Mỹ và châu Âu chơi nước cờ lớn

Một số nhà phân tích cho rằng Mỹ và châu Âu có thể thúc đẩy hợp tác chặt chẽ hơn trong việc bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới.

Trong bài nhận định đăng trên National Interest, các tác giả Edward P. Joseph và Wolfgang Pusztai cho rằng cách tiếp cận của châu Âu đối với các chính sách của Mỹ trong vấn đề Iran có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích chiến lược dài hạn của cả hai bên, không chỉ tại Trung Đông mà còn tại châu Âu. Theo lập luận này, việc tập trung vào bất đồng chính trị với Washington có nguy cơ làm giảm cơ hội hình thành một khuôn khổ phối hợp xuyên Đại Tây Dương, trong đó các vấn đề an ninh tại Iran và Ukraine được xử lý song song.

Các tác giả cho rằng, thay vì đặt nặng yếu tố đối đầu mang tính biểu tượng với chính quyền Mỹ, các quốc gia châu Âu có thể tận dụng thời điểm Washington đang cần sự hỗ trợ trong việc duy trì an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz. Sự phối hợp này có thể vừa gia tăng ảnh hưởng của phương Tây đối với Iran, vừa tạo điều kiện để đạt được các lợi ích cụ thể liên quan đến Ukraine.

Một trong những phương án được thảo luận là việc các quốc gia châu Âu, đặc biệt là nhóm E3 gồm Pháp, Đức và Anh, tham gia các hoạt động hải quân nhằm bảo đảm tự do hàng hải tại khu vực eo biển Hormuz. Đổi lại, Mỹ có thể xem xét tăng cường hỗ trợ quân sự cho Ukraine đồng thời điều chỉnh một số quyết định liên quan đến triển khai năng lực quân sự tại châu Âu. Thỏa thuận trao đổi lợi ích như vậy sẽ góp phần giảm căng thẳng xuyên Đại Tây Dương, giúp hạ nhiệt hai điểm nóng là Trung Đông và Ukraine.

Trong bối cảnh các tuyến vận tải năng lượng toàn cầu phụ thuộc lớn vào eo biển Hormuz, việc các lực lượng châu Âu tham gia bảo đảm an ninh hàng hải được cho là sẽ giúp tăng cường năng lực giám sát, kiểm soát và răn đe tại khu vực. Đồng thời, sự hiện diện phối hợp của nhiều quốc gia phương Tây cũng được xem là yếu tố có thể góp phần ổn định chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu và giảm thiểu rủi ro gián đoạn thương mại.

Theo giới quan sát, hoạt động bảo đảm an ninh hàng hải có thể được xem xét trong khuôn khổ luật pháp quốc tế hiện hành. Trong khi đó, các hành động đơn phương nhằm phong tỏa hoặc hạn chế lưu thông qua eo biển thường bị đánh giá là không phù hợp với nguyên tắc tự do hàng hải. Tuy nhiên, cách diễn giải về cơ sở pháp lý của các hoạt động quân sự quốc tế vẫn còn khác biệt giữa các quốc gia và tổ chức.

Hormuz thành “quân bài mặc cả chiến lược”

Eo biển Hormuz đang được xem là một trong những điểm nóng an ninh hàng hải đáng chú ý, đặc biệt sau những căng thẳng và va chạm giữa Mỹ, Iran cùng các lực lượng đồng minh tại khu vực. Đây là tuyến vận tải chiến lược khi khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu đi qua, do đó bất kỳ nguy cơ gián đoạn hoặc phong tỏa nào cũng có thể gây tác động lớn đến thị trường năng lượng thế giới.

Trước tình hình đó, Pháp và Anh đang dẫn dắt một sáng kiến quốc tế với sự tham gia của hơn 40 quốc gia nhằm tăng cường bảo đảm an ninh hàng hải ở Trung Đông và duy trì hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz. Pháp gần đây đã triển khai tàu sân bay Charles de Gaulle từ khu vực Địa Trung Hải đến Biển Đỏ - một động thái thể hiện mức độ sẵn sàng can dự và hỗ trợ xử lý các tình huống khủng hoảng liên quan đến tuyến hàng hải này. Bên cạnh đó, Pháp  được cho là đã đưa ra đề xuất với Mỹ và Iran về khả năng tách riêng vấn đề an ninh tại eo biển này khỏi các nội dung khác trong tổng thể xung đột, nhằm tìm kiếm cách tiếp cận xử lý riêng đối với khu vực nhạy cảm nói trên.

Khi Mỹ đang chuẩn bị cho một chiến dịch kéo dài tại khu vực, các nhà phân tích lập luận rằng sự tham gia sớm của châu Âu sẽ giúp nâng cao hiệu quả của nỗ lực đảm bảo an ninh hàng hải. Theo quan điểm này, việc chờ đợi một giải pháp chính trị toàn diện sẽ khiến tình hình phức tạp hơn, trong khi sự phối hợp sớm hơn có khả năng củng cố vị thế đàm phán của phương Tây.

Nhìn tổng thể, việc gia tăng hiện diện của các quốc gia châu Âu trong các hoạt động an ninh hàng hải tại khu vực  có thể làm thay đổi cán cân chiến lược, đồng thời tác động đến quan hệ giữa Iran và các đối tác quốc tế, cũng như ảnh hưởng đến cấu trúc địa chính trị rộng hơn giữa các cường quốc. Tuy vậy, sự khác biệt về ưu tiên chính sách giữa các bên vẫn là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến triển vọng hợp tác dài hạn. 

Mỹ chặn 6 tàu tìm cách vượt phong tỏa tại eo biển Hormuz

VOV.VN - Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 4/5 cho biết, 6 tàu đã tìm cách vượt qua vòng phong tỏa của quân đội Mỹ tại các cảng Iran trong chiến dịch mở lại eo biển Hormuz, song đều bị buộc phải quay đầu.