Liên hoan phim Cannes 2026 mở màn trong một bầu không khí rất khác. Không còn những “bom tấn” Hollywood áp đảo truyền thông, không còn những cuộc đổ bộ ồn ào của các thương hiệu siêu anh hùng hay những chiến dịch quảng bá trị giá hàng chục triệu USD, đại lộ Croisette năm nay trở nên lặng hơn nhưng cũng điện ảnh hơn bao giờ hết.

Giữa khoảng lặng ấy, Nhật Bản bất ngờ trở thành một trong những tâm điểm lớn nhất của mùa giải.

Ba đạo diễn Nhật Bản gồm Hirokazu Kore-eda, Ryûsuke Hamaguchi và Koji Fukada cùng góp mặt ở hạng mục tranh giải chính thức. Đây là lần đầu tiên sau 25 năm điện ảnh Nhật có tới ba đại diện cùng tranh Cành cọ vàng. Nhưng điều đáng nói hơn cả không nằm ở con số. Nó nằm ở cảm giác rằng Cannes đang dần tìm lại lý tưởng nguyên bản của mình: Nơi điện ảnh được nhìn nhận như một nghệ thuật của cảm xúc, ký ức, điều mà Nhật Bản đã kiên trì theo đuổi suốt nhiều thập kỷ.

Khi Hollywood không còn là trung tâm duy nhất

Nhiều năm qua, Cannes luôn tồn tại một mối quan hệ vừa cộng sinh vừa căng thẳng với Hollywood. Cannes cần các ngôi sao Mỹ để tạo sức nóng truyền thông, còn Hollywood cần Cannes để khoác lên mình lớp áo nghệ thuật và tính chính danh.

Nhưng Cannes 2026 cho thấy một chuyển động khác. Hollywood vẫn hiện diện, nhưng không còn áp đảo. Các hãng phim Mỹ đang bước vào giai đoạn dè dặt hơn sau khủng hoảng streaming. Điện ảnh Mỹ hiện tại dường như bị kéo mạnh về logic thị trường: Phải nhanh, lớn, dễ bán và tạo hiệu ứng toàn cầu tức thì.

Trong khi đó, Cannes năm nay lại ưu ái những bộ phim nhỏ hơn, riêng tư hơn và nhiều khoảng lặng hơn. Đó là lý do điện ảnh Nhật Bản trở nên nổi bật. Bởi từ lâu, Nhật Bản chưa bao giờ xem điện ảnh là cuộc cạnh tranh về độ lớn. Phim Nhật thường đi rất chậm, kể những câu chuyện rất nhỏ, đôi khi chỉ xoay quanh một bữa cơm, một cuộc trò chuyện hay một người lặng lẽ ngồi trong căn phòng tối. Nhưng chính sự tối giản ấy lại khiến cảm xúc có chỗ để thấm vào người xem.

Nhật Bản và Cannes: Mối lương duyên kéo dài nhiều thập kỷ

Cannes và điện ảnh Nhật Bản thực ra đã “bén duyên” từ rất lâu. Từ thời Akira Kurosawa, thế giới đã nhìn thấy ở điện ảnh Nhật một ngôn ngữ rất khác, của sâu sắc nhưng tiết chế, dữ dội nhưng không phô trương. Những tác phẩm như Rashomon, Seven Samurai hay Kagemusha từng mở ra cánh cửa để điện ảnh phương Tây hiểu rằng châu Á không chỉ là “màu sắc ngoại lai”, mà còn là một trung tâm tư tưởng điện ảnh thực thụ.

Sau Kurosawa, nhiều thế hệ đạo diễn Nhật tiếp tục tạo dấu ấn tại Cannes: Shohei Imamura hai lần thắng Cành cọ vàng, Naomi Kawase với những bộ phim đầy chất thơ về ký ức và thiên nhiên, hay gần đây nhất là Hirokazu Kore-eda với Shoplifters, tác phẩm giành Cành cọ vàng năm 2018.

Điều thú vị là điện ảnh Nhật không chinh phục Cannes bằng sự “quốc tế hóa” bản thân. Ngược lại, càng Nhật Bản bao nhiêu, phim của họ lại càng chạm tới thế giới bấy nhiêu.

Họ kể về gia đình kiểu Nhật, nỗi cô đơn kiểu Nhật, sự im lặng kiểu Nhật, nhưng trong những điều rất riêng ấy lại chứa cảm giác rất con người.

Cannes 2026: Nhật Bản mang đến điều gì?

Năm nay, ba đại diện Nhật Bản giống như ba lát cắt khác nhau của xã hội đương đại.

Sheep in the Box của Hirokazu Kore-eda tiếp tục đào sâu câu hỏi quen thuộc của ông: Điều gì tạo nên gia đình? Nhưng lần này, Kore-eda đặt vấn đề trong bối cảnh AI và android, khi một cặp vợ chồng nhận nuôi một thực thể nhân tạo như con ruột. Phim không nói nhiều về công nghệ, mà nói về nhu cầu được yêu thương của con người trong thời đại ngày càng cô độc.

Trong khi đó, Ryûsuke Hamaguchi mang đến All of a Sudden, một bộ phim nói tiếng Pháp hoàn toàn, lấy bối cảnh Paris. Sau thành công của Drive My Car, Hamaguchi tiếp tục theo đuổi những cuộc đối thoại dài, những khoảng trống cảm xúc và sự kết nối mong manh giữa những con người xa lạ.

Còn Nagi Notes của Koji Fukada có lẽ là bộ phim thể hiện rõ nhất tinh thần Cannes năm nay: Mềm mại, tĩnh lặng nhưng day dứt. Phim kể về hai người phụ nữ trung niên gặp lại nhau ở một thị trấn nông thôn, nơi nỗi cô đơn không hiện lên bằng bi kịch lớn mà bằng những khoảng im lặng kéo dài.

Fukada nói rằng ông không còn tin vào “kẻ xấu” trong điện ảnh. Với ông, bi kịch lớn nhất của đời người là sự cô độc. Quan điểm ấy phản ánh rất rõ tinh thần điện ảnh Nhật hiện đại, ít phán xét hơn, nhiều thấu cảm hơn.

Vì sao điện ảnh Nhật ngày càng chạm tới thế giới?

Có lẽ bởi trong một thế giới đang quá ồn ào, điện ảnh Nhật vẫn đủ kiên nhẫn để lắng nghe con người. Khi mạng xã hội khiến mọi cảm xúc phải được phát biểu thật nhanh, phim Nhật lại cho nhân vật im lặng. Khi nhiều nền điện ảnh chạy theo cú sốc và nhịp dựng dồn dập, phim Nhật vẫn để một cảnh ăn cơm kéo dài vài phút.

Khi Hollywood ngày càng ám ảnh bởi quy mô toàn cầu, điện ảnh Nhật vẫn bắt đầu từ những điều rất nhỏ, từ một căn bếp, một con đường quê, một người mẹ lặng lẽ, một bữa tối cuối cùng.

Nhưng chính từ những điều nhỏ bé ấy, điện ảnh Nhật Bản tạo nên thứ dư âm mà những màn trình diễn hào nhoáng đôi khi không thể có được.

Cannes đang thay đổi và đó có thể là tín hiệu tốt

Sự nổi bật của Nhật Bản tại Cannes 2026 không đơn thuần là thành công của riêng một nền điện ảnh. Nó còn phản ánh sự dịch chuyển của chính Cannes.

Liên hoan phim danh giá nhất thế giới dường như đang quay lại với những giá trị từng làm nên bản sắc của mình, đó là tìm kiếm tiếng nói tác giả, tôn vinh bản sắc văn hóa và ưu tiên những bộ phim dám đào sâu đời sống tinh thần con người.

Trong dòng chảy ấy, điện ảnh Nhật Bản không phải kẻ thay thế Hollywood. Họ chỉ đang nhắc thế giới nhớ rằng điện ảnh, trước khi là công nghiệp, từng là nghệ thuật của cảm xúc.

Mỗi mùa hè đến, Call Me by Your Name lại khiến người ta mềm lòng

VOV.VN - Mỗi khi mùa hè trở lại, khán giả lại có thói quen tìm về những bộ phim mang màu của nắng, ký ức và tuổi trẻ. Call Me by Your Name vẫn là cái tên đặc biệt nhất với nỗi buồn dịu nhẹ của một mùa hè đã đi qua nhưng chưa bao giờ thật sự biến mất.