Bom lượn Equalizer không động cơ của Ukraine có gì đặc biệt?

Ukraine đang đẩy mạnh mua sắm bom lượn Equalizer do nước này tự phát triển và sản xuất, với kỳ vọng tạo ra một loại vũ khí tấn công ngoài tầm phòng không có chi phí hợp lý, đồng thời bổ sung năng lực không kích tầm xa cho lực lượng không quân.

Brave1, tổ chức hỗ trợ công nghệ quốc phòng của Ukraine, vừa cung cấp thêm nhiều thông tin về loại bom này. Equalizer, còn có tên tiếng Ukraine là Vyrivniuvach, do công ty quốc phòng DG Industry phát triển với sự hỗ trợ của Brave1. Vũ khí lần đầu được công khai vào tháng 5 và đã hoàn tất các cuộc thử nghiệm, sẵn sàng cho nhiệm vụ chiến đấu.

Về cơ bản, Equalizer được phát triển trên nền tảng bom thông thường, bổ sung hệ thống dẫn đường và bộ cánh lượn. Cấu hình này giúp tăng tầm bay và độ chính xác, cho phép máy bay phóng bom từ khoảng cách an toàn ở ngoài phạm vi đánh chặn của hệ thống phòng không đối phương.

Bom lượn đã được cả Nga và Ukraine sử dụng rộng rãi trong cuộc xung đột. Ukraine hiện vận hành nhiều loại bom lượn do phương Tây cung cấp, trong đó có JDAM-ER của Mỹ, AASM-250 Hammer của Pháp và bom đường kính cỡ nhỏ SDB của Mỹ.

Không quân Ukraine bắt đầu sử dụng JDAM-ER trong chiến đấu từ tháng 3/2023 và SDB từ tháng 11 cùng năm. Những vũ khí này đóng vai trò quan trọng trong việc tấn công các mục tiêu Nga phía sau tiền tuyến, bởi máy bay có thể phóng bom từ khoảng cách đủ xa để né tránh phòng không đối phương.

Nga cũng đã phát triển nhiều loại bom lượn có cánh, trở thành một trong những mối đe dọa nghiêm trọng đối với Ukraine. Việc Kiev phát triển Equalizer vì thế không chỉ nhằm bổ sung số lượng mà còn cho thấy nước này đang từng bước làm chủ công nghệ bom lượn dẫn đường.

Bom lượn không động cơ

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Equalizer là bom không được trang bị động cơ. Hệ thống dẫn đường và điều khiển dựa hoàn toàn vào động năng ban đầu, quán tính và đặc tính khí động học của bom.

Đại diện Brave1, ông Yurii Voronkov cho biết đây là một trong những thách thức lớn nhất trong quá trình phát triển. Do không có động cơ, hệ thống phải dựa vào thiết kế khí động học và khả năng điều khiển để duy trì quỹ đạo bay. Điều này đòi hỏi các kỹ sư phải tính toán chính xác, bảo đảm cân bằng kết cấu và tiến hành nhiều cuộc thử nghiệm.

“Khó khăn lớn nhất nằm ở việc kết hợp nhiều yếu tố quan trọng như tốc độ, lực G lớn và khả năng tích hợp với máy bay. Đây là loại hệ thống mà chỉ cần sai lệch vài milimet cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả và độ bền”, ông Voronkov cho biết.

Brave1 chưa công bố tầm bắn cụ thể của Equalizer, chỉ cho biết bom có khả năng bay “hàng chục km”. Đây là thông số đáng chú ý đối với một loại bom không có động cơ, dù thấp hơn những mẫu bom lượn được trang bị động cơ đẩy. Để so sánh, tầm hoạt động được công bố của JDAM-ER vào khoảng 70 km.

Năm 2025, Nga bắt đầu trang bị động cơ phản lực cỡ nhỏ cho một số bom lượn. Theo các tuyên bố của Nga, cải tiến này giúp tăng tầm hoạt động lên ít nhất 100 km. Ukraine cũng đang phát triển bom lượn có động cơ, với mục tiêu đạt tầm tấn công khoảng 200 km.

Bom dẫn đường AASM-250 Hammer do Pháp cung cấp cho Ukraine cũng được trang bị động cơ đẩy. Tính năng này đặc biệt hữu ích với Ukraine khi máy bay thường phải phóng bom từ độ cao thấp rồi nhanh chóng rời khỏi khu vực tác chiến do hệ thống phòng không Nga được bố trí dày đặc gần tiền tuyến.

Dẫn đường chính xác, tương thích nhiều loại máy bay

Equalizer được thiết kế để đạt độ chính xác cao và tương thích với các loại máy bay chiến đấu mà Ukraine đang vận hành. Theo Brave1, loại bom này được thiết kế trước hết cho Su-24, Su-27 và MiG-29, đồng thời có thể tích hợp trên các máy bay F-16 và Mirage do phương Tây cung cấp. Tuy nhiên, Equalizer cần được chứng nhận bổ sung trước khi sử dụng trên F-16 và Mirage.

“Hệ thống được thiết kế với khả năng tấn công chính xác cao và tương thích với các máy bay, hệ thống hiện có của Ukraine”, ông Voronkov cho biết.

Bom cũng được trang bị các thuật toán dẫn đường hiện đại, giúp cải thiện khả năng xác định mục tiêu và độ chính xác. Brave1 không công bố thêm chi tiết về thuật toán này.

Về kết cấu, ông Voronkov cho biết Equalizer có những điểm khác biệt so với cả các mẫu bom lượn của Nga và các nước phương Tây. Trong quá trình phát triển, nhóm kỹ sư Ukraine nghiên cứu những hệ thống hiện có, đồng thời kết hợp kinh nghiệm thực chiến và phản hồi từ quân đội. Mục tiêu là tận dụng những ưu điểm của các giải pháp hiện có nhưng khắc phục những hạn chế đã được nhận diện trong thực tế.

Một điểm đáng chú ý khác là mức độ nội địa hóa của Equalizer. Brave1 cho biết mọi thành phần từ cánh đến phần mềm điều khiển bay đều được phát triển tại Ukraine, ngoại trừ chip và vi mạch. Xét về nguồn linh kiện, khoảng 90% đến từ Ukraine, châu Âu và Mỹ. Theo Brave1, điều này giúp nhà sản xuất tránh sự phụ thuộc mang tính sống còn vào linh kiện từ nước ngoài và tạo điều kiện duy trì sản xuất ổn định.

Ukraine bắt đầu phát triển Equalizer vào năm 2024. Sau một loạt cuộc thử nghiệm thành công, đến tháng 5/2025, nhóm phát triển xác nhận thiết kế khả thi và chuyển sang chế tạo các nguyên mẫu ban đầu, đồng thời từng bước mở rộng sản xuất.

Brave1 cho biết tổ chức này hỗ trợ dự án ngay từ khi bắt đầu. Từ ý tưởng ban đầu đến nguyên mẫu hoạt động đầu tiên mất 17 tháng. Nhóm phát triển vẫn tiếp tục hoàn thiện sản phẩm và điều chỉnh các giải pháp kỹ thuật.

Từ một mẫu bom thành công nghệ mới

DG Industry, với sự hỗ trợ của Brave1, hiện là một trong ít nhất 8 nhà sản xuất Ukraine đang phát triển bom lượn.

Ông Yaroslav Vinnytskyi, người đứng đầu bộ phận công nghệ quốc phòng của Brave1, cho rằng Equalizer không chỉ là một sản phẩm vũ khí riêng lẻ mà còn đánh dấu sự hình thành một công nghệ mới tại Ukraine.

Theo ông, công nghệ này có thể tiếp tục phát triển và được ứng dụng trên nhiều loại bom với kích thước khác nhau. Việc làm chủ công nghệ bom lượn dẫn đường sẽ mở rộng năng lực cho cả các nhà sản xuất quốc phòng và lực lượng vũ trang Ukraine.

Một lợi thế khác của vũ khí do Ukraine tự phát triển là Kiev có thể chủ động hơn trong việc quyết định cách thức sử dụng, thay vì phải tuân thủ những hạn chế do nước cung cấp đặt ra đối với một số loại vũ khí viện trợ.

Theo Đại tá Vladyslav Voloshyn, người đứng đầu Cục Hoạt động Đổi mới thuộc Quân đội Ukraine, Equalizer đã được chính thức đặt mua để cung cấp cho các lực lượng vũ trang nước này.

Hiện chưa rõ khi nào Equalizer sẽ được triển khai trên chiến trường với quy mô lớn. Tuy nhiên, với bộ cánh lượn, hệ thống dẫn đường chính xác, khả năng tương thích với nhiều loại máy bay và tầm hoạt động hàng chục km, Equalizer có thể trở thành một thành phần đáng chú ý trong năng lực tấn công ngoài tầm phòng không của Ukraine.

Gắn động cơ phản lực, tăng tầm bắn lên 200 km: Bước tiến của bom dẫn đường Ukraine

VOV.VN - Ukraine đã chính thức phê duyệt đưa vào sử dụng trong quân đội một số mẫu bom dẫn đường do nước này tự phát triển, trong đó có các phiên bản được trang bị động cơ tuabin phản lực, có khả năng tấn công mục tiêu ở khoảng cách lên tới 200 km.