Diễn đàn Tiêu dùng bền vững 2026: Chuyển đổi xanh phải đo bằng kết quả thực chất

Chủ đề của Diễn đàn Tiêu dùng bền vững năm nay nhấn mạnh ba nội dung có mối quan hệ mật thiết với nhau: Tiêu dùng trách nhiệm, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ tương lai.

“Tiêu dùng trách nhiệm - Tiết kiệm năng lượng - Bảo vệ tương lai”

Trước hết, tiêu dùng có trách nhiệm là nền tảng để hình thành phương thức tiêu dùng văn minh, an toàn và bền vững. Người tiêu dùng cần được tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác, minh bạch về chất lượng, nguồn gốc, đặc tính và mức độ an toàn của sản phẩm, từ đó đưa ra những lựa chọn phù hợp với nhu cầu và điều kiện của mình. Tiếp đó, tiết kiệm năng lượng là giải pháp thiết thực mang lại lợi ích cho cả doanh nghiệp, người tiêu dùng và nền kinh tế.

Việc lựa chọn, sử dụng các sản phẩm có hiệu suất năng lượng cao; sử dụng điện hợp lý; hạn chế lãng phí tài nguyên không chỉ góp phần giảm chi phí mà còn hỗ trợ mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn.

Bên cạnh đó, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là điều kiện quan trọng để xây dựng niềm tin thị trường và thúc đẩy tiêu dùng bền vững. Người tiêu dùng chỉ có thể thực hiện quyền lựa chọn một cách hiệu quả khi được bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, quyền được an toàn và quyền được bảo vệ trước những hành vi kinh doanh không trung thực. Doanh nghiệp cũng cần nhận thức rõ rằng uy tín, chất lượng và trách nhiệm chính là những yếu tố quan trọng tạo nên lợi thế cạnh tranh lâu dài.

Phát biểu tại sự kiện, ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, với vai trò là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo quy định, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia xác định việc nâng cao nhận thức, thúc đẩy thực thi trách nhiệm của các chủ thể trên thị trường và tăng cường bảo vệ người tiêu dùng là những nội dung có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của thị trường Việt Nam.

“Trong thời gian tới, để thúc đẩy tiêu dùng bền vững ngày càng đi vào thực chất, theo tôi, cần tập trung vào ba vấn đề sau: Thứ nhất, nâng cao nhận thức và thúc đẩy thay đổi hành vi tiêu dùng theo hướng có trách nhiệm. Thứ hai, đề cao trách nhiệm của doanh nghiệp và thúc đẩy cạnh tranh bằng chất lượng, sự minh bạch và đổi mới. Thứ ba, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cơ quan báo chí, truyền thông”, ông Trịnh Anh Tuấn cho biết.

Tiêu dùng bền vững phải trở thành lựa chọn thuận tiện, hợp lý và có lợi

Đối với Việt Nam, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đang là những định hướng quan trọng. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở việc xây dựng mục tiêu mà là làm thế nào để những mục tiêu đó trở thành lựa chọn thường ngày của hàng triệu người dân và hoạt động thực chất của hàng trăm nghìn doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam nêu ra 3 vấn đề cần đặc biệt quan tâm.

Thứ nhất, tiêu dùng bền vững phải trở thành lựa chọn thuận tiện, hợp lý và có lợi cho người dân. Không thể chỉ kêu gọi người tiêu dùng sống xanh trong khi sản phẩm xanh còn đắt, khó tiếp cận hoặc thiếu thông tin đáng tin cậy. Chính sách cần tạo điều kiện để hàng hóa tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường có sức cạnh tranh tốt hơn, để người dân thấy rằng tiêu dùng bền vững không chỉ có lợi cho xã hội mà còn tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng cuộc sống của chính mình.

Thứ hai, phải đề cao tính minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp. Trong xu hướng tiêu dùng xanh, nguy cơ quảng cáo quá mức, gắn nhãn xanh thiếu căn cứ, thậm chí lợi dụng tâm lý bảo vệ môi trường để đánh lừa người tiêu dùng là vấn đề cần được nhận diện và kiểm soát. Một sản phẩm bền vững phải được đánh giá bằng những tiêu chí có thể kiểm chứng, từ nguyên liệu, quá trình sản xuất, tiêu thụ năng lượng đến khả năng tái sử dụng, tái chế. Chuyển đổi xanh phải được đo bằng kết quả thực chất, không chỉ bằng những cam kết hay thông điệp quảng cáo.

Thứ ba, cần chuyển từ vận động nhận thức sang tạo lập một hệ sinh thái tiêu dùng bền vững. Trong đó, Nhà nước hoàn thiện chính sách và tiêu chuẩn; doanh nghiệp cung cấp sản phẩm có trách nhiệm; người tiêu dùng thực hiện quyền lựa chọn và giám sát; các tổ chức xã hội và báo chí góp phần thúc đẩy sự minh bạch của thị trường. Đặc biệt, chuyển đổi số, dữ liệu và công nghệ có thể giúp truy xuất nguồn gốc, kiểm chứng thông tin, kết nối sản xuất với tiêu dùng và hạn chế lãng phí.

Ông Phạm Mạnh Hùng cho biết với vai trò là một trong những cơ quan báo chí chủ lực quốc gia, VOV nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong quá trình này. Truyền thông về tiêu dùng bền vững không thể chỉ dừng ở việc kêu gọi tiết kiệm điện, hạn chế rác thải hay sử dụng sản phẩm xanh. Quan trọng hơn, báo chí phải giúp công chúng hiểu đúng, lựa chọn đúng và có khả năng giám sát những cam kết của doanh nghiệp.

Thông qua hệ thống phát thanh, báo in, báo điện tử và các nền tảng số, VOV sẽ tiếp tục tăng cường thông tin, phân tích chính sách, giới thiệu các mô hình tốt, sáng kiến hiệu quả; đồng thời chú trọng phát hiện những bất cập, hành vi gây lãng phí tài nguyên, quảng cáo sai lệch và xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng.

“Chúng tôi mong muốn báo chí thực sự trở thành cầu nối hai chiều: đưa chính sách đến với người dân, doanh nghiệp và chuyển tải những vấn đề từ thực tiễn cuộc sống đến các cơ quan hoạch định chính sách. Hiệu quả truyền thông cuối cùng phải được thể hiện bằng sự thay đổi hành vi và những chuyển biến tích cực của thị trường”, ông Phạm Mạnh Hùng nói.

Chủ trương nhất quán của Đảng qua các thời kỳ Đại hội, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV đã xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực.

Đồng thời, khuyến khích sản xuất và tiêu dùng bền vững; nâng cao ý thức trách nhiệm của toàn xã hội, từng doanh nghiệp và mỗi người dân trong bảo vệ môi trường, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng, tài nguyên. Chủ trương này tiếp tục được cụ thể hóa mạnh mẽ thông qua Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch phàt triển điện lực quốc gia cũng như nhiều văn bản chiến lược khác.

Nhìn lại 4 năm Tiêu dùng bền vững: Từ thay đổi nhận thức đến hành động xanh

VOV.VN - Tiêu dùng bền vững không chỉ là mua một sản phẩm thân thiện với môi trường. Đó còn là cách chúng ta lựa chọn, cách doanh nghiệp sản xuất, cách thị trường vận hành và cách cả xã hội hướng tới một tương lai bền vững hơn.