Catherine Đại đế - Người phụ nữ làm nên thời đại vàng son của Đế quốc Nga
VOV.VN - Có những nhân vật sinh ra đã đứng gần ngai vàng, nhưng cũng có người phải tự mình giành lấy vị trí trong lịch sử. Catherine Đại đế thuộc về trường hợp thứ hai.
Catherine Đại đế vốn là một cô gái Đức xuất thân trong gia đình quý tộc nhỏ. Catherine bước vào nước Nga khi còn rất trẻ, trải qua một cuộc hôn nhân không hạnh phúc, những cuộc đấu đá khốc liệt trong hoàng cung và cuối cùng trở thành nữ hoàng, cai trị Đế quốc Nga suốt 34 năm. Chính hành trình phi thường ấy là nội dung cuốn Catherine Đại đế - Thời đại vàng son của Đế quốc Nga, tác phẩm của Robert K. Massie.
Cuốn sách bắt đầu từ Sophia Augusta Fredericka, cô gái Đức sau này trở thành Catherine. Được đưa tới Nga để kết hôn với Đại công tước Peter, người thừa kế ngai vàng, Sophia phải thích nghi với một thế giới hoàn toàn xa lạ về ngôn ngữ, văn hóa và chính trị. Từ một cô gái ngoại quốc, bà từng bước hòa nhập với nước Nga, cải đạo, đổi tên thành Catherine và âm thầm xây dựng vị thế của mình.
Cuộc hôn nhân với Peter III không mang lại hạnh phúc. Trong khi đó, triều đình Nga đầy rẫy những phe phái, âm mưu và tranh giành quyền lực. Catherine hiểu rằng nếu muốn tồn tại, bà phải trở nên mạnh mẽ hơn, khôn ngoan hơn và biết cách tập hợp những người có thể đứng về phía mình.
Năm 1762, một cuộc đảo chính đưa Catherine lên ngai vàng. Từ đây, người phụ nữ từng là công nữ nước Đức trở thành người cai trị đế quốc rộng lớn. Trong 34 năm trị vì, Catherine phải đối mặt với những cuộc nổi loạn trong nước, chiến tranh với các thế lực bên ngoài, vấn đề nông nô, quyền lực của giới quý tộc và những biến động chính trị dữ dội của châu Âu.
Điều hấp dẫn là Massie không chỉ kể về những chiến thắng hay chính sách của Catherine. Ông dựng lại cả thế giới quanh bà: Gia đình, bạn bè, quan đại thần, tướng lĩnh, người tình và những kẻ thù. Catherine hiện lên vừa là một nữ quân chủ đầy tham vọng, vừa là một người phụ nữ có nhu cầu tình cảm, những mối quan hệ phức tạp và những mâu thuẫn rất con người.
Catherine cũng là một nhân vật đặc biệt của “thời đại khai sáng”. Bà trao đổi thư từ với những trí thức lớn như Voltaire và Diderot, quan tâm đến văn hóa, giáo dục và tư tưởng châu Âu. Nhưng giữa lý tưởng và thực tế luôn tồn tại một khoảng cách. Catherine từng nói về cải cách, song quyền lực của quý tộc, chế độ nông nô, các cuộc nổi dậy và những biến động chính trị khiến những tham vọng cải cách của bà bị giới hạn.
Trong đối ngoại, triều đại Catherine chứng kiến sự mở rộng đáng kể của quyền lực Nga. Những cuộc chiến tranh với Đế quốc Ottoman và quá trình phân chia Ba Lan góp phần đưa Nga trở thành một cường quốc lớn ở châu Âu. Nhưng bên cạnh ánh hào quang của một đế chế đang vươn lên là những cuộc chiến tranh, bất ổn xã hội và những mặt trái của quyền lực.
Đời tư của Catherine cũng được Massie đặt trong mối quan hệ mật thiết với chính trị. Những người tình và đặc biệt là Grigory Potemkin không chỉ là những câu chuyện hậu cung gây tò mò, họ còn giúp người đọc hiểu hơn về con người phía sau nữ hoàng quyền lực.
Để viết về những nhân vật lịch sử lẫy lừng, Robert K. Massie đã dành phần lớn sự nghiệp nghiên cứu những con người và thời đại đầy biến động. Ông sinh tại Lexington, Kentucky, học lịch sử Mỹ tại Đại học Yale và lịch sử châu Âu tại Đại học Oxford với tư cách học giả Rhodes. Ông từng giữ chức Chủ tịch Hiệp hội Tác giả Hoa Kỳ từ năm 1987 đến 1991.
Massie đặc biệt nổi tiếng với những tác phẩm về lịch sử Nga và châu Âu như Nicholas and Alexandra, The Romanovs, Dreadnought, Castles of Steel và Peter Đại đế. Trong đó, Peter Đại đế mang về cho ông Giải Pulitzer cho thể loại Tiểu sử năm 1981.
Điểm mạnh của Massie nằm ở khả năng khiến lịch sử trở nên sống động. Qua ngòi bút của ông, Catherine không còn là một cái tên xa lạ trong sách giáo khoa. Bà là cô gái trẻ bước vào nước Nga, người vợ trong cuộc hôn nhân bất hạnh, người phụ nữ khát khao quyền lực và tình yêu, rồi trở thành nữ hoàng làm thay đổi vị thế của cả một đế quốc.
Đó cũng là sức hấp dẫn lớn nhất của cuốn sách do Bách Việt phát hành tại Việt Nam. Đọc lịch sử và dõi theo một cuộc đời đầy những bước ngoặt, tham vọng, tình yêu, phản bội, chiến tranh và quyền lực, một cuộc đời do chính người phụ nữ mang tên Catherine đã tự viết nên.
Cuốn sách lý giải vì sao nhiều người không thể nghỉ ngơi dù đã kiệt sức
VOV.VN - Giữa nhịp sống đề cao năng suất, nhiều người chỉ cho phép mình dừng lại khi đã kiệt sức. Trong “Sức mạnh của nghỉ ngơi”, Ximena Vengoechea lý giải vì sao con người ngày càng khó nghỉ ngơi, đồng thời gợi mở những cách phục hồi năng lượng phù hợp với đời sống bận rộn.
