Phần lớn thế giới xem eo biển Hormuz là “điểm nghẽn” của các tuyến vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, tuy nhiên khu vực này còn đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với hạ tầng kỹ thuật số quốc tế vì có hệ thống cáp ngầm dưới đáy biển. Đây không chỉ là các tuyến cáp internet thông thường mà còn là hạ tầng truyền tải dữ liệu tài chính, liên lạc quân sự, lưu lượng AI và nhiều luồng dữ liệu kết nối châu Âu, châu Á với khu vực Vịnh Ba Tư.

Tuần trước, người phát ngôn quân đội Iran Ebrahim Zolfaghari tuyên bố trên mạng xã hội X rằng Tehran sẽ "thu phí đối với các tuyến cáp internet” ở Hormuz. Truyền thông Iran cho rằng, các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft, Meta và Amazon nhiều khả năng  bị ảnh hưởng. Theo đề xuất đang được thảo luận tại Tehran, các nhà vận hành cáp ngầm có thể phải trả phí cấp phép để tuyến cáp đi qua eo biển Hormuz. Ngoài ra, quyền sửa chữa và bảo trì hệ thống này có thể được trao độc quyền cho các công ty Iran.

Tuy nhiên, tính khả thi của kế hoạch vẫn chưa rõ ràng. Các lệnh trừng phạt hiện hành của Mỹ cấm nhiều công ty phương Tây thực hiện thanh toán cho Iran, khiến giới quan sát cho rằng các tuyên bố của Tehran có thể mang tính gây sức ép chính trị nhiều hơn là một chính sách cụ thể.

Cáp ngầm dưới biển quan trọng như thế nào?

Cáp ngầm dưới biển là hạ tầng giúp duy trì hoạt động của internet toàn cầu. Phần lớn lưu lượng dữ liệu quốc tế, giao dịch tài chính, dịch vụ phát trực tuyến, hệ thống ngân hàng và liên lạc xuyên biên giới đều được truyền tải thông qua mạng lưới này. Trong đó, một số tuyến cáp liên lục địa quan trọng đi qua eo biển Hormuz.

Vì lý do an ninh, các nhà khai thác quốc tế lâu nay chủ yếu tránh đưa cáp đi qua vùng biển Iran và thay vào đó định tuyến phần lớn hệ thống cáp dọc theo một hành lang hẹp nghiêng về phía Oman của eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông Alan Mauldin - Giám đốc nghiên cứu của TeleGeography cho biết, hiện vẫn có hai tuyến cáp gồm Falcon và Gulf Bridge International đi qua vùng lãnh hải Iran.

Điều gì có thể xảy ra nếu Iran hành động?

Ông Mostafa Ahmed, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Habtoor (UAE), cho rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sở hữu nhiều phương tiện có thể được sử dụng nhằm vào các tuyến cáp ngầm, trong đó có các đội thợ lặn, tàu ngầm cỡ nhỏ và thiết bị không người lái dưới nước. Theo ông Ahmed, bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào hệ thống cáp dưới biển cũng có nguy cơ gây ra “thảm họa kỹ thuật số” lan rộng trên nhiều khu vực.

Các quốc gia vùng Vịnh có thể đối mặt với gián đoạn internet nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến ngành dầu khí, ngân hàng và hoạt động tài chính. Eo biển Hormuz hiện là hành lang dữ liệu quan trọng kết nối các trung tâm dữ liệu tại châu Á như Singapore với các điểm cập bờ cáp ở châu Âu. Nếu bị gián đoạn, hoạt động giao dịch tài chính và truyền dữ liệu xuyên lục địa có thể bị chậm đáng kể. Một số khu vực tại Đông Phi thậm chí có nguy cơ mất kết nối internet trên diện rộng.

Tuy nhiên, TeleGeography lưu ý rằng quy mô ảnh hưởng toàn cầu có thể không quá nghiêm trọng. Tính đến năm 2025, các tuyến cáp đi qua eo biển Hormuz chỉ chiếm chưa tới 1% tổng băng thông quốc tế toàn cầu. Vì vậy, tác động chủ yếu sẽ mang tính khu vực hơn là gây tê liệt internet toàn cầu.

Nguy cơ này từng xảy ra trước đây?

Sự cố tương tự từng xảy ra tại Biển Đỏ vào năm 2024. Khi đó, ba tuyến cáp ngầm bị đứt sau khi một con tàu bị lực lượng Houthi ở Yemen tấn công và kéo neo dưới đáy biển trong lúc chìm. Theo Tập đoàn Viễn thông toàn cầu HGC, vụ việc đã làm gián đoạn khoảng 25% lưu lượng internet trong khu vực. Giới phân tích cảnh báo rằng nếu các lực lượng ủy nhiệm của Iran tiếp tục gây sức ép tại Biển Đỏ, đồng thời Tehran gia tăng hoạt động tại eo biển Hormuz, nguy cơ gián đoạn hạ tầng dữ liệu quốc tế sẽ lớn hơn đáng kể.

Vì sao Iran đưa ra cảnh báo vào thời điểm này?

Theo giới quan sát, động thái của Iran diễn ra trong bối cảnh có nhiều lo ngại về khả năng thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đổ vỡ. Các chuyên gia cho rằng Iran dường như muốn gửi đi thông điệp rằng nước này không chỉ sở hữu công cụ quân sự mà còn có khả năng tạo sức ép thông qua các tuyến hạ tầng chiến lược toàn cầu.

Điều này cũng cho thấy, Tehran có thể tận dụng vị trí địa lý tại eo biển Hormuz như một đòn bẩy kinh tế và chính trị, đồng thời cảnh báo rằng bất kỳ cuộc xung đột nào bùng phát cũng có thể kéo theo hệ lụy vượt xa phạm vi chiến trường Trung Đông.

Ông Trump gửi cảnh báo cứng rắn tới Iran trước thềm thượng đỉnh Mỹ-Trung

VOV.VN - Tổng thống Donald Trump hôm 12/5 cho biết ông dự kiến sẽ có một cuộc “thảo luận dài” về Iran với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm Bắc Kinh sắp tới.