Vệ tinh tiếp sức cho UAV Ukraine trút hỏa lực xuống mục tiêu Nga

Quân Ukraine sử dụng thông tin vệ tinh để mai phục lính Nga

Các trắc thủ điều khiển máy bay không người lái (UAV) của Nga đang nghỉ ngơi qua đêm. Chiếc xe màu trắng của họ đang đỗ ngay lối vào một ngôi nhà nhỏ tại khu vực miền nam Ukraine đang bị Nga kiểm soát.

Cách đó khoảng 48 km, hai trắc thủ điều khiển UAV của Ukraine đã đỗ xe tải bên hàng cây ven cánh đồng và lắp ráp một chiếc UAV kích thước trung bình được trang bị 2 quả bom. Mục tiêu mà họ nhắm tới là những trắc thủ UAV của Nga đang say giấc, theo New York Times.

Đêm đó, đội Ukraine có trong tay một công cụ tác chiến mới đầy uy lực: Hình ảnh vệ tinh công nghệ cao cung cấp thông tin gần như theo thời gian thực về vị trí và sự di chuyển của đối phương.

Một năm trước, phải mất nhiều ngày thì hình ảnh vệ tinh mới đến được tay binh sĩ tiền tuyến Ukraine do công nghệ còn hạn chế và quy trình chỉ huy nhiều cấp. Điều này gây khó khăn cho việc tấn công các mục tiêu có thể di chuyển vị trí, chẳng hạn như binh lính đang trú ẩn trong nhà, bằng UAV tầm xa. Giờ đây, một nhóm hỗ trợ theo dõi ngôi nhà đã cung cấp cho trắc thủ UAV hình ảnh vệ tinh mới nhất, cho thấy chiếc xe đang đỗ ở lối vào - dấu hiệu quân Nga đang ở đó.

“Đã xác nhận mục tiêu”, một trong hai trắc thủ thì thầm. Người này tự giới thiệu mình bằng hô hiệu Tikhi, theo đúng giao thức của quân đội Ukraine.

Việc nhanh chóng chuyển hình ảnh vệ tinh chất lượng cao tới binh sĩ tiền tuyến là một trong những bước tiến quan trọng trên chiến trường trong năm qua, cho phép Ukraine thực hiện các đòn tấn công chớp nhoáng vào kho vũ khí, trung tâm hậu cần và doanh trại quân đội nằm sâu trong lãnh thổ do Nga kiểm soát, cũng như ngay trên lãnh thổ của chính Nga.

Chiếc xe tải mà Tikhi và đồng đội của anh (với hô hiệu là Teplo) sử dụng thực chất là một trung tâm chỉ huy di động, được trang bị các máy tính kết nối với hệ thống vệ tinh thương mại.

Ẩn mình trong hàng cây, hai trắc thủ máy bay không người lái (UAV) của Ukraine đang theo dõi ngôi nhà có lính Nga bên trong và chờ xác nhận mục tiêu. Người lính mang hô hiệu Teplo mở đoạn video trên điện thoại ghi lại một cuộc tấn công gần đây với sự hỗ trợ của dữ liệu vệ tinh. Hình ảnh cho thấy một vạt rừng rậm rạp ở tỉnh Kherson, thoạt nhìn không có dấu hiệu nào của mục tiêu quân sự. Tuy nhiên, sau nhiều tuần nghiên cứu kỹ các hình ảnh vệ tinh, binh sĩ đã phát hiện những vệt đường mòn dẫn vào khu rừng mà trước đó không thể nhìn thấy. Trong một đoạn video khác, cũng chính vạt rừng ấy đã chứng kiến cảnh tượng những chiếc xe quân sự đang bốc cháy dữ dội.

Ở rìa cánh đồng, không gian tĩnh lặng đến lạ thường; tiếng dế kêu chỉ thỉnh thoảng bị ngắt quãng bởi những tiếng nổ lớn từ xa vọng lại. Dù vậy, các trắc thủ vẫn căng thẳng và luôn cảnh giác trước nguy cơ UAV đối phương xuất hiện. Những âm thanh lạ khiến họ giật mình. Trắc thủ Tikhi đang phải băng bó tay sau một lần đụng độ gần đây với UAV cảm tử góc nhìn thứ nhất (FPV) của Nga.

Nỗ lực đầu tiên nhằm phá hủy ngôi nhà có lính Nga bên trong đã bị gián đoạn bởi một đợt oanh tạc của đối phương. Những chiếc UAV Shahed và bom lượn uy lực xé toạc bầu trời. Hệ thống tác chiến điện tử mà Ukraine sử dụng để gây nhiễu tín hiệu GPS của vũ khí Nga cũng vô tình ngăn cản chính đội ngũ Ukraine triển khai vũ khí của mình.

Vài đêm sau, tình hình mới yên ắng hơn, cho phép đội này thực hiện cuộc tấn công.

Đột phá về công nghệ vệ tinh

Trong một công cụ mới do công ty Bravo1Alpha của Hà Lan phát triển, hình ảnh được truyền tới một thiết bị trông giống như máy chơi game cầm tay; từ thiết bị này, trắc thủ có thể tìm kiếm mục tiêu, vạch lộ trình bay và thậm chí khai hỏa vũ khí từ UAV.

Trong một số trường hợp, binh sĩ tiền tuyến có thể tự mình điều khiển vệ tinh, nhanh chóng phân tích hình ảnh để xác định mục tiêu và sau đó khai hỏa. Hình ảnh vệ tinh cập nhật nhanh cũng giúp họ xác nhận mục tiêu nào đã bị đánh trúng và tiếp tục tấn công nếu cần thiết.

Binh sĩ vẫn cần sự phê chuẩn từ cấp chỉ huy cao hơn để tấn công mục tiêu, qua đó giảm thiểu rủi ro sai sót do trắc thủ ít kinh nghiệm gây ra. Tuy nhiên, quy trình này hiện đã được tinh giản hơn rất nhiều.

Những tiến bộ này đã hỗ trợ đắc lực cho nỗ lực của Ukraine nhằm cô lập bán đảo Crimea đang bị Nga kiểm soát. Các cuộc tấn công có sự hỗ trợ của vệ tinh gần đây đã phá hủy các bến phà mà Nga cần để tiếp tế cho bán đảo, cũng như các tuyến đường hậu cần thiết yếu để duy trì nguồn cung vũ khí và lương thực cho lực lượng đang chiến đấu ở miền nam Ukraine.

Vào tháng 6/2026, binh sĩ thuộc Trung đoàn Hệ thống không người lái độc lập số 422 của Ukraine đã sử dụng hình ảnh vệ tinh để nhắm mục tiêu và phá hủy một số cơ sở tại tỉnh Zaporizhzhia nằm dưới sự kiểm soát của Nga - đây là những cơ sở được Nga sử dụng để gây nhiễu tín hiệu Starlink - hệ thống mà nhiều UAV của Ukraine dùng để định vị. Trung đoàn này gần đây cũng tham gia chiến dịch phá hủy nhiều hệ thống phòng không đắt đỏ của Nga tại Crimea, cùng các mục tiêu khác.

“Sự hỗ trợ này vô cùng hữu ích”, Thiếu tá Mykola Kolesnyk, chỉ huy trung đoàn, cho biết.

Khi xung đột vũ trang tại Ukraine phần lớn rơi vào thế bế tắc đẫm máu, tiến triển trên chiến trường ngày càng phụ thuộc vào cuộc đua công nghệ mới nhằm tạo lợi thế cho một bên. Thiết bị không người lái - dù hoạt động trên không, trên bộ hay trên biển - đã trở thành phương thức hiệu quả nhất để tiêu diệt hoặc gây thương vong cho đối phương.

Tuy nhiên, công nghệ này lại kém hiệu quả hơn trong khâu phát hiện mục tiêu. Các UAV trinh sát có thể bị bắn hạ hoặc bị gây nhiễu tín hiệu. Tầm bay cũng như diện tích chúng bao quát đều bị hạn chế. Không gian vũ trụ chính là mặt trận tiếp theo.

Tên lửa đạn đạo Nga khoét sâu lỗ hổng phòng không Ukraine

VOV.VN - Hệ thống phòng không Ukraine đối mặt với sự đe dọa của tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV phóng từ Nga sang, trong đó tên lửa đạn đạo tỏ ra nguy hiểm nhất.

Mục tiêu bị soi rõ, thiết giáp hiếm khi xuất hiện

Ukraine đã sử dụng hình ảnh vệ tinh do các chính phủ đồng minh và doanh nghiệp thương mại cung cấp để hỗ trợ cuộc chiến chống lại Nga ngay cả trước khi xung đột Ukraine nổ ra vào năm 2022. Tuy nhiên, cho đến gần đây, nguồn dữ liệu này vẫn rất khan hiếm. Chỉ các viên tư lệnh cấp cao mới được phép tiếp cận và sử dụng chúng trong công tác hoạch định chiến lược cấp cao.

Nhưng ngay cả quyền truy cập đó cũng bị hạn chế và dễ bị gián đoạn. Ví dụ, vào tháng 3/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh cho Lầu Năm Góc ngừng chia sẻ hình ảnh vệ tinh với Ukraine, mặc dù việc chia sẻ này sau đó đã được khôi phục.

Trong khoảng một năm trở lại đây, khả năng tiếp cận hình ảnh vệ tinh đã được mở rộng đáng kể nhờ nguồn cung từ chính phủ Mỹ và các công ty tư nhân. Vantor, một công ty thương mại đã hợp tác với Ukraine trong nhiều năm, gần đây đã phóng thêm 6 vệ tinh mới, nâng tổng số vệ tinh của họ lên 10 chiếc. Ông Will Cocos, Giám đốc phụ trách chuyển đổi của công ty, cho biết các vệ tinh này hiện có thể bao quát tới bảy triệu km2 bề mặt Trái đất mỗi ngày - đủ sức quét qua chiến trường Ukraine nhiều lần.

Các vệ tinh có thể cung cấp hình ảnh của cùng một khu vực tới 15 lần mỗi ngày, giúp binh lính phát hiện những thay đổi nhỏ trên địa hình - những dấu hiệu có thể cho thấy vị trí mục tiêu của Nga.

Hình ảnh có thể được thu thập chỉ trong vòng 15 phút, mặc dù thường thì quá trình này có thể mất vài giờ. Đây vẫn là một bước tiến lớn so với thời gian trước đó, khi việc này đôi khi phải mất nhiều ngày mới hoàn tất.

“Về cơ bản, chúng tôi giao quyền điều khiển vệ tinh cho họ”, ông Cocos nói. “Họ sẽ quyết định mục tiêu cần chụp”.

Biệt đội UAV tử thần của Ukraine chuyên tấn công tàu Nga trên biển

VOV.VN - Nằm sâu trong hậu phương Ukraine, trên thảo nguyên rộng lớn của nước này là những đơn vị UAV đã tấn công hơn 180 tàu và các mục tiêu khác trên biển xung quanh bán đảo Crimea trong ba tuần qua, mở ra một mặt trận mới trong xung đột Nga - Ukraine.

Sự xuất hiện của tác chiến bằng drone (gồm UAV và USV - xuồng không người lái) đã thay đổi diện mạo chiến trường kể từ khi cuộc chiến bắt đầu. Đã không còn cảnh các khối lượng lớn xe bọc thép, các trung tâm hậu cần hay những nhóm binh sĩ tập trung đông đúc - những mục tiêu vốn dễ dàng bị phát hiện và tấn công.

“Trong trung đoàn của chúng tôi, đã 6 tháng nay chúng tôi không nhìn thấy chiếc xe tăng nào”, Thiếu tá Kolesnyk cho biết. “Những chiếc xe tăng mà họ sở hữu đều được giấu kỹ trong các hầm trú ẩn”.

Thiếu tá Kolesnyk kiên quyết chọn gặp mặt tại một rặng cây bên ngoài Zaporizhzhia, thuộc đông nam Ukraine, thay vì tại sở chỉ huy hoặc bên trong thành phố, vì lo ngại các UAV đang lượn lờ trên cao.

Các công ty vệ tinh thương mại lưu trữ kho dữ liệu hình ảnh khổng lồ được cập nhật theo thời gian; điều này cho phép các chỉ huy tại thực địa nghiên cứu những thay đổi nhỏ trong môi trường - như vết hằn trên cánh đồng, cây đổ hay những khoảng đất mới được phát quang - đây đều có thể là dấu hiệu cho thấy một mục tiêu đang được ngụy trang.

“Xét tổng thể, điều này giống như một cuộc cách mạng về công nghệ quân sự”. Robert Tollast, chuyên gia quân sự tại Viện Liên quân chủng thống nhất Hoàng gia (RUSI) - một tổ chức tư vấn chính sách tại London - nhận định.

Xem thêm:

>> Latvia bắn hạ UAV trên bầu trời, Phần Lan hạn chế một phần Biển Baltic

>> Nóng thế giới hôm nay 15/8: Nhà máy đạn pháo Ukraine tại Italy nổ lớn

>> UAV Ukraine tấn công dữ dội cơ sở dầu mỏ Nga, ít nhất 91 người thương vong