Thỏa thuận dầu diesel Mỹ - Nga có thể là nỗ lực thất bại của ông Trump

Quá nhỏ để thay đổi tình hình

Theo tuyên bố của ông Trump, Nga đã đồng ý dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel được áp dụng từ mùa hè năm nay, đồng thời đưa hàng trăm nghìn tấn nhiên liệu ra thị trường toàn cầu trong tháng này và tháng tới. Lượng xuất khẩu dự kiến sẽ tăng lên trong thời gian tiếp theo.

Tính theo số liệu được Tổng thống Mỹ đưa ra, Nga có thể cung cấp hơn 100.000 thùng dầu diesel/ngày trong tháng 10 và khoảng 125.000 thùng/ngày trong tháng 11. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 800.000 thùng/ngày mà Nga xuất khẩu trong năm ngoái. Các nhà phân tích và thương nhân năng lượng cho rằng lượng dầu diesel bổ sung khó bù đắp tình trạng thiếu hụt nguồn cung trên toàn cầu. Quy mô xuất khẩu hạn chế cũng có thể phản ánh năng lực lọc dầu của Nga đã suy giảm đáng kể.

“Bất kể việc Mỹ nhập khẩu dầu diesel của Nga có hợp pháp hay không, tác động của hoạt động này đối với việc giảm giá nhiên liệu tại Mỹ có thể không đáng kể”, các nhà phân tích của ClearView Energy Partners nhận định.

Thực tế, giá dầu diesel theo hợp đồng tương lai tại New York trong phiên giao dịch ngày 12/10 gần như không thay đổi so với giá đóng cửa cuối tuần trước, và đã xóa sạch gần như toàn bộ mức giảm sau giờ giao dịch theo sau thông báo của ông Trump.

Giá bán lẻ dầu diesel bình quân tại Mỹ ở mức khoảng 6,27 USD/gallon trong ngày 12/10, giảm so với mức kỷ lục 6,53 USD/gallon hồi tháng trước nhưng vẫn cao hơn 71% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là loại nhiên liệu thiết yếu đối với xe tải, máy móc nông nghiệp và thiết bị xây dựng; chi phí nhiên liệu tăng có thể được chuyển vào giá hàng hóa, trong đó có thực phẩm.

Xung đột khiến thiếu hụt càng trầm trọng

Giá dầu diesel tăng mạnh trong năm nay sau khi xung đột với Iran bùng phát, gây gián đoạn hoạt động xuất khẩu nhiên liệu từ Trung Đông. Nguồn cung toàn cầu tiếp tục chịu sức ép do các cuộc tấn công ngày càng hiệu quả của Ukraine nhằm vào những cơ sở lọc dầu của Nga.

Năm 2025, Nga là nước xuất khẩu dầu diesel lớn thứ hai thế giới, sau Mỹ. Tuy nhiên, lượng xuất khẩu của Moscow đã giảm trước khi Điện Kremlin áp đặt lệnh cấm xuất khẩu hồi tháng 7 nhằm bảo đảm nguồn cung trong nước, đặc biệt phục vụ mùa thu hoạch. Các nhà máy lọc dầu của Mỹ đã tăng xuất khẩu dầu diesel nhưng đang vận hành gần mức công suất tối đa, khiến khả năng bù đắp phần thiếu hụt trên thị trường quốc tế bị hạn chế.

Theo giới phân tích, để giá dầu diesel giảm đáng kể và duy trì ở mức thấp hơn, cần có những thay đổi lớn hơn về nguồn cung, chẳng hạn Nga và Ukraine đạt được thỏa thuận ngừng bắn hoặc hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz được khôi phục bình thường.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump cam kết giảm chi phí năng lượng và đã triển khai nhiều biện pháp nhằm tăng nguồn cung, giảm chi phí vận chuyển hoặc giảm gánh nặng thuế đối với nhiên liệu. Ngay sau khi phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, ông Trump tạm đình chỉ Đạo luật Jones, quy định lâu đời về vận tải hàng hải nội địa Mỹ, cho phép tàu nước ngoài vận chuyển nhiên liệu và các hàng hóa công nghiệp khác giữa các cảng của nước này.

Gần đây, chính quyền Mỹ cũng ban hành sắc lệnh tạm thời cho phép xe tải sử dụng dầu diesel nhuộm màu, loại nhiên liệu được miễn thuế và thường dùng trong nông nghiệp. Biện pháp này cho phép hoãn nộp khoản thuế liên bang 24,4 cent/gallon đối với dầu diesel đến hết năm nay.

Chính quyền Mỹ đồng thời gây sức ép để các đồng minh sử dụng kho dự trữ năng lượng khẩn cấp. Tuy nhiên, ông Trump không lựa chọn phương án cấm xuất khẩu dầu diesel của Mỹ, vốn đạt khoảng 1,5 triệu thùng/ngày.

Tranh cãi pháp lý đi kèm

Bên cạnh những nghi ngờ về hiệu quả kinh tế, thỏa thuận dầu diesel với Nga còn vấp phải phản đối từ các nghị sĩ thuộc cả hai đảng tại Mỹ.

Tháng trước, Tổng thống Mỹ đã ký một biện pháp có sự ủng hộ của lưỡng đảng nhằm gây sức ép lên những nước nhập khẩu dầu khí lớn nhất của Nga. Trong khi đó, các thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ cho rằng luật ban hành năm 2022 cấm nhập khẩu năng lượng Nga cho đến khi Moscow chấm dứt chiến dịch quân sự tại Ukraine và ngừng đe dọa các đồng minh của Mỹ trong NATO.

“Quyết định cho phép nhập khẩu dầu diesel Nga của Tổng thống Trump đi ngược trực tiếp với đạo luật đó”, nhóm nghị sĩ lưỡng đảng tuyên bố, đồng thời yêu cầu chính quyền lập tức đảo ngược quyết định.

Những tranh cãi cho thấy thỏa thuận có thể phải đối mặt với cả trở ngại pháp lý lẫn giới hạn thực tế của thị trường. Ngay cả khi việc nhập khẩu được triển khai, lượng dầu diesel bổ sung khó tạo ra tác động đủ lớn để nhanh chóng kéo giá nhiên liệu tại Mỹ xuống, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu vẫn chịu sức ép từ xung đột và các gián đoạn vận tải năng lượng.

Liên minh phương Tây thêm rạn nứt vì thỏa thuận dầu diesel Mỹ - Nga

VOV.VN - Quyết định nới lỏng hạn chế đối với dầu diesel Nga của Tổng thống Donald Trump không chỉ mở ra nguồn thu mới cho Moscow mà còn làm gia tăng bất đồng giữa Mỹ với Ukraine và các đồng minh phương Tây.