Quy định giá điện theo giờ cần thiết kế minh bạch, bảo đảm quyền lợi của dân

Cần thí điểm và tính đến khả năng thích ứng của người dân

Đối với quy định áp dụng giá điện sinh hoạt theo giờ (điểm d khoản 3 Điều 50), đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) nhìn nhận, cơ chế này có thể khuyến khích dịch chuyển thời gian sử dụng, giảm áp lực đầu tư nguồn và lưới điện. Tuy nhiên, khả năng điều chỉnh của từng nhóm khách hàng là rất khác nhau: trong khi cơ sở sản xuất có thể sắp xếp lại ca máy, thì các gia đình công nhân tan ca buổi chiều rất khó chuyển giờ ăn, giờ học của con sang đêm khuya.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị, bổ sung điều kiện thực hiện tại điểm b khoản 1 Điều 50 theo hướng thí điểm, đánh giá tác động đối với từng nhóm hộ; công khai cách tính, bảo đảm đo đếm chính xác và có cơ chế giải quyết khiếu nại. Đồng thời, ngành điện cần tính toán, gửi kèm hai phương án hóa đơn dựa trên dữ liệu sử dụng thực tế để người dân so sánh; làm rõ mối quan hệ giữa giá điện theo giờ và giá điện bậc thang. Đây cũng là cách cụ thể hóa quyền được cung cấp thông tin theo khoản 2 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Quan tâm đến việc kiểm soát chi phí và trách nhiệm giải trình khi mở rộng cơ chế đầu tư, đại biểu Bùi Văn Dũng cho rằng, các quy định về bù đắp chi phí, giá điện theo giờ và hỗ trợ tiền điện cần được thiết kế minh bạch, bảo đảm quyền lợi của người dân và trách nhiệm của nhà đầu tư.

Góp ý cụ thể về quy định Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý khi chưa kịp điều chỉnh giá điện (điểm b khoản 12 Điều 5 dự thảo), đại biểu đề nghị làm rõ chủ thể chi trả, các khoản chi được bù đắp, nguồn kinh phí và thời hạn thực hiện. Dẫn quy định tại điểm c khoản 4 Điều 3 Luật Giá (giá điện thực hiện theo pháp luật điện lực), đại biểu nhấn mạnh giới hạn bù đắp chi phí cần được xác lập ngay trong Luật Điện lực.

Theo đó, Luật cần bổ sung nguyên tắc chỉ bù đắp chi phí hợp lý, hợp lệ đã qua kiểm tra nhưng chưa thu hồi; loại trừ các khoản đã được hỗ trợ và chi phí phát sinh do lỗi quản lý. Chính phủ cần quy định cụ thể về nguồn kinh phí, thời hạn, phương thức thực hiện và công khai kết quả. Trường hợp sử dụng ngân sách nhà nước, việc chi phải đáp ứng quy định tại khoản 2 Điều 12 Luật Ngân sách nhà nước; nguyên tắc này cũng cần thể hiện thống nhất trong cơ chế điều chỉnh giá tại Điều 52.

Bên cạnh đó, đại biểu đánh giá cao việc giá bán lẻ điện bình quân giảm 2% từ ngày 1/11/2026, đồng thời nhấn mạnh luật phải bảo đảm người dân thực sự được hưởng lợi từ việc tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả quản trị.

Cùng chung quan điểm về kiểm soát tài chính, đại biểu Sùng A Lềnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) đề nghị, hoàn thiện cơ chế tính giá điện theo hướng minh bạch, phân bổ rõ trách nhiệm tài chính giữa các chủ thể, tránh tình trạng một khoản chi phí được tính vào nhiều cơ chế thanh toán (góp ý khoản 21 Điều 1 sửa đổi khoản 3 Điều 47 và điểm a khoản 25 Điều 1 sửa đổi Điều 51).

Tán thành việc xây dựng cơ chế giá để huy động nguồn lực phát triển nguồn, lưới điện và hệ thống lưu trữ, nhưng đại biểu Sùng A Lềnh lưu ý: dự thảo quy định nhiều thành phần giá và cơ chế hỗ trợ riêng lẻ cho một số loại hình điện mới, nếu thiếu đánh giá tổng thể sẽ dễ dẫn đến tính trùng chi phí.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc tại Điều 51, các thành phần giá và cơ chế hỗ trợ phải được xem xét tổng thể, bảo đảm chi phí hợp lý, hợp lệ, kiểm chứng được và không tính trùng. Đồng thời, cần công khai phương pháp xác định giá, thông số đầu vào chủ yếu và căn cứ mức lợi nhuận hợp lý (trừ bí mật nhà nước); xác định rõ các khoản chi phí phân bổ vào giá điện, chi phí rủi ro tỷ giá, bảo vệ môi trường, không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư sang Nhà nước hoặc người tiêu dùng.

Đối với cơ chế mua bán điện trực tiếp (khoản 3 Điều 47), đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị, luật xác lập nguyên tắc phân bổ chi phí truyền tải, phân phối, điều độ, dự phòng và dịch vụ phụ trợ dựa trên mức độ sử dụng và nguyên nhân phát sinh chi phí, tránh bù chéo giữa các nhóm khách hàng.

Hỗ trợ tiền điện đúng đối tượng và quan tâm khu vực khó khăn

Về nguồn hỗ trợ tiền điện (điểm c khoản 13 Điều 5), đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị, làm rõ tiêu chí xác định đối tượng thụ hưởng, trách nhiệm bảo đảm kinh phí, phương thức và thời điểm chi trả phù hợp với lộ trình xóa bỏ bù chéo.

Dẫn kinh nghiệm từ Singapore trong việc công khai các thành phần giá và hỗ trợ hóa đơn tiện ích cho hộ đủ điều kiện, đại biểu lưu ý Việt Nam cần đặc biệt quan tâm đến người thuê trọ, các hộ khó khăn chưa đứng tên hợp đồng mua bán điện, tránh vướng mắc thủ tục khiến chính sách chỉ đến được người đứng tên công tơ.

Cùng nhìn nhận về tác động của chính sách giá đối với nhóm yếu thế, đại biểu Sùng A Lềnh nhấn mạnh, đối với các tỉnh miền núi, biên giới, cần đánh giá cụ thể tác động của cơ chế giá mới đến hộ nghèo, người dân vùng khó khăn và doanh nghiệp nhỏ. Việc điều chỉnh giá và thực hiện lộ trình xóa bỏ bù chéo phải triển khai đồng bộ với chính sách hỗ trợ trực tiếp, có nguồn kinh phí rõ ràng, giúp người dân và doanh nghiệp hiểu rõ căn cứ thanh toán và giám sát được chi phí.

Giảm giá điện, thuế xăng: "Thất thu" ngắn hạn để đổi lấy đà tăng trưởng dài hạn

VOV.VN - Từ ngày 1/11, giá bán lẻ điện giảm 2%, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng được đưa về mức 0%, ĐBQH cho rằng, đây là "trợ lực kép" giúp doanh nghiệp hạ giá thành sản phẩm, duy trì sản xuất và tạo cơ sở vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng dài hạn.