Trong bài đăng trên nền tảng Truth Social vào tối 10/5, đáp lại đề xuất phản hồi mà Iran gửi tới Mỹ thông qua Pakistan, ông Trump cáo buộc Tehran “đang chơi đùa" với Washington.

“Iran đã chơi đùa với Mỹ và phần còn lại của thế giới suốt 47 năm qua. Họ sẽ không còn cười được nữa!”, ông Trump viết. Hai giờ sau, nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục đăng tải trên nền tảng này: “Tôi vừa đọc phản hồi từ những người tự xưng là "đại diện" của Iran. Tôi không thích điều đó. HOÀN TOÀN KHÔNG THỂ CHẤP NHẬN!”

Tuy nhiên, hơn một tháng kể từ khi lệnh ngừng bắn tạm thời bắt đầu có hiệu lực ngày 8/4, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn rơi vào bế tắc. Tehran muốn đạt được một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn, trong khi ông Trump khẳng định Iran trước tiên phải mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu trong thời bình. Ông Trump cũng coi vấn đề năng lực hạt nhân của Iran là “lằn ranh đỏ”.

Vậy đề xuất hòa bình mới của Iran bao gồm những gì và vì sao ông Trump cho rằng điều đó là “không thể chấp nhận”?

Iran phản hồi đề xuất hòa bình mới nhất của Mỹ như thế nào?

Theo truyền thông Iran, Tehran đã đưa ra một đề xuất phản hồi Mỹ, trong đó yêu cầu chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon - nơi Israel đã tiến hành các đợt không kích dữ dội và chiến dịch tấn công trên bộ.

Iran muốn giai đoạn đầu tiên của tiến trình đàm phán tập trung vào việc chấm dứt các hành động thù địch, đồng thời bảo đảm “an ninh hàng hải” tại vùng Vịnh và eo biển Hormuz, trước khi chuyển sang các cuộc thương lượng thứ cấp liên quan tới những vấn đề rộng hơn, bao gồm chương trình hạt nhân và sự hỗ trợ của Tehran đối với các lực lượng tại Trung Đông.

“Mục tiêu trong phản hồi của chúng tôi là chấm dứt chiến tranh trên toàn khu vực, đặc biệt là tại Lebanon, đồng thời giải quyết các bất đồng với Washington”, một nguồn tin Iran tiết lộ. Nguồn tin này cho biết, phản hồi của Tehran “thực tế và tích cực”, đồng thời nhấn mạnh: “Nếu Mỹ phản hồi tích cực đối với phản hồi của chúng tôi, các cuộc đàm phán sẽ nhanh chóng được thúc đẩy. Quyết định hiện nằm ở phía Washington".

Tuy nhiên, các thông tin liên quan tới những chi tiết cụ thể trong phản hồi của Iran vẫn có nhiều khác biệt. Liên quan tới khoảng 440kg urani làm giàu ở cấp độ cao của Iran - số vật liệu mà Mỹ yêu cầu Tehran phải bàn giao, những người am hiểu đề xuất này nói với Wall Street Journal rằng Iran “đề xuất pha loãng một phần lượng urani làm giàu cao và chuyển phần còn lại tới một quốc gia thứ ba”.

“Iran cũng cho biết sẵn sàng đình chỉ hoạt động làm giàu urani, nhưng trong thời gian ngắn hơn so với đề xuất 20 năm mà Mỹ đưa ra. Tehran bác bỏ yêu cầu tháo dỡ các cơ sở hạt nhân”, các nguồn tin cho hay.

Theo Thỏa thuận Hành động chung Toàn diện (JCPOA) được ký kết năm 2015 dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama cùng nhiều quốc gia khác, Iran được phép làm giàu urani ở mức 3,67% - đủ để phục vụ chương trình điện hạt nhân nhưng còn cách rất xa ngưỡng 90% dùng cho chế tạo vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này vào năm 2018, bất chấp các cuộc thanh sát định kỳ đều kết luận Iran tuân thủ các cam kết.

Hiện Mỹ đang yêu cầu Iran phải đưa mức độ làm giàu urani về 0%. Tuy nhiên, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho biết các đề xuất của Tehran tập trung nhiều hơn vào yêu cầu Mỹ chấm dứt các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và giải phóng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài. Tehran cũng được cho là yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đang áp đặt lên các cảng của nước này.

Sau khi ông Trump bác bỏ đề xuất của Iran vào cuối ngày 10/5, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, nói với truyền thông nước này rằng Mỹ vẫn đang đưa ra các “yêu cầu vô lý”. Ông nhấn mạnh, phản hồi của Iran đối với đề xuất mới nhất của Mỹ, được Tehran chuyển tới Pakistan hôm 10/5 “không hề quá đáng”. Theo ông Baghaei, đề xuất của Iran về việc chấm dứt chiến tranh với Mỹ và dỡ bỏ phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz là một yêu cầu “chính đáng”.

Tasnim dẫn lời một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết: “Không ai ở Iran xây dựng một kế hoạch để làm hài lòng ông Trump. Đoàn đàm phán chỉ hành động vì quyền lợi của người dân Iran. Nếu ông Trump không hài lòng, điều đó thực ra lại càng tốt”. Theo nguồn tin này: “Ông Trump đơn giản là không thích thực tế. Đó là lý do ông ấy liên tục thất bại trước Iran".

Triển vọng chấm dứt xung đột Nga - Ukraine sau căng thẳng Mỹ - Iran

VOV.VN - Cuộc chiến Mỹ - Iran, nổ ra ngày 28/2/2026, tác động không nhỏ lên xung đột vũ trang Nga - Ukraine, thúc đẩy hy vọng mới cho nỗ lực kết thúc cuộc xung đột lớn nhất tại châu Âu kể từ sau Thế chiến II. Tiến sĩ Nguyễn Minh Tuấn phân tích nguyên nhân xung đột Ukraine kéo dài và triển vọng hòa bình tại đây.

Liệu còn lối đi nào cho đàm phán?

Theo đề xuất hòa bình gồm 14 điểm mà Mỹ đưa ra tuần trước, Iran sẽ phải cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân và dừng toàn bộ hoạt động làm giàu urani trong ít nhất 12 năm. Tehran cũng phải bàn giao khoảng 440kg urani đã được làm giàu ở mức 60%. Đổi lại, Mỹ sẽ từng bước dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran và chấm dứt phong tỏa đối với các cảng của nước này. Hai bên, hiện đang trong thế đối đầu hải quân tại eo biển Hormuz, cũng sẽ mở lại tuyến hàng hải chiến lược này trong vòng 30 ngày kể từ khi ký thỏa thuận.

Ông Trump chưa đưa ra lý do cụ thể cho việc bác bỏ hoàn toàn đề xuất hòa bình mới nhất của Iran. Giới quan sát nhận định rằng hầu như mọi vấn đề Iran nêu ra đều chạm tới những điểm mà Mỹ không muốn nhượng bộ.

Ngày 11/5, ông Baghaei cảnh báo, sự ổn định và an ninh khu vực đã bị “xói mòn” sau khi ông Trump bác bỏ đề xuất phản hồi của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh.

“Bất cứ khi nào buộc phải chiến đấu, chúng tôi sẽ chiến đấu và bất cứ khi nào còn cơ hội cho ngoại giao, chúng tôi sẽ nắm lấy cơ hội đó”, ông Baghaei nói. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Tuy nhiên, ngoại giao có những nguyên tắc riêng. Mọi quyết định sẽ dựa trên lợi ích quốc gia và Iran đã chứng minh rằng chúng tôi luôn coi trọng việc bảo vệ lợi ích của người dân mình".

Trước đó, Mỹ và Iran cũng từng nhiều lần đưa ra các đề xuất và phản hồi. Trong phần lớn các đề xuất, Mỹ kiên quyết yêu cầu phải giải quyết bất đồng liên quan tới chương trình hạt nhân của Iran trước khi chấm dứt chiến tranh. Trong khi đó, Iran yêu cầu phải chấm dứt giao tranh tại eo biển Hormuz trước khi bước vào đàm phán về chương trình hạt nhân.

Ông Chris Featherstone, nhà khoa học chính trị thuộc Đại học York của Anh, nhận định, cho tới nay Iran vẫn chưa nhượng bộ các yêu cầu của Mỹ và điều này dường như khiến ông Trump rơi vào thế khó.

“Iran vẫn duy trì các điều kiện của họ cho một thỏa thuận hòa bình dài hạn và nhiều điều kiện được tiết lộ hiện nay dường như cũng chính là những điều kiện mà họ đã đưa ra trước chiến dịch quân sự của Mỹ”, ông Featherstone đánh giá, đồng thời cho biết: “Đối với ông Trump, có vẻ như ông ấy đã tự đẩy mình vào thế khó trong các cuộc đàm phán này. Ông ấy không sẵn sàng nhượng bộ thêm bởi điều đó sẽ không phù hợp với hình ảnh về sức mạnh và ưu thế của Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Tuy nhiên, ông ấy cũng không thể gây sức ép buộc Tehran phải nhượng bộ”.

Theo nhà phân tích này: “Nếu cả hai bên đều không thay đổi lập trường, các cuộc đàm phán sẽ không có lối thoát rõ ràng cho bất kỳ bên nào”.

Ông Trump sẽ làm gì tiếp theo?

Trong bối cảnh hai bên vẫn chưa thể đạt được một thỏa thuận hòa bình, ông Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran tại Nhóm Phân tích Khủng hoảng Quốc tế, nhận định “không có mức độ ép buộc kinh tế hay sức mạnh quân sự nào có thể buộc Iran phải đầu hàng trước các yêu cầu tối đa của Mỹ”.

“Vì vậy, ông Trump hiện chỉ còn lại hai lựa chọn: leo thang một cuộc chiến mà ông không thể giành chiến thắng, hoặc đồng ý với một thỏa hiệp mà ông không thể thuyết phục dư luận chấp nhận”, ông Ali Vaez nói.

Trong khi đó, ông Mark Pfeifle, cựu cố vấn an ninh quốc gia Mỹ, cho rằng Tehran và Washington thực tế vẫn đang ở đúng vị trí trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu. Tuy nhiên, ông nhận định khả năng ông Trump nối lại chiến dịch quân sự quy mô lớn là không cao.

“Một trong những điều mà ông Trump và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố là Chiến dịch Epic Fury đã kết thúc, điều này ít nhất cũng loại bỏ khả năng tái triển khai một chiến dịch quân sự lớn”, ông Pfeifle nói.

Theo ông Pfeifle, bước đi tiếp theo nhiều khả năng sẽ là việc ông Trump gia tăng sức ép kinh tế đối với Iran thông qua phong tỏa của Mỹ, đồng thời “thực hiện một số hành động quân sự, có thể quanh khu vực eo biển Hormuz”, nhằm vào các xuồng cao tốc, bệ phóng máy bay không người lái và các vị trí tên lửa của Iran - những mục tiêu bị Washington coi là đe dọa tàu thuyền trong khu vực phong tỏa.

Ông cũng cho rằng ông Trump có thể siết chặt hơn nữa các biện pháp trừng phạt hoặc tiếp tục thúc đẩy lực lượng hải quân châu Âu và châu Á tham gia hộ tống tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ngoài những lựa chọn đó, ông Pfeifle cảnh báo rằng “không còn nhiều công cụ còn lại” cho Washington.

Đối đầu Mỹ - Iran chưa có lối thoát, ông Trump mắc kẹt giữa 3 lựa chọn rủi ro

VOV.VN - Trong bối cảnh các cuộc đàm phán liên quan đến Iran gần như rơi vào bế tắc và hơn 1.500 tàu thương mại vẫn mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, giới phân tích cho rằng Tổng thống Trump đang đối mặt thế khó trong xử lý tình huống. Ông Trump hiện chỉ còn ba lựa chọn liên quan tới Iran, nhưng cả ba đều tiềm ẩn nhiều rủi ro.