Ông Trump đăng bản đồ eo biển Hormuz là “lãnh thổ mới của Mỹ”
VOV.VN - Tổng thống Donald Trump đăng hình ảnh bản đồ eo biển Hormuz với dòng chữ là “lãnh thổ mới của Mỹ”, trong khi chuyên gia luật hàng hải bác khả năng Washington đơn phương xác lập chủ quyền đối với tuyến hàng hải chiến lược này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18/8 đăng trên mạng xã hội Truth Social hình ảnh bản đồ eo biển Hormuz với dòng chữ “lãnh thổ mới của Mỹ”, giữa lúc ông nhiều lần tuyên bố Washington có quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này.
Hình ảnh được đăng tải khoanh tròn eo biển Hormuz, tuyến đường thủy nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Ấn Độ Dương. Dòng chữ “Lãnh thổ mới của Mỹ” được đặt nổi bật trên khu vực eo biển.
Động thái này diễn ra một ngày sau khi ông Trump nói rằng ý tưởng tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ Mỹ là một “ý tưởng tuyệt vời”. Trước đó, hôm 14/8, Tổng thống Trump cho biết ông có kế hoạch tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ của Mỹ sau khi Washington “đánh bại Iran”.
Eo biển Hormuz đã trở thành một trong những vấn đề then chốt trong cuộc xung đột với Iran. Tuyến hàng hải có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu này trên thực tế đã bị Iran đóng kể từ khi giao tranh bùng phát cuối tháng 2, gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển năng lượng quốc tế.
Chuyên gia bác khả năng Mỹ đơn phương tuyên bố chủ quyền
Các chuyên gia hàng hải cho rằng không bên nào hiện có quyền kiểm soát hoàn toàn Eo biển Hormuz.
Theo các chuyên gia luật hàng hải, việc một tổng thống Mỹ đơn phương tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ Mỹ không đủ để tạo ra cơ sở pháp lý cho việc sáp nhập khu vực này.
Ông Jason Chuah, Giáo sư Luật Hàng hải tại Đại học London và thành viên danh dự của Viện Hàng hải Malaysia, cho biết theo luật pháp Mỹ, việc tổng thống tuyên bố hoặc ban hành sắc lệnh không đủ để xác lập một lãnh thổ mới. Quy trình này phải đáp ứng những yêu cầu quan trọng của Hiến pháp Mỹ.
Ở góc độ luật pháp quốc tế, ông Chuah cho rằng việc sáp nhập lãnh thổ đi ngược Hiến chương Liên hợp quốc. Theo ông, các vùng lãnh thổ, bao gồm cả vùng nước, chỉ có thể được chuyển giao thông qua thỏa thuận hoặc nhượng quyền hợp pháp. Ông Chuah nhấn mạnh việc một quốc gia kiểm soát một khu vực bằng biện pháp quân sự hoặc chiếm đóng không đồng nghĩa với việc quốc gia đó có được quyền sở hữu hợp pháp đối với khu vực này.
Ông Simon Baughen, Giáo sư Luật Hàng hải tại Đại học Swansea, cũng nhận định kế hoạch biến eo biển Hormuz trở thành lãnh thổ Mỹ khó có khả năng trở thành hiện thực. Theo ông, xét theo luật pháp quốc tế, điều này chỉ có thể xảy ra nếu Iran đồng ý nhượng vùng lãnh hải của nước này tại eo biển Hormuz cho Mỹ. Ông đánh giá đây là một kịch bản “rất khó xảy ra”.
Theo Giáo sư Baughen, một khả năng thực tế hơn là Mỹ, Iran và Oman đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz, đồng thời áp dụng phí đối với các tàu đi qua tuyến hàng hải này. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý việc thu phí như vậy có thể không phù hợp với luật tập quán quốc tế cũng như các quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
Giáo sư Chuah cho rằng cả Iran và Oman đều không có quyền tuyệt đối đối với toàn bộ Eo biển Hormuz. “Tự do hàng hải được đặt lên hàng đầu. Đó là luật pháp”, ông nói.
Theo chuyên gia này, eo biển Hormuz không phải là tài sản của Iran hay Oman theo nghĩa thông thường như một khu đất thuộc quyền sở hữu riêng. Đây là khu vực thuộc chủ quyền quốc gia nhưng đồng thời chịu sự điều chỉnh của cơ chế quốc tế về hàng hải.
“Lực lượng hải quân có thể kiểm soát một tuyến đường thủy. Nhưng chỉ bằng việc kiểm soát tuyến đường đó, họ không thể tự mình thay đổi các quy định pháp lý về quyền sở hữu”, ông Chuah nhấn mạnh.
Iran tuyên bố eo biển Hormuz sẽ vẫn đóng cửa trừ khi Mỹ đáp ứng các điều kiện
VOV.VN - Tân Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran ngày 11/8 cho biết, eo biển Hormuz sẽ vẫn đóng cửa, nếu Mỹ không thay đổi hành vi và chấp nhận các điều kiện của Iran để chấm dứt xung đột.
