Công khai danh mục hàng độc quyền, bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường số

Kiểm soát chặt tạm nhập, tái xuất

Sáng 28/10, Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) đề nghị nghiên cứu quy định công khai danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc độc quyền nhà nước trên cổng thông tin điện tử của Chính phủ và chính quyền địa phương, qua đó giúp người dân, doanh nghiệp thuận tiện tra cứu, giám sát.

Theo đại biểu, việc công khai cần được thực hiện phù hợp với yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, đặc biệt đối với những lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh. Vì vậy, quy định cần xác định rõ phạm vi thông tin được công bố, tránh vừa thiếu minh bạch trong quản lý, vừa ảnh hưởng đến những yêu cầu bảo mật cần thiết.

Đối với hoạt động tạm nhập - tái xuất, đại biểu đề nghị tăng cường kiểm soát, nhất là với các nhóm hàng có nguy cơ phát sinh hệ lụy về môi trường, sức khỏe và an toàn xã hội. Thực tế, một số mặt hàng sau khi được đưa vào Việt Nam có thể không được tái xuất đúng kế hoạch, dẫn đến tồn đọng tại cảng, gây áp lực cho công tác quản lý và xử lý hàng hóa. Đối với phế liệu, chất thải và những mặt hàng tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm, việc cấp phép cần được cân nhắc kỹ, gắn với đánh giá tác động môi trường và khả năng xử lý nếu phát sinh sự cố.

Đại biểu cho rằng, cần quy định rõ thời hạn, điều kiện và trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình thực hiện tạm nhập tái xuất. Việc kiểm soát từ khâu cấp phép sẽ góp phần hạn chế nguy cơ doanh nghiệp lợi dụng chính sách, đồng thời tránh để hàng hóa không đủ điều kiện tái xuất bị bỏ lại, gây thiệt hại kinh tế và ảnh hưởng đến môi trường.

Những đề xuất này đặt ra yêu cầu cân bằng giữa tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại hợp pháp và kiểm soát rủi ro, bảo đảm chính sách quản lý ngoại thương được thực thi chặt chẽ, hiệu quả.

Làm rõ cách tính thị phần trên nền tảng số

Ở góc độ cạnh tranh, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) đề nghị làm rõ phương pháp xác định thị phần của doanh nghiệp trên các nền tảng số. Theo đại biểu, trong môi trường kinh doanh truyền thống, việc xác định thị phần thường dựa vào doanh thu hoặc sản lượng. Tuy nhiên, với các nền tảng số, quy mô và mức độ ảnh hưởng của doanh nghiệp còn thể hiện qua số lượng giao dịch, giá trị giao dịch và cách thức tổ chức hoạt động kinh doanh.

Nếu tiêu chí tính toán chưa đầy đủ, việc xác định vị thế thị trường của doanh nghiệp có thể chưa phản ánh đúng thực tế, ảnh hưởng đến quá trình đánh giá mức độ cạnh tranh và nhận diện hành vi có khả năng hạn chế cạnh tranh.

Đại biểu đề nghị, quy định rõ nguyên tắc và nguồn dữ liệu dùng để xác định thị phần, trong đó cần xem xét cả số lượng và giá trị giao dịch trên nền tảng số. Cách tính phải bảo đảm phản ánh đúng thị trường liên quan, tránh tính trùng giao dịch hoặc đưa những giao dịch đã bị hủy, hoàn trả vào kết quả thống kê.

Bên cạnh đó, cần làm rõ cách xác định các doanh nghiệp có quan hệ liên kết để tránh trường hợp hoạt động kinh doanh được phân chia giữa nhiều pháp nhân nhưng không được đánh giá đầy đủ khi xác định vị thế thị trường.

Việc sử dụng dữ liệu để tính toán cũng cần đi kèm cơ chế kiểm tra, đối chiếu và bảo đảm quyền giải trình của doanh nghiệp. Theo hướng này, quy định vừa tạo cơ sở cho cơ quan quản lý đánh giá chính xác hơn mức độ cạnh tranh, vừa hạn chế nguy cơ áp dụng thiếu thống nhất giữa các trường hợp.

Trong bối cảnh thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh số ngày càng phát triển, hoàn thiện phương pháp xác định thị phần có ý nghĩa quan trọng đối với việc nhận diện sức mạnh thị trường, kiểm soát hành vi hạn chế cạnh tranh và bảo đảm môi trường kinh doanh bình đẳng.

Bảo đảm quyền của người tiêu dùng đối với dữ liệu cá nhân

Đề cập đến quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân của người tiêu dùng, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP.HCM) đề nghị làm rõ cơ chế lấy sự đồng ý, từ chối và rút lại sự đồng ý của người tiêu dùng đối với việc thu thập, sử dụng thông tin cá nhân.

Theo đại biểu, sự đồng ý cần gắn với từng mục đích xử lý dữ liệu, thay vì được hiểu là sự chấp thuận chung cho mọi hoạt động sử dụng thông tin. Người tiêu dùng cần được cung cấp thông tin rõ ràng để biết dữ liệu nào được thu thập, sử dụng vào việc gì và có quyền lựa chọn đối với những mục đích khác nhau.

Đặc biệt, việc từ chối cung cấp dữ liệu không cần thiết hoặc rút lại sự đồng ý không nên trở thành lý do để doanh nghiệp hạn chế quyền tiếp cận hàng hóa, dịch vụ của người tiêu dùng. Quy định cần phân biệt rõ thông tin thực sự cần thiết để cung cấp dịch vụ với dữ liệu được thu thập nhằm phục vụ các mục đích khác.

Đại biểu cũng đề nghị tạo điều kiện để người tiêu dùng thực hiện quyền từ chối hoặc rút lại sự đồng ý một cách thuận tiện. Nếu việc chấp thuận được thực hiện dễ dàng nhưng quy trình từ chối, rút lại sự đồng ý lại phức tạp, quyền của người tiêu dùng sẽ khó được bảo đảm trên thực tế.

Cùng với đó, cần quy định rõ trách nhiệm chứng minh của doanh nghiệp khi có tranh chấp liên quan đến sự đồng ý của người tiêu dùng. Doanh nghiệp phải có căn cứ xác định việc thu thập và sử dụng dữ liệu được thực hiện trên cơ sở đồng ý hợp lệ, đúng mục đích và phù hợp với quy định pháp luật.

Về kỹ thuật lập pháp, đại biểu đề nghị cân nhắc cách diễn đạt để bảo đảm chính xác bản chất của sự đồng ý, theo đó sử dụng cụm từ “thông tin mà người tiêu dùng đồng ý cung cấp” thay cho cách diễn đạt có thể gây hiểu chưa rõ về phạm vi thông tin được chấp thuận.

Chủ tịch Quốc hội: Cần thêm cơ chế giám sát để tránh độc quyền hàng không

VOV.VN - Cho ý kiến tại phiên họp tổ sáng 22/10 về Dự án Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, khi thông qua dự án luật phải hiện đại, an toàn, góp phần phát triển ngành hàng không trong thời gian tới.