Nhật Bản báo động làn sóng khủng hoảng sức khỏe tinh thần ở người lao động
VOV.VN - Số các ca rối loạn tâm thần được công nhận là tai nạn lao động tại Nhật Bản đạt mức cao kỷ lục. Tình trạng này phản ánh những áp lực tâm lý căng thẳng đang đè nặng lên người lao động.
Sáng 9/10, Nội các Nhật Bản đã thông qua Sách trắng 2026 về phòng chống tử vong do làm việc quá sức. Theo nội dung Sách trắng, trong năm 2025, Nhật Bản có 4.958 trường hợp người lao động nộp đơn xin trợ cấp lao động do rối loạn tâm thần, trong số đó có 1.082 người được công nhận bảo hiểm tai nạn lao động - cả hai số liệu này đều ở mức cao kỷ lục.
Xét theo nguyên nhân của những trường hợp được cấp chứng nhận, đứng đầu tiên và phổ biến nhất là nguyên nhân khủng hoảng mối quan hệ giữa các cá nhân, tình trạng lạm dụng quyền lực khi người lao động phải chịu các cuộc tấn công bạo lực về mặt thể xác hoặc tinh thần từ cấp trên - với 236 trường hợp. Tỷ lệ này đặc biệt nghiêm trọng xảy ra ở trong ngành giáo dục khi chiếm tới 30,3% và ngành công nghiệp truyền thông - với 26,5%. Tiếp theo là quấy rối quyền lực với 222 người - đây là những trường hợp được xác nhận trực tiếp do chịu các hành vi lạm dụng, hành hạ tinh thần hoặc bạo lực thể xác từ cấp trên hoặc người có chức vụ cao hơn.
Nguyên nhân sự thay đổi về số lượng cũng như chất lượng công việc cũng có tới 183 trường hợp - số liệu phản ánh áp lực lớn từ việc khối lượng công việc bị tăng đột ngột, bị giao những nhiệm vụ vượt quá khả năng xử lý, hoặc chịu trách nhiệm quá nặng nề trong thời gian ngắn (như trường hợp của các quản lý cấp trung hoặc kỹ sư ngành IT). Ngoài những nguyên nhân lớn này, các vị trí tiếp theo trong danh sách được chứng nhận còn bao gồm quấy rối từ khách hàng, những xung đột trong các mối quan hệ đối xử với đồng nghiệp...
Xét theo ngành nghề, số lượng các yêu cầu bồi thường bảo hiểm lao động liên quan đến rối loạn tâm thần tăng mạnh và đáng báo động nhất là trong ngành y tế. So sánh số liệu trong giai đoạn từ năm 2021 - 2023 với giai đoạn 10 năm trước (tức từ năm 2012 - 2014), số ca công nhận trung bình năm tăng từ 16,3 ca lên mức 59,3 ca (gấp khoảng 3,6 lần). Yếu tố nổi bật nhất gây ra tình trạng rối loạn tâm thần cho những người lao động trong lĩnh vực y tế là do họ “trải qua hoặc chứng kiến một tai nạn hoặc thảm họa nghiêm trọng”.
Trong các ngành nghề khác, số lượng trung bình các trường hợp rối loạn tâm thần mỗi năm gần đây cũng gia tăng đáng kể, với 57,3 trường hợp trong ngành xây dựng, 45,3 trường hợp trong ngành lái xe… Nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh lý trong các ngành này chủ yếu là do “làm việc liên tục hơn hai tuần mà không có ngày nghỉ” và “làm thêm hơn 80 giờ mỗi tháng”.
Theo đánh giá, những số liệu nêu trên phản ánh những “áp lực từ môi trường làm việc và gánh nặng vị trí” đang có xu hướng tạo ra một cuộc khủng hoảng sức khỏe tinh thần diện rộng trên khắp các ngành nghề đối với người lao động tại Nhật Bản hiện nay.
Trước thực trạng này, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản nhấn mạnh rằng, việc người lao động tử vong hoặc gặp các vấn đề về sức khỏe do áp lực công việc là điều không thể chấp nhận. Bộ Y tế sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan để nỗ lực thực hiện các biện pháp ngăn ngừa, thúc đẩy các sáng kiến nhằm tạo ra môi trường làm việc tốt và hiệu quả hơn, như khuyến khích người lao động nghỉ phép, thực hiện triệt để các biện pháp chăm sóc sức khỏe tâm thần và phòng chống quấy rối tại nơi làm việc, đồng thời thúc đẩy các nỗ lực ngăn ngừa tình trạng làm việc quá giờ.