Vì sao Israel đứng ngoài chiến dịch không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran?

Các nước Arab muốn Israel đứng ngoài xung đột

Trong khi Mỹ tiếp tục chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Israel - đồng minh thân cận của Washington - vẫn chưa tham gia trực tiếp. Theo giới phân tích và các quan chức khu vực, đây là lựa chọn phù hợp với lợi ích của Mỹ, các nước Arab vùng Vịnh và cả Israel ở thời điểm hiện nay, nhằm tránh nguy cơ xung đột leo thang ngoài tầm kiểm soát.

Khác với chiến dịch quân sự hồi tháng 2, khi Mỹ và Israel phối hợp chặt chẽ trong các hoạt động tác chiến trên không, Washington hiện muốn hạn chế sự tham gia của Israel để tạo dư địa cho các nỗ lực ngoại giao với Tehran.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, Mỹ đã đề nghị Israel tạm thời không tham gia vào vòng giao tranh hiện nay. Các quan chức Mỹ và khu vực lo ngại việc Israel tham chiến có thể làm thay đổi cục diện, khiến những nỗ lực gây sức ép nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn đàm phán trở nên khó khăn hơn, đồng thời làm gia tăng nguy cơ bùng phát một cuộc chiến toàn diện.

Các quan chức Arab cho hay, nhiều quốc gia vùng Vịnh đang vận động Washington duy trì lập trường để Israel không nối lại các cuộc không kích nhằm vào Iran. Những nước này lo ngại nếu Israel tham gia, Tehran có thể đáp trả mạnh mẽ hơn, trong đó có nguy cơ nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của các quốc gia Arab. Điều đó cũng sẽ khiến các nước vùng Vịnh gặp nhiều khó khăn hơn về mặt chính trị nếu trong tương lai họ buộc phải tham gia các hoạt động quân sự chống Iran.

Các nước đang đóng vai trò trung gian hòa giải trong khu vực cũng cho rằng sự tham gia của Israel sẽ khiến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) - lực lượng có ảnh hưởng lớn trong quá trình hoạch định chính sách của Tehran - khó quay trở lại bàn đàm phán.

Ông Andreas Krieg, giảng viên cao cấp tại Trường Nghiên cứu An ninh thuộc King's College London, nhận định: “Hiện nay xung đột mới chỉ leo thang ở mức tương đối hạn chế và tất cả các bên đều hiểu vẫn còn con đường quay trở lại bàn đàm phán. Nếu Israel tham gia, tình hình có thể trở nên phức tạp hơn rất nhiều”.

Trả lời báo chí, một quan chức Mỹ cho biết Washington vẫn duy trì sự phối hợp chặt chẽ với Israel cũng như các đồng minh vùng Vịnh.

Mỹ và Israel có tính toán khác nhau về Iran

Mục tiêu của Mỹ và Israel bắt đầu có sự khác biệt từ mùa xuân năm nay. Tổng thống Donald Trump ưu tiên tìm kiếm giải pháp ngoại giao, do lo ngại việc gián đoạn nguồn cung năng lượng sẽ tác động tiêu cực tới kinh tế toàn cầu. Trong khi đó, một số quan chức Israel cho rằng chiến dịch quân sự kết thúc quá sớm, trước khi gây đủ sức ép lên giới lãnh đạo Iran và đạt được các mục tiêu an ninh mà Israel đặt ra.

Tuy nhiên, cục diện đã thay đổi sau khi lệnh ngừng bắn tạm thời - vốn nhằm tạo điều kiện mở lại eo biển Hormuz và khởi động các cuộc đàm phán hòa bình - không còn được duy trì. Mỹ sau đó tái áp đặt phong tỏa hàng hải đối với Iran và tiến hành các đợt không kích liên tiếp trong khoảng 10 ngày qua. Trong khi đó, Iran triển khai các cuộc tấn công nhằm vào những tàu mà Tehran cho là không tuân thủ quyền kiểm soát của nước này tại eo biển Hormuz.

Trước khi xung đột bùng phát, khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch trên thế giới được vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tổ chức các cuộc họp với nội các và lãnh đạo an ninh để đánh giá diễn biến liên quan đến Iran. Theo các quan chức và giới phân tích, Israel hiện chấp nhận đứng ngoài các hoạt động quân sự trực tiếp, đồng thời theo dõi hiệu quả của các biện pháp gây sức ép kinh tế đối với Iran. Tuy nhiên, nước này vẫn để ngỏ khả năng hành động nếu bị tấn công.

Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich, thành viên nội các tham dự các cuộc họp an ninh về Iran, cho rằng việc gia tăng sức ép kinh tế là phương án hiệu quả nhất trong giai đoạn hiện nay. Ông nói: “Cách tốt nhất là gây sức ép về kinh tế. Tình hình hiện nay phù hợp với lợi ích của chúng tôi. Chúng tôi không có lý do để chủ động tham gia, nhưng vẫn sẵn sàng cho mọi kịch bản”.

Đáng chú ý, Iran dường như cũng không muốn mở rộng giao tranh sang Israel ở thời điểm hiện nay. Các cuộc tấn công của Tehran chủ yếu nhằm vào những đồng minh của Mỹ như Kuwait, Bahrain và Jordan. Trong một vụ tấn công bằng tên lửa nhằm vào căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan, ít nhất 2 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng.

Cho đến nay, Iran vẫn chưa tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ Israel. Tuy nhiên, các quan chức Arab vẫn lo ngại Israel có thể tham gia chiến sự nếu tình hình tiếp tục leo thang. Một yếu tố khác làm gia tăng rủi ro là lực lượng Houthi tại Yemen, được Iran hậu thuẫn, đang đe dọa phong tỏa Biển Đỏ. Nếu điều này xảy ra, nguồn cung dầu từ vùng Vịnh sẽ tiếp tục chịu thêm áp lực.

Israel vẫn là “lá bài” trong chiến lược của Mỹ

Theo giới phân tích, nếu Washington quyết định mở rộng quy mô chiến dịch quân sự nhằm phá vỡ thế bế tắc hiện nay, Mỹ có thể cần đến sự hỗ trợ của Israel. Thời gian gần đây, quân đội Mỹ đã mở rộng phạm vi mục tiêu tại Iran, bao gồm các cây cầu và cơ sở hạ tầng cảng biển. Tổng thống Trump cũng đã được báo cáo về nhiều phương án quân sự trong trường hợp cần thiết.

Dù vậy, trong suốt cuộc xung đột, ông Trump nhiều lần chuyển hướng trở lại các giải pháp đàm phán sau khi gia tăng sức ép quân sự. Nhà lãnh đạo Mỹ từng nhiều lần bày tỏ cả công khai lẫn riêng tư rằng những quan điểm cứng rắn của Thủ tướng Netanyahu khiến các nỗ lực chấm dứt xung đột tại Gaza, Liban và Iran trở nên khó khăn hơn.

Bà Elizabeth Tsurkov, chuyên gia cao cấp tại Viện Chiến lược và Chính sách New Lines có trụ sở ở Washington, cho rằng chính quyền Mỹ hiện ưu tiên tránh để xung đột tiếp tục leo thang. Theo bà, việc đưa thêm một bên có xu hướng theo đuổi lập trường cứng rắn vào cục diện hiện nay có thể khiến tình hình trở nên khó kiểm soát hơn.

Trong khi đó, ông Erez Winner, Chủ tịch Diễn đàn Quốc phòng và An ninh Israel, nhận định việc Israel vẫn duy trì khả năng can thiệp quân sự là yếu tố tạo thêm sức ép đối với Iran, qua đó giúp Washington có thêm lợi thế trong các nỗ lực khôi phục thỏa thuận liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz và thúc đẩy các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân.

Theo các nhà phân tích, các quốc gia Arab vùng Vịnh hiện cũng đang cân nhắc liệu các cuộc tấn công kéo dài của Iran cùng diễn biến tại eo biển Hormuz có buộc họ phải can dự về quân sự hay không. Tuy nhiên, nếu điều đó xảy ra, phần lớn các nước này sẽ không muốn bị nhìn nhận là đang phối hợp tác chiến cùng Israel.

Ông Hussein Ibish, chuyên gia của Viện Arab Gulf States Institute tại Washington, nhận định: “Sẽ thuận lợi hơn nếu Israel không bị coi là một phần của bất kỳ liên minh quân sự không chính thức nào trong giai đoạn hiện nay”.

Điều bất ngờ về kho tên lửa Iran sau hơn 4 tháng chiến sự

VOV.VN - Dù hứng chịu nhiều đợt không kích của Mỹ và Israel, Iran vẫn duy trì năng lực tấn công bằng tên lửa đạn đạo và UAV. Các cuộc tập kích mới nhất nhằm vào lực lượng Mỹ cho thấy kho tên lửa của Tehran vẫn là mối đe dọa đáng kể tại Trung Đông.