Cách Ukraine đối phó với UAV phản lực Nga bay 600 km/h

Các UAV phản lực Geran-4 và Geran-5 của Nga đang trở thành mối đe dọa đáng kể đối với các khu vực nằm sâu trong lãnh thổ Ukraine. Với tốc độ tối đa được cho là lần lượt đạt 500 km/h và 600 km/h, nhanh gần gấp đôi các phiên bản Shahed sử dụng động cơ piston truyền thống, những mẫu UAV này khiến nhiệm vụ đánh chặn của phòng không Ukraine trở nên khó khăn hơn.

Ngoài tốc độ cao, khả năng cơ động và hoạt động ở độ cao lớn hơn cũng giúp UAV phản lực Nga có thêm lợi thế khi tìm cách vượt qua mạng lưới phòng không đối phương.

Theo số liệu được truyền thông Ukraine dẫn lại, các đơn vị phòng không nước này từng đạt tỷ lệ đánh chặn trên 90% đối với UAV Shahed sử dụng động cơ cánh quạt. Tuy nhiên, tỷ lệ vô hiệu hóa các biến thể UAV phản lực mới hiện chỉ đạt khoảng 55-57%.

UAV phản lực Nga gia tăng sức ép lên phòng không Ukraine

Hiện Ukraine chưa có giải pháp toàn diện để đối phó với mối đe dọa này. Các đơn vị phòng không vẫn phải kết hợp nhiều phương tiện, từ pháo phòng không thời Liên Xô, tên lửa phòng không vác vai đến các hệ thống tháp pháo tự động có hỗ trợ AI. Không quân Ukraine cũng phải điều động tiêm kích, trong một số trường hợp sử dụng tên lửa không đối không đắt tiền để tiêu diệt UAV.

Trong khi đó, các đơn vị nghiên cứu quân sự và doanh nghiệp quốc phòng tư nhân Ukraine đang đẩy nhanh phát triển UAV đánh chặn sử dụng động cơ phản lực để bắt kịp tốc độ của Geran-4 và Geran-5.

Một trong những kết quả đáng chú ý ban đầu đến từ UAV đánh chặn do Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) sử dụng. Phương tiện này có thiết kế cánh tam giác, trang bị động cơ phản lực và đã đánh chặn thành công một chiếc Geran-5. Giới chức Ukraine chưa công bố đơn vị phát triển hệ thống trên.

Theo tình báo Ukraine, Nga hiện sản xuất khoảng 3.000 UAV Geran-4 và Geran-5 mỗi tháng. Việc các phương tiện này được sử dụng gần như hằng ngày trong những cuộc tấn công nhằm vào Kiev buộc Ukraine phải tăng cường huy động tiêm kích, tên lửa phòng không vác vai và các tổ phòng không cơ động.

Nếu được phóng từ tỉnh Oryol của Nga, UAV phản lực về lý thuyết có thể tiếp cận Kiev trong khoảng một giờ, vượt qua hành trình dài khoảng 500 km.

Theo trang United24 của Ukraine, từ ngày 27/8 đến 27/9, Kiev ghi nhận hơn 235 lần phát cảnh báo không kích, với tổng thời gian lên tới 261 giờ.

Ngoài thiệt hại trực tiếp, các đợt không kích còn gây gián đoạn hoạt động kinh tế. Báo The Guardian của Anh ước tính, nền kinh tế Ukraine có thể thiệt hại khoảng 45 triệu USD cho mỗi giờ phát cảnh báo không kích do doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động, giao thông công cộng bị gián đoạn và nhiều hoạt động tập trung đông người bị hạn chế.

Ukraine chạy đua phát triển UAV đánh chặn tốc độ cao

Sự xuất hiện của Geran-4 và Geran-5 không hoàn toàn nằm ngoài dự đoán của ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine. Ngay từ đầu năm 2025, khi thế hệ UAV đánh chặn đầu tiên bắt đầu được giới thiệu, các nhà phát triển đã đặt ra câu hỏi liệu phương tiện này có thể đạt tốc độ 600 km/h hay không.

Ở thời điểm đó, phần lớn UAV đánh chặn của Ukraine được thiết kế để truy đuổi các biến thể Shahed thông thường, bay với tốc độ khoảng 180-200 km/h. Ngay cả một số mẫu nhanh nhất được công bố vào đầu năm 2026 cũng chỉ đạt tốc độ tối đa khoảng 400-450 km/h.

Việc Nga đưa vào sử dụng UAV phản lực đạt tốc độ 600 km/h đã khiến yêu cầu kỹ thuật đối với phương tiện đánh chặn thay đổi đáng kể, bởi nó vượt quá khả năng truy đuổi của nhiều loại UAV bốn cánh quạt đang được Ukraine sử dụng.

Tháng 8/2026, Bộ Quốc phòng Ukraine thông báo lực lượng vũ trang nước này đã tiếp nhận Alexa Spatium, được giới thiệu là mẫu UAV đánh chặn phản lực đầu tiên của Ukraine, chủ yếu được thiết kế để đối phó với các biến thể Shahed sử dụng động cơ phản lực.

Một tháng sau, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết một mẫu UAV đánh chặn khác đã được sử dụng thành công để đối phó với UAV phản lực Nga. Các đơn vị vận hành Ukraine sau đó cũng công bố video cho thấy UAV P1-SUN JetKiller phiên bản nâng cấp của công ty SkyFall đánh chặn thành công một chiếc Geran-5.

Theo Phó Tư lệnh Không quân Ukraine Yurii Cherevashenko, tính đến đầu tháng 10, ít nhất 20 nhà sản xuất trong nước đang phối hợp với lực lượng không quân phát triển UAV đánh chặn phản lực. Trong số này, 14 đơn vị đã bắt đầu tiến hành bay thử nghiệm, 6 đơn vị đạt được một số kết quả trong việc đánh chặn UAV phản lực Nga và 3 đơn vị cho thấy triển vọng tích cực.

TAF Industries, một doanh nghiệp quốc phòng tư nhân Ukraine, cũng cho biết mẫu UAV đánh chặn phản lực của công ty đã hoàn thành thử nghiệm ở tốc độ cao, nhưng vẫn cần thêm thời gian trước khi có thể sản xuất hàng loạt.

Theo bà Uliana Verstiuk, phụ trách quan hệ công chúng của TAF Industries, một số hệ thống UAV đánh chặn Ukraine có khả năng đạt tốc độ 400-600 km/h đã vượt qua thử nghiệm, được cấp mã số định danh của NATO và đưa vào sử dụng.

AI trở thành yếu tố then chốt trong đánh chặn UAV

Dù tốc độ là yêu cầu quan trọng, việc chế tạo UAV đánh chặn có thể bay ở vận tốc 600 km/h vẫn chưa đủ để giải quyết toàn bộ vấn đề. Theo bà Verstiuk, khi UAV đánh chặn và Geran của Nga tiếp cận nhau với tổng tốc độ tương đối khoảng 700-900 km/h, người điều khiển có thể chỉ có một đến hai giây để thực hiện thao tác hiệu chỉnh cuối cùng nhằm đánh trúng mục tiêu.

Khoảng thời gian quá ngắn khiến khả năng phản ứng của con người trở thành một trong những hạn chế lớn nhất đối với hoạt động đánh chặn. Đây là lý do các nhà phát triển Ukraine đang tập trung vào công nghệ AI và hệ thống dẫn đường tự động ở giai đoạn cuối, thay vì chỉ tìm cách tăng tốc độ bay.

Các nhóm nghiên cứu đang tích hợp công nghệ thị giác máy tính, cho phép UAV tự phát hiện, theo dõi và dẫn hướng tới mục tiêu trong những giây cuối trước khi va chạm. Đồng thời, hệ thống phải có khả năng nhận dạng và xác minh chính xác mục tiêu trước khi thực hiện đánh chặn. TAF Industries mô tả giải pháp này là một “kiến trúc AI đa tầng, kết hợp khả năng nhận dạng mục tiêu và dẫn đường ở giai đoạn cuối”.

Tuy nhiên, cuộc chạy đua công nghệ giữa hai bên có thể chưa dừng lại ở ngưỡng 600 km/h. Một số báo cáo cho rằng Nga đang tìm cách nâng tốc độ UAV phản lực lên khoảng 700-800 km/h.

Ông Cherevashenko cũng cho biết Không quân Ukraine đang chuẩn bị cho khả năng UAV phản lực Nga đạt tốc độ 800-900 km/h, dù đến nay chưa ghi nhận những phương tiện loại này hoạt động ở vận tốc như vậy.

Thay đổi bất ngờ trong hoạt động của phi đội tiêm kích Ukraine

VOV.VN - Tiêm kích F-16 và Mirage 2000 đang giữ vai trò ngày càng nổi bật trong nhiệm vụ phòng không, đặc biệt là đánh chặn UAV phản lực của Nga. Tuy nhiên, MiG-29 và Su-27 vẫn là những thành phần quan trọng trong lực lượng không quân Ukraine.