Jordan trở thành mặt trận mới trong xung đột Mỹ - Iran

Jordan - đồng minh thân cận của Mỹ tại Trung Đông - đang trở thành mặt trận mới trong cuộc đối đầu giữa Washington và Tehran khi Iran liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các căn cứ có lực lượng Mỹ đồn trú. Theo các quan chức Mỹ đương nhiệm và cựu quan chức, mục tiêu của Tehran là gây thương vong cho binh sĩ Mỹ, qua đó răn đe Washington không tiếp tục mở rộng chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Cuối tuần qua, Iran phóng tên lửa vào căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan, khiến 2 quân nhân Mỹ thiệt mạng. Đây là những trường hợp binh sĩ Mỹ đầu tiên thiệt mạng do hỏa lực đối phương kể từ sau khi lệnh ngừng bắn được hai bên công bố hồi tháng 4 - thỏa thuận sau đó đã không còn được duy trì.

Tuy nhiên, đây chỉ là một trong nhiều cuộc tấn công mà Iran tiến hành nhằm vào các mục tiêu có lực lượng Mỹ hiện diện tại Jordan. Theo giới chức Mỹ, Tehran đang gia tăng sức ép đối với Amman vì hợp tác chặt chẽ với Washington, đồng thời muốn biến Jordan thành một điểm nóng mới của xung đột để gia tăng áp lực đối với chính quyền Mỹ.

Tuần trước, Iran cũng tập kích căn cứ không quân King Faisal, nơi có binh sĩ Mỹ đồn trú. Một quan chức Mỹ cho biết Iran còn tấn công một sân bay khác tại Jordan, làm hư hại một số trực thăng Black Hawk của Lục quân Mỹ.

Người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị phụ trách các hoạt động quân sự của Mỹ tại Trung Đông, từ chối bình luận về mức độ thiệt hại sau các cuộc tấn công của Iran.

Jordan thành mục tiêu mới của Iran

Các cuộc tập kích nhằm vào Jordan diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump mở rộng chiến dịch không kích nhằm vào Iran. Nếu trước đây các đòn tấn công chủ yếu nhằm vào mục tiêu quân sự, thì trong tuần qua Washington đã mở rộng sang cả các cây cầu và một số công trình hạ tầng khác.

Giới chức Mỹ cũng phát tín hiệu cho thấy các hoạt động quân sự có thể tiếp tục được đẩy mạnh. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố việc các quân nhân Mỹ thiệt mạng càng củng cố quyết tâm của Washington trong cuộc đối đầu với Tehran.

Song song với đó, Mỹ đang tăng cường điều động lực lượng tới Trung Đông, bao gồm các tiêm kích F-16 từ căn cứ Spangdahlem (Đức), tiêm kích tàng hình F-35 từ căn cứ Lakenheath (Anh) cùng nhiều máy bay tiếp dầu trên không.

Dù Washington không công bố địa điểm triển khai cụ thể, nhiều chuyên gia quân sự nhận định Jordan và Israel nhiều khả năng sẽ tiếp nhận phần lớn số khí tài này. Điều đó đồng nghĩa Jordan - một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại Trung Đông - ngày càng nằm trong tầm ngắm của Iran khi trở thành trung tâm hỗ trợ quan trọng cho các hoạt động quân sự của Washington trong cuộc xung đột kéo dài gần 5 tháng qua.

Ông Alan Eyre, cựu nhà ngoại giao cấp cao của Mỹ tại Jordan, hiện là chuyên gia của Viện Trung Đông (Middle East Institute), cho rằng việc Jordan trở thành mục tiêu của Iran xuất phát từ nhiều yếu tố.

“Một phần là do vị trí địa lý. Phần khác là vì Jordan sẵn sàng đồng hành với các mục tiêu chiến lược của Mỹ trong khu vực, nhất là khi nền kinh tế nước này phụ thuộc đáng kể vào Washington”, ông Eyre nói. Theo ông, chiến lược này từng giúp Jordan hạn chế rủi ro, cho đến khi Iran quyết định đáp trả bằng cách tấn công các căn cứ của Mỹ trong khu vực.

Vai trò chiến lược của Jordan đối với Mỹ

Jordan từ lâu duy trì quan hệ hợp tác an ninh chặt chẽ với Mỹ. Do không sở hữu nguồn tài nguyên dầu mỏ đáng kể, Jordan cũng là một trong những nước nhận nhiều viện trợ kinh tế và quân sự nhất từ Washington. Theo Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (CRS), thỏa thuận hợp tác kéo dài 7 năm được ký năm 2022 quy định Mỹ sẽ cung cấp cho Jordan khoảng 1,45 tỷ USD viện trợ kinh tế và quân sự mỗi năm.

Trong nhiều năm, Amman luôn hạn chế công khai mức độ hợp tác quân sự và tình báo với Washington. Chẳng hạn, trong chiến dịch chống tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, các máy bay Mỹ cất cánh từ căn cứ ở Jordan nhưng hiếm khi công khai địa điểm xuất phát.

Tuy nhiên, vai trò của Jordan hiện đã trở nên rõ ràng hơn. Trong thế giới Arab, Jordan được đánh giá là một trong những đối tác tạo điều kiện thuận lợi nhất để quân đội Mỹ triển khai hoạt động tại các căn cứ ở nước này.

Ngoài ra, khoảng cách địa lý xa Iran hơn so với các quốc gia vùng Vịnh như Kuwait hay Bahrain cũng giúp Jordan giảm bớt nguy cơ hứng chịu các cuộc tấn công trực tiếp.

Dù vậy, năng lực quân sự còn hạn chế khiến Jordan khó có khả năng răn đe Tehran. Hôm 19/7, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố sẽ đáp trả bằng “hỏa lực toàn diện” nếu Iran nối lại các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào Israel. Trong khi đó, với quy mô quân đội khiêm tốn, Jordan không có đủ năng lực để đưa ra cảnh báo tương tự.

Theo đánh giá của các quan chức Mỹ, đây cũng là một trong những lý do khiến Iran tập trung tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV nhằm vào các căn cứ ở Jordan, trong khi hiện chưa nhắm tới Israel - nơi cũng có lực lượng không quân Mỹ hiện diện.

Mỹ cạn tên lửa PrSM, buộc phải dùng ATACMS đời cũ để tấn công Iran?

VOV.VN - Lục quân Mỹ được cho là đã sử dụng hết kho tên lửa đạn đạo PrSM sau hơn một tháng giao tranh với Iran, buộc phải quay lại triển khai ATACMS đời cũ.