Châu Âu trước bài toán tự chủ lĩnh vực kết nối vệ tinh, tránh phụ thuộc Starlink

Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian Quốc tế ở Paris hồi tháng 9 vừa qua, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã kêu gọi các doanh nghiệp hàng đầu châu Âu thành lập một "liên minh" mới nhằm tăng cường năng lực vệ tinh chung.

Phát biểu của ông Macron là sự ủng hộ công khai đối với một nỗ lực đang được triển khai kín đáo, trong đó các công ty viễn thông lớn của Liên minh châu Âu (EU) sẽ đẩy mạnh mảng kết nối trực tiếp tới thiết bị (D2D) - tức là tín hiệu di động được truyền thẳng từ vệ tinh đến điện thoại.

Ngày 13/10, các bộ trưởng phụ trách viễn thông của các nước EU nhóm họp tại Limerick (Ireland) để thảo luận về một đề xuất lập pháp; đề xuất này có thể giúp các nhà mạng hàng đầu châu Âu tiếp cận băng tần vệ tinh dễ dàng hơn.

Động thái này sẽ chứng kiến ​​sự hợp tác của Deutsche Telekom, Orange, Vodafone và Telefónica nhằm giành lấy các dải tần quan trọng và đầy hứa hẹn dự kiến được cấp phép vào năm tới, khi Ủy ban Châu Âu đang xem xét quy trình phân bổ mới nhằm dành riêng các dải tần này cho các doanh nghiệp châu Âu.

"Chúng tôi đang xem xét vấn đề này", ông Michaël Trabbia, một lãnh đạo cấp cao của tập đoàn viễn thông Orange (có trụ sở tại Pháp), cho biết trong cuộc phỏng vấn nhưng từ chối bình luận thêm về các kế hoạch cụ thể. "Là một tập đoàn viễn thông hàng đầu và giàu tính đổi mới, chúng tôi muốn có thể cung cấp dịch vụ này cho khách hàng của mình. Chúng tôi không muốn thị trường bị chi phối bởi một thế lực duy nhất".

Tương lai của ngành không gian đang thu hút sự chú ý tại châu Âu trong bối cảnh các xung đột địa chính trị làm gia tăng tầm quan trọng chiến lược của lĩnh vực này, đồng thời các yêu cầu về an ninh và tiến bộ công nghệ đang mở ra nhiều cơ hội kinh doanh mới.

Tỷ phú Elon Musk đã thể hiện rõ tham vọng củng cố vị thế thống trị của Starlink trên quỹ đạo Trái đất tầm thấp (LEO) - nơi các vệ tinh bay gần Trái đất để cung cấp kết nối tốc độ cao. Công ty này đang đặt nhiều kỳ vọng vào việc giành được các dải tần giá trị nêu trên để có thể cung cấp dịch vụ di động mà không cần phải hợp tác với các nhà cung cấp viễn thông địa phương. SpaceX, công ty mẹ của Starlink, đã không phản hồi yêu cầu bình luận từ POLITICO.

Vấn đề quyền kiểm soát

Trong bối cảnh EU chuẩn bị phân bổ lại băng tần viễn thông vệ tinh 2GHz vào năm 2027, đề xuất được thảo luận vào ngày 13/10 có thể sẽ khiến quy trình cấp phép ưu tiên các nhà khai thác châu Âu.

Các nhà lập pháp tại Brussels ngày càng thể hiện quyết tâm rõ ràng hơn nhằm ngăn chặn tham vọng thống trị toàn cầu trong lĩnh vực này của tỷ phú Musk.

Bà Angelika Winzig, trưởng đoàn đàm phán của Nghị viện châu Âu về việc phân bổ phổ tần vệ tinh di động, cho biết: "Các nhà khai thác châu Âu cần hợp sức, mang lại sự đổi mới và đầu tư; họ còn rất nhiều việc phải làm".

Cùng với các nhà lập pháp khác từ các nhóm chính trị, bà Winzig đã đệ trình các sửa đổi đối với đề xuất hồi tháng 5 của Ủy ban châu Âu nhằm nâng cao rào cản đối với các doanh nghiệp ngoài châu Âu muốn tiếp cận nguồn tài nguyên sóng vô tuyến chiến lược này.

Ông Michał Kobosko, một nghị sĩ của Nghị viện châu Âu cũng đang thúc đẩy việc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các liên danh viễn thông châu Âu trong cuộc đua giành quyền tiếp cận tài nguyên này. Ông nói: "Tôi tin rằng chúng ta không thể nhường quyền kiểm soát hoàn toàn đối với hệ thống viễn thông vệ tinh của châu Âu cho các công ty ngoài châu Âu".

Trong khi đó, Starlink cũng không ngồi yên. Công ty của tỷ phú Musk đã đẩy mạnh hoạt động vận động hành lang tại Brussels trong hai năm qua, tổ chức nhiều cuộc họp với Ủy ban châu Âu và các nhà lập pháp trước thềm các sáng kiến ​​chính sách có thể kìm hãm sự mở rộng của họ.

Đầu năm nay, Starlink đã cảnh báo rằng kế hoạch của EU sẽ khiến người dân châu Âu mất cơ hội tiếp cận các dịch vụ kết nối trực tiếp tới thiết bị (direct-to-device) đáng tin cậy. Trong một văn bản kiến ​​nghị dài bốn trang mà POLITICO có được, công ty khẳng định: "Starlink Broadband và Starlink Mobile [các công ty con phục vụ khách hàng cá nhân của SpaceX] đã nỗ lực nhiều hơn bất kỳ nhà khai thác vệ tinh nào khác để hiện thực hóa các mục tiêu về kết nối của Ủy ban châu Âu".

SpaceX tìm cơ hội trong khủng hoảng

Trên khắp châu Âu, Starlink thường nhanh chóng đề nghị hỗ trợ trong các tình huống khẩn cấp, không chỉ riêng tại Ukraine - nơi mạng lưới vệ tinh của Elon Musk đã trở thành nguồn lực thiết yếu cho hoạt động liên lạc trong thời chiến. Những nỗ lực trong các tình huống khẩn cấp và xung đột là một phần trong chiến lược có chủ đích nhằm chứng minh độ tin cậy và tính thiết thực của công nghệ, đồng thời thuyết phục các cơ quan quản lý - những bên mà Starlink cần có sự chấp thuận để hoạt động.

"Đây là chiến lược mà chúng tôi thấy xuất hiện ở bất cứ đâu có khủng hoảng nhân đạo hoặc khủng hoảng liên quan đến khí hậu", bà Célestine Rabouam, một nhà nghiên cứu tại Viện Địa chính trị Pháp (GEODE), nhận định. "Starlink sẽ vào cuộc, đề nghị cung cấp các thiết bị đầu cuối và hào phóng kích hoạt dịch vụ của mình".

Khi các vụ cháy rừng bùng phát ở Pháp vào mùa hè này, SpaceX đã đề nghị hỗ trợ thông tin liên lạc cho các đội cứu hỏa của Pháp, tương tự như cách họ đã làm tại Tây Ban Nha. Tuy nhiên, giới chức Pháp đã từ chối với lý do các đám cháy không gây thiệt hại trên diện rộng đối với cơ sở hạ tầng viễn thông.

SpaceX đã tìm cách biến cuộc khủng hoảng thành cơ hội. Ở hậu trường, công ty này đã nỗ lực thuyết phục giới chức Pháp rằng việc kích hoạt dịch vụ Starlink Mobile tại Pháp lần đầu tiên sẽ vừa hữu ích vừa cần thiết.

Các nhà mạng Pháp đã cố gắng khẳng định tầm quan trọng của mình. Trong một bản ghi nhớ gửi tới các quan chức chính phủ mà tờ POLITICO có cơ hội tiếp cận, họ lập luận rằng mạng lưới mặt đất cần được ưu tiên hàng đầu, đồng thời thừa nhận vai trò bổ trợ của viễn thông vệ tinh - khi viện dẫn các sáng kiến ​​của châu Âu như Eutelsat và chùm vệ tinh IRIS² chứ tuyệt nhiên không nhắc đến công ty của tỷ phú Musk.

"Có thể Starlink không cố tình khiến các quốc gia phải phụ thuộc vào họ, nhưng họ đang nỗ lực để trở thành một phần không thể thiếu", bà Rabouam nhận định. "Hiện tại, họ là đơn vị duy nhất có khả năng triển khai nhanh chóng và thích ứng linh hoạt đến vậy".

Tỷ phú Elon Musk ưu tiên dự án thành phố trên Mặt Trăng thay vì trên Sao Hỏa

VOV.VN - Hôm 8/2, tỷ phú Mỹ Elon Musk cho biết tập đoàn SpaceX đã chuyển trọng tâm sang xây dựng một “thành phố tự phát triển” trên Mặt Trăng - điều có thể đạt được trong vòng chưa đầy 10 năm.