Quân đội Mỹ đưa tên lửa Stinger đi đối phó UAV

Quân đội Mỹ đang huấn luyện binh sĩ bộ binh sử dụng tên lửa phòng không vác vai FIM-92 Stinger để tiêu diệt máy bay không người lái (UAV), cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý trong cách tổ chức phòng không tầm ngắn ở cấp chiến thuật, đặc biệt sau những kinh nghiệm tích lũy từ chiến trường Ukraine.

Theo thông tin do Bộ Chiến tranh Mỹ công bố ngày 10/9, vụ phóng thử diễn ra một ngày trước đó, trong khuôn khổ cuộc tập trận Super Garuda Shield 2026 tại Indonesia. Các binh sĩ Thủy quân lục chiến Mỹ đã huấn luyện bộ binh thuộc Lục quân Mỹ những kiến thức cơ bản về sử dụng FIM-92 Stinger và cách tác chiến chống UAV. Đáng chú ý, các quân nhân Indonesia thuộc Tiểu đoàn Pháo binh Phòng không số 10 cũng đồng thời được huấn luyện sử dụng tên lửa phòng không tầm ngắn Mistral 3.

Điểm đáng chú ý của hoạt động lần này không nằm ở việc Stinger lần đầu được sử dụng để đối phó UAV. Loại tên lửa này đã được thử nghiệm và sử dụng trong vai trò chống UAV từ nhiều năm trước. Sự khác biệt giờ đây nằm ở việc người sử dụng vũ khí này trên chiến trường.

Thay vì chỉ được vận hành bởi các đơn vị phòng không chuyên trách, Stinger được huấn luyện cho các binh sĩ bộ binh thuộc biên chế 11B. Sĩ quan phụ trách tích hợp hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa của lữ đoàn, đại úy kỹ thuật Brian Myers, cho biết đơn vị đã thúc đẩy việc huấn luyện Stinger cho lực lượng bộ binh Mỹ và mô tả hoạt động này là lần đầu tiên được thực hiện ở cấp lữ đoàn.

Kinh nghiệm từ chiến tranh UAV tại Ukraine

Sự thay đổi trong cách quân đội Mỹ sử dụng tên lửa Stinger phản ánh một thực tế mới của chiến tranh hiện đại.

Xung đột tại Ukraine cho thấy UAV không còn là mối đe dọa trên không chỉ các đơn vị phòng không chuyên trách phải đối phó. Máy bay không người lái hiện diện ngay phía trên các đơn vị bộ binh, đội hình thiết giáp, trận địa pháo binh và khu vực hậu cần. Chúng được sử dụng để trinh sát, hiệu chỉnh hỏa lực, mang thuốc nổ và nhanh chóng phát hiện vị trí các lực lượng đang ẩn giấu.

Một UAV trinh sát có thể xuất hiện trên trận địa bộ binh, xác định vị trí binh sĩ hoặc phương tiện, sau đó truyền dữ liệu mục tiêu cho pháo binh hoặc các loại vũ khí tấn công khác. Điều này khiến khoảng thời gian từ lúc phát hiện UAV đến khi bị tấn công trở thành yếu tố đặc biệt quan trọng.

Quân đội Mỹ đã nhiều lần rút kinh nghiệm từ việc Ukraine sử dụng rộng rãi UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) và UAV trinh sát. Một trong những yêu cầu được đặt ra là phải đưa các phương tiện chống UAV tới gần hơn với lực lượng chiến đấu, thay vì tập trung toàn bộ năng lực này tại các đơn vị phòng không chuyên biệt.

Việc trang bị kỹ năng sử dụng Stinger cho một bộ phận bộ binh, vì vậy, có thể tạo thêm một lớp phòng thủ ngay tại tuyến đầu.

Stinger - vũ khí từ thời Chiến tranh lạnh

FIM-92 Stinger được Mỹ đưa vào sử dụng từ năm 1981, ban đầu nhằm giải quyết một bài toán khác nhưng có liên quan chặt chẽ: bảo vệ lực lượng mặt đất trước máy bay chiến đấu và trực thăng vũ trang hoạt động ở độ cao thấp.

Đây là tên lửa đất đối không tầm ngắn, có thể mang vác bởi binh sĩ. Stinger được thiết kế để lấp khoảng trống phòng không ở độ cao thấp bên dưới các hệ thống phòng không lớn hơn. Tên lửa có thể được triển khai cùng các đơn vị cơ động, trận địa pháo binh, sở chỉ huy và các cơ sở hậu cần.

So với FIM-43 Redeye tiền nhiệm, Stinger được cải thiện đáng kể về khả năng tìm kiếm mục tiêu, cho phép tấn công nhiều dạng mục tiêu hơn, bao gồm cả các mục tiêu tiếp cận, bay ngang hoặc rời khỏi vị trí của kíp chiến đấu.

Khả năng cơ động cũng đặc biệt hữu ích trong đối phó trực thăng tấn công. Trực thăng có thể lợi dụng địa hình để tiếp cận ở độ cao thấp, nhanh chóng khai hỏa rồi hạ độ cao và ẩn mình sau vật cản.

Nhưng các tổ tác chiến Stinger phân tán trên chiến trường lại khiến trực thăng khó xác định vị trí đe dọa trước khi bị tên lửa tấn công.

Trên thực tế, hệ thống Stinger mang theo tên lửa dẫn đường thụ động FIM-92, hoạt động theo nguyên tắc “bắn và quên”. Các phiên bản sau này sử dụng đầu dò hồng ngoại và tử ngoại để phát hiện mục tiêu. Sau khi được phóng, tên lửa có thể tự động dẫn đường tới mục tiêu mà không cần kíp chiến đấu tiếp tục điều khiển.

Stinger có tốc độ tối đa khoảng Mach 2, tầm tác chiến hiệu quả khoảng 5 km và độ cao tác chiến hiệu quả tối đa khoảng 4,3 km. Tên lửa dài khoảng 1,47 m, đường kính khoảng 70 mm. Cả ống phóng có chiều dài khoảng 1,52 m và các cấu hình ống phóng đời sau có trọng lượng khoảng 12,7 kg.

Những đặc điểm này giúp Stinger duy trì ưu thế quan trọng: đây là một tên lửa phòng không dẫn đường có thể đi cùng các đơn vị bộ binh hạng nhẹ và lực lượng đổ bộ đường không.

Stinger sử dụng đầu đạn nổ phá mảnh, được thiết kế để phá hủy hoặc gây hư hỏng nghiêm trọng cho các mục tiêu trên không. Một số phiên bản sau này được trang bị ngòi nổ cận đích, cho phép đầu đạn phát nổ khi tên lửa đi qua ở khoảng cách đủ gần mục tiêu, thay vì chỉ phụ thuộc vào một cú đánh trực tiếp.

Khả năng này đặc biệt hữu ích khi đối phó UAV, bởi nhiều loại máy bay không người lái có kích thước nhỏ hơn đáng kể so với trực thăng hoặc máy bay chiến đấu.

Không phải UAV nào cũng đáng để dùng Stinger

Việc sử dụng Stinger chống UAV không phải điều mới. Quân đội Mỹ từng thử nghiệm Stinger đối phó UAV từ hơn 20 năm trước, trong đó có cuộc thử nghiệm ngày 23/9/2002 với UAV Predator. Thay đổi hiện nay là cách thức phân bổ năng lực này trên chiến trường.

Hoạt động tại cuộc tập trận Super Garuda Shield 2026 cho thấy một đơn vị bộ binh đổ bộ đường không đang huấn luyện binh sĩ sử dụng tên lửa phòng không vác vai để chống UAV, đưa năng lực phòng không tầm ngắn sâu hơn xuống các đơn vị cơ động thay vì chỉ giao cho lực lượng phòng không chuyên trách.

Tuy nhiên, Stinger không phải giải pháp kinh tế để đối phó mọi loại UAV. Một số UAV thương mại cỡ nhỏ hoặc các phương tiện tấn công một chiều giá rẻ có chi phí thấp hơn rất nhiều so với một tên lửa phòng không dẫn đường. Việc thường xuyên sử dụng Stinger để tiêu diệt những mục tiêu giá rẻ như vậy sẽ không hiệu quả về mặt kinh tế.

Do đó, giá trị của Stinger trong nhiệm vụ chống UAV có thể nằm ở việc đối phó các mục tiêu có mức độ ưu tiên cao hơn, chẳng hạn UAV trinh sát cỡ lớn, UAV vũ trang, UAV “mẹ-con” hoặc các UAV cung cấp dữ liệu mục tiêu cho pháo binh và tên lửa.

Các loại vũ khí tự động, tác chiến điện tử và những phương tiện đánh chặn giá rẻ hơn có thể được sử dụng với các mục tiêu đơn giản hơn, trong khi Stinger được dành cho những UAV có độ cao, tốc độ, nhiệm vụ hoặc giá trị chiến thuật đủ lớn để biện minh cho chi phí đánh chặn.

Stinger trong kịch bản xung đột ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

Việc Sư đoàn Đổ bộ đường không số 11 của Mỹ được huấn luyện với loại vũ khí này còn cho thấy nhiều điều khác. Đưa Stinger xuống cấp bộ binh còn bước chuẩn bị đặc biệt trong môi trường tác chiến Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Các đơn vị đổ bộ đường không và bộ binh hạng nhẹ có thể phải hoạt động tại những vị trí phân tán, nơi các hệ thống phòng không gắn trên xe hoặc các tổ hợp hạng nặng không thể lập tức triển khai tới mọi đơn vị.

Trong điều kiện đó, một tổ Stinger có thể đi cùng bộ binh và cung cấp khả năng phòng không cục bộ cho khu vực đổ bộ, sở chỉ huy, điểm tập kết hoặc các vị trí hậu cần, đồng thời nhanh chóng cơ động sau khi khai hỏa. Yêu cầu này càng trở nên quan trọng trong kịch bản một cuộc xung đột cường độ cao tại Thái Bình Dương.

Trong một cuộc xung đột mà lực lượng Mỹ có thể phải triển khai phân tán trên nhiều đảo, căn cứ dã chiến và vị trí tạm thời, các đơn vị tuyến đầu có nguy cơ phải đối mặt với hoạt động giám sát UAV liên tục mà không phải ở đâu cũng có các hệ thống phòng không tầm ngắn chuyên trách. Việc huấn luyện một bộ phận bộ binh thành thạo sử dụng tên lửa phòng không vác vai sẽ tạo thêm một lớp bảo vệ và khiến đối phương khó tự do vận hành UAV trên khu vực đội hình Mỹ.

Hoạt động bắn Stinger tại Super Garuda Shield 2026, vì vậy, không đơn thuần là một cuộc trình diễn vũ khí. Nó cho thấy một lữ đoàn đổ bộ đường không Mỹ đang đưa một loại vũ khí vốn gắn với các đơn vị phòng không chuyên trách xuống cấp bộ binh và huấn luyện binh sĩ sử dụng để đối phó một trong những mối đe dọa nổi bật nhất của chiến tranh hiện đại.

Stinger ban đầu được thiết kế để ngăn máy bay và trực thăng bay thấp hoạt động tự do phía trên lực lượng mặt đất. Ngày nay, UAV đang chiếm lĩnh chính lớp không gian này với số lượng lớn hơn rất nhiều; đồng thời đóng vai trò trực tiếp trong chuỗi trinh sát, chỉ thị mục tiêu và tấn công.

Việc huấn luyện binh sĩ bộ binh sử dụng Stinger cho thấy năng lực phòng không tầm ngắn đang được đẩy tới tận tuyến chiến thuật. Đây không chỉ là sự thay đổi về công nghệ mà còn là thay đổi về tổ chức tác chiến của chính quân đội Mỹ.

Trực thăng Nga Ka-52 tránh được 4 quả tên lửa Stinger của đối phương

VOV.VN - Bộ Quốc phòng Nga vừa thông báo, một trực thăng tấn công Ka-52 của họ trong quá trình tác chiến ở Ukraine đã đối mặt với 4 quả tên lửa Stinger của đối phương nhưng hệ thống mồi nhiệt của máy bay đã vô hiệu hóa được tên lửa.