Lưới điện và hạ tầng dân sự Đức: Mắt xích dễ tổn thương của NATO?

Khi hạ tầng dân sự gắn với năng lực quân sự

Nằm ở trung tâm châu Âu, Đức giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong mạng lưới hậu cần của NATO. Trong trường hợp xảy ra khủng hoảng, nước này được yêu cầu bảo đảm khả năng tiếp nhận, tập kết và vận chuyển lực lượng đồng minh về phía Đông.

Theo kế hoạch tác chiến của Đức, trong tình huống khẩn cấp, có thể có tới 800.000 binh sĩ NATO cùng 200.000 phương tiện di chuyển qua lãnh thổ Đức trong vòng 6 tháng. Berlin khi đó sẽ trở thành một “trung tâm trung chuyển” trên bộ, đường sắt, đường biển và đường không.

Hoạt động này không chỉ dựa vào cơ sở hạ tầng quân sự. Đường cao tốc, đường sắt, cảng biển, sân bay, kho bãi, hệ thống nhiên liệu và mạng lưới điện dân sự đều tham gia vào quá trình vận chuyển, tiếp tế và duy trì lực lượng.

Giới chức Đức thừa nhận kế hoạch phụ thuộc đáng kể vào các doanh nghiệp dân sự. Các công ty vận tải, đường sắt và logistics có thể phải cung cấp phương tiện, địa điểm tập kết, nhiên liệu, bảo dưỡng cùng nhiều dịch vụ hỗ trợ khác.

Điều này tạo ra một nghịch lý về an ninh: những hạ tầng được xây dựng chủ yếu để phục vụ đời sống và kinh tế dân sự lại có thể trở thành bộ phận quan trọng trong năng lực phòng thủ của NATO.

Chuỗi sự cố tại lưới điện gây lo ngại

Mức độ dễ tổn thương của hệ thống hạ tầng Đức được thể hiện qua một loạt vụ việc gần đây.

Ngày 2/9, nhà chức trách Đức phát hiện nhiều thiết bị tại một trạm biến áp gần nhà máy điện Jänschwalde ở bang Brandenburg. Cùng ngày, một vụ đoản mạch có chủ ý tại trạm biến áp Bergheim gần Cologne khiến 5 tổ máy phát điện với tổng công suất khoảng 4,2 GW bị ngắt khỏi lưới điện. Các cơ quan chức năng đã mở điều tra, trong đó không loại trừ khả năng phá hoại và khủng bố.

Ngày 4/9, nhà chức trách tiếp tục điều tra một vụ việc tại Dormagen, nơi có dấu hiệu tìm cách gây đoản mạch hệ thống điện. Cảnh sát cũng kiểm tra một trạm biến áp ở Ganderkesee sau khi phát hiện những dấu hiệu đáng ngờ.

Đến ngày 7/9, cảnh sát Berlin thông báo điều tra vụ cháy tại một trạm biến áp ở khu vực Moabit. Cùng thời điểm, tại Wesel, lực lượng chức năng phát hiện hàng rào bảo vệ một trạm biến áp khác bị cắt. Chưa có kết luận cho thấy các vụ việc này có cùng nguồn gốc.

Đáng chú ý, không phải tất cả các vụ việc đều được xác định có liên quan tới Nga. Một số vụ vẫn đang được điều tra và có thể xuất phát từ những động cơ khác nhau. Các cơ quan chức năng Đức cũng không loại trừ khả năng một số vụ có liên quan tới các nhóm cực đoan trong nước.

Tuy nhiên, chuỗi sự cố diễn ra trong bối cảnh Berlin nhiều lần cảnh báo về nguy cơ “chiến tranh hỗn hợp”, bao gồm phá hoại, gián điệp, tấn công mạng và các hoạt động nhằm gây gián đoạn cơ sở hạ tầng.

Sân bay Leipzig/Halle - điểm nối giữa hậu cần dân sự và quân sự

Sân bay Leipzig/Halle là một ví dụ cho thấy ranh giới giữa hạ tầng dân sự và quân sự ngày càng khó phân định. Đây vừa là trung tâm vận tải hàng hóa quan trọng của Đức, vừa có vai trò trong hoạt động hậu cần hỗ trợ Ukraine.

Tháng 8/2026, nhà chức trách Đức phát hiện một thiết bị bay không người lái mang chất nổ gần một máy bay Ukraine tại sân bay này. Berlin sau đó cáo buộc Nga đứng sau vụ việc, trong khi Moscow bác bỏ và cho rằng đây là một hành động khiêu khích.

Vụ việc cho thấy các địa điểm phục vụ vận tải thương mại có thể đồng thời trở thành mắt xích trong mạng lưới hậu cần quân sự. Khi đó, chỉ cần hoạt động vận chuyển, cung cấp điện, nhiên liệu, thông tin liên lạc hoặc bốc dỡ bị gián đoạn, hiệu ứng dây chuyền có thể xuất hiện mà không cần phá hủy hoàn toàn cơ sở.

Đây cũng là đặc điểm của chiến tranh hỗn hợp: gây sức ép lên năng lực phản ứng của đối phương thông qua nhiều hình thức mà không nhất thiết phải tiến hành một cuộc tấn công quân sự quy mô lớn.

Lưới điện - mắt xích khó bảo vệ

Trong hệ thống hạ tầng Đức, lưới điện là một trong những mắt xích đặc biệt quan trọng. Theo tài liệu, hệ thống này gồm 4 nhà vận hành truyền tải điện cao thế và hàng trăm nhà vận hành mạng lưới phân phối. Cấu trúc phân tán giúp hệ thống vận hành trên quy mô lớn nhưng cũng tạo ra những thách thức về bảo vệ.

Một đoàn tàu quân sự hoặc đoàn xe vận tải không nhất thiết phải trở thành mục tiêu trực tiếp. Nếu trạm điện phục vụ một đầu mối giao thông bị gián đoạn, hoạt động vận chuyển có thể bị ảnh hưởng.

Cảng biển cần điện cho hệ thống bốc dỡ; sân bay cần điện cho hoạt động điều hành và hậu cần; nhiều tuyến đường sắt phụ thuộc vào điện khí hóa. Các kho nhiên liệu, trung tâm logistics và cơ sở bảo dưỡng cũng cần nguồn điện ổn định.

Vì vậy, sự cố tại một cơ sở điện dân sự có thể tạo ra tác động vượt ra ngoài phạm vi của ngành năng lượng, ảnh hưởng tới cả mạng lưới hậu cần phục vụ hoạt động quân sự.

Bài toán mới đối với NATO

Đối với NATO, vấn đề đặt ra không chỉ nằm trong lãnh thổ Đức. Nếu năng lực trung chuyển của Đức bị suy giảm, tốc độ điều động lực lượng tới sườn phía Đông cũng có thể bị ảnh hưởng.

Mô hình Lực lượng NATO (NATO Force Model) dự kiến khả năng huy động khoảng 800.000 quân trong vòng 6 tháng nếu liên minh bị thách thức. Với vị trí địa lý trung tâm, Đức là tuyến đường quan trọng để lực lượng đồng minh di chuyển về phía Đông.

Do đó, khả năng phòng thủ của Đức ngày càng phụ thuộc vào mức độ an toàn và khả năng chống chịu của hệ thống hạ tầng dân sự. Đây cũng là lý do NATO và Đức chú trọng hơn tới khái niệm “khả năng chống chịu” của xã hội.

Một hệ thống phòng thủ hiện đại vì thế không chỉ cần lực lượng quân sự mà còn phải duy trì được các tuyến giao thông, hệ thống điện, cảng biển, sân bay, mạng thông tin, kho nhiên liệu và các cơ sở logistics trong điều kiện khủng hoảng.

Từ bảo vệ từng cơ sở đến bảo vệ cả hệ thống

Thách thức đối với Đức và NATO hiện nay là chuyển từ tư duy bảo vệ từng cơ sở riêng lẻ sang bảo vệ toàn bộ mạng lưới.

Bảo vệ một trạm biến áp sẽ không đủ nếu tuyến đường sắt kết nối với trung tâm hậu cần vẫn có thể bị gián đoạn. Tương tự, bảo vệ sân bay cũng khó phát huy đầy đủ hiệu quả nếu hệ thống điện hoặc giao thông xung quanh bị tê liệt.

Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa chính quyền, quân đội, cảnh sát và khu vực tư nhân. Trong các kế hoạch bảo vệ lãnh thổ, lực lượng bảo vệ nội địa của Đức được giao nhiệm vụ bảo vệ nhiều cơ sở phục vụ quốc phòng như kho đạn, kho vật tư, cảng biển, ga trung chuyển và các trung tâm hỗ trợ đoàn xe.

Khi hàng trăm nghìn binh sĩ và phương tiện có thể phải đi qua Đức trong một cuộc khủng hoảng, chỉ một số điểm nghẽn trên mạng lưới hậu cần cũng có thể tạo ra tác động đáng kể.

Vấn đề vì thế không chỉ là Đức có đủ lực lượng quân sự hay không, mà còn là nước này có thể duy trì “cỗ máy hậu cần” hoạt động liên tục trong bao lâu.

Trong bối cảnh căng thẳng Nga - phương Tây tiếp tục gia tăng, những vụ phá hoại và nghi vấn phá hoại gần đây cho thấy chiến tuyến của một cuộc đối đầu hiện đại không nhất thiết nằm ở biên giới hay chiến trường. Nó có thể xuất hiện tại một trạm biến áp, tuyến đường sắt, sân bay hàng hóa, kho logistics hoặc doanh nghiệp dân sự.

Đối với NATO, bảo vệ những mắt xích này đang trở thành một phần ngày càng quan trọng của năng lực răn đe. Với Đức, thách thức là vừa duy trì vai trò “trung tâm hậu cần” của liên minh, vừa bảo vệ được chính mạng lưới dân sự mà vai trò đó phụ thuộc vào.

Các đồng minh NATO sẵn sàng mở rộng vai trò của Ba Lan trong việc răn đe hạt nhân

VOV.VN - Ngày 3/9, Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan cho biết lần đầu tiên nước này nhận được sự ủng hộ từ các nước NATO tham gia chương trình liên quan đến việc cung cấp vũ khí hạt nhân, trong bối cảnh Ba Lan đang tìm kiếm vai trò lớn hơn trong khả năng răn đe hạt nhân của NATO