà Zakharova cần được nhìn nhận không chỉ như lời đe dọa quân sự mà còn như một công cụ răn đe và gây sức ép tâm lý đối với London.

Vấn đề đáng lo ngại nhất không nằm ở một lời cảnh báo cụ thể, mà ở việc ranh giới giữa sự hỗ trợ của NATO cho Ukraine và sự tham gia trực tiếp của NATO vào cuộc chiến ngày càng trở nên khó xác định.

Anh không chỉ cung cấp vũ khí cho Ukraine mà nay còn hỗ trợ công nghệ để Ukraine có thể tự sản xuất tên lửa tầm xa. Điều đó khiến Moscow có thêm lý do để coi Anh là một mắt xích trực tiếp trong năng lực tấn công của Ukraine.

Trong mắt Nga, việc Ukraine sử dụng tên lửa do phương Tây cung cấp để tấn công sâu vào lãnh thổ Nga làm thay đổi tính chất của cuộc chiến. Trong mắt Anh và các đồng minh, đó lại là một phần của quyền hỗ trợ Ukraine tự vệ trước cuộc xung đột do Nga phát động. Đây là cách mà Nga và NATO đang tiến gần hơn tới ngưỡng đối đầu.

Cảnh báo của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga vì thế có thể chưa phải dấu hiệu cho thấy Nga sắp tấn công Anh. Nhưng nó cho thấy Moscow đang cảnh báo London về “ngưỡng chi phí” nếu Anh tiếp tục mở rộng hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Vì thế, mục tiêu của cả Nga và Anh có thể không phải là chiến thắng trong một cuộc đối đầu trực tiếp, mà là tránh để cuộc “chạm mặt” ở Ukraine vượt qua điểm không thể quay lại.

Nga cảnh báo cơ sở quân sự Anh ở Ukraine có thể trở thành mục tiêu

VOV.VN - Nga cảnh báo có thể tấn công các cơ sở quân sự của Anh tại Ukraine và bên ngoài nước này để đáp trả những cuộc tấn công sử dụng vũ khí do Anh cung cấp.