Trên mênh mang sóng nước vịnh Hạ Long, những câu hát đối mộc mạc cất lên da diết từ hai chiếc thuyền nan nhỏ. Không có ánh đèn sân khấu rực rỡ, chính mặt nước xanh thẳm cùng những dãy đảo đá nhấp nhô đã trở thành không gian trình diễn tự nhiên thích hợp nhất cho tiếng hát vang ngân nga, như một phần của nhịp sống cư dân làng chài.

Hát giao duyên là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của ngư dân vùng biển Hạ Long, bắt nguồn từ chính đời sống lao động thường nhật. Những câu hát không chỉ là lời hỏi han, động viên nhau vượt qua sóng gió, mà còn là sự gửi gắm tình cảm và khát vọng về cuộc sống yên bình. Qua thời gian, hát giao duyên trên vịnh Hạ Long đã hoà quyện vào nhiều loại hình khác như hát đúm, hát chèo đường, hát đám cưới… tạo nên những làn điệu giàu chất dân ca, đậm hơi thở biển cả. 

Chị Dương Thị Nụ - nghệ sĩ biểu diễn chia sẻ: "Trước các cụ gần nhau là đối đáp, cứ hết bên nam lại đổi bên nữ hát trả lời. Chủ đề hát về hò biển này và hát giao duyên, trước kia thì có cả hát cả đám cưới nữa. Rất nhiều những lời hát được các cụ ông, cụ bà và bố mẹ tôi thuộc và truyền lại cho các thế hệ về sau".

Những câu hát được thể hiện không phải bởi các nghệ sĩ chuyên nghiệp mà bởi chính những người con của biển, những ngư dân đang làm việc tại Trung tâm bảo tồn 2, Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử. 

Với những du khách quốc tế, chính sự mộc mạc, chân chất ấy lại tạo nên sức hấp dẫn riêng, đưa du khách đến gần hơn với đời sống văn hóa của ngư dân tại làng chài Cửa Vạn. "Tôi đã có một trải nghiệm tuyệt vời khi đi đò tham quan làng chài. Đặc biệt là màn hát đối trên thuyền với những câu hát nồng nhiệt, ngọt ngào", một vị khách chia sẻ.

Trên sóng nước vịnh Hạ Long, những làn điệu giao duyên từng theo ngư dân trong mỗi chuyến ra khơi, giúp họ vơi đi nhọc nhằn và thêm gắn kết cộng đồng. Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của đời sống hiện đại, tiếng hát ấy đã có lúc dần lắng xuống, chỉ còn trong ký ức của những người cao tuổi. Năm 2017, hát giao duyên được đưa vào phục vụ du khách tại Trung tâm Văn hóa nổi Cửa Vạn, trở thành một sản phẩm du lịch văn hóa được yêu thích, nhưng đến tháng 9/2024, cơn bão số 3 (Yagi) đã gây thiệt hại nặng nề, khiến hoạt động này phải tạm dừng. Với quyết tâm gìn giữ giá trị văn hóa, từ tháng 3/2026, hát giao duyên đã được khôi phục, tiếp tục hiện diện trên vịnh như một minh chứng cho sức sống bền bỉ của di sản. 

Ông Vũ Kiên Cường - Phó Trưởng ban, Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử nói: "Hiện nay xu hướng du lịch quốc tế đang chuyển mạnh sang trải nghiệm bản địa, du lịch có trách nhiệm, trong đó các giá trị như là làng chài, sinh hoạt cộng đồng ngư dân thì rất được du khách đặc biệt quan tâm. Quan điểm của chúng tôi là bảo tồn thì phải gắn với phát triển. Điều quan trọng nhất là phải giữ được cái hồn cốt văn hóa trong không gian của di sản sống. Hiện nay, các tuyến kết nối như VHL3, VHL4, VHL5, VHL6 đã được xác lập rõ ràng, giúp du khách có thể trải nghiệm liên hoàn và mở rộng không gian trải nghiệm một hành trình nhiều giá trị".

Không chỉ sở hữu cảnh quan kỳ vĩ, vịnh Hạ Long đang được làm mới bằng chiều sâu văn hóa bản địa, nơi thiên nhiên và con người cùng kể câu chuyện của mình. 

Ông Bùi Hoài Sơn - Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội cho rằng một điểm đến muốn lưu giữ lâu dài trong cảm xúc du khách không thể chỉ đẹp bởi thiên nhiên, mà còn cần có “hồn cốt” riêng được tạo nên từ đời sống, tập quán và ký ức cộng đồng cư dân địa phương

"Tôi đánh giá cao nỗ lực của Quảng Ninh trong việc thổi hồn cho di sản. Vịnh Hạ Long đã là một thương hiệu lớn rồi, khi biết khéo léo đưa vào những sinh hoạt văn hóa phi vật thể thông qua hát giao duyên, hay các sinh hoạt khác nhau sẽ tạo ra những dấu ấn mới. Từ đó lan tỏa hình ảnh đẹp về Quảng Ninh, hình ảnh đẹp về vịnh Hạ Long và về Việt Nam. Đó chính là một hướng đi đúng, khi biết kết hợp hài hòa những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể", ông Bùi Hoài Sơn cho biết.

Khi những câu hát giao duyên trở lại, ngân vang trên sóng nước Hạ Long thì đó không chỉ là mang ý nghĩa khôi phục một hoạt động du lịch, mà sâu sắc hơn - đó là sự khôi phục ký ức văn hóa của một cộng đồng cư dân vùng biển. Tiếng hát ấy không chỉ dành cho du khách, mà còn là cách để di sản văn hóa từ ngàn đời tiếp tục sống mãi với những thế hệ mai sau.

Nâng cấp chất lượng sản phẩm và trải nghiệm du lịch Hạ Long, Quảng Ninh

VOV.VN - Bước vào cao điểm du lịch hè 2026, Quảng Ninh giới thiệu hàng loạt sản phẩm và trải nghiệm du lịch chất lượng. Từ không gian ven vịnh Hạ Long đến các hoạt động văn hóa – lễ hội, Quảng Ninh không chỉ gia tăng sức hút mà còn hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.