Tưng bừng lễ hội Tết Xíp Xí của người Thái trắng Phù Yên, Sơn La
VOV.VN - Ngày 22/8, xã Phù Yên, tỉnh Sơn La tổ chức lễ hội Tết Xíp Xí năm 2026, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự. Lễ hội có các không gian trưng bày, giới thiệu các sản phẩm OCOP, nông sản địa phương, trưng bày các sản phẩm đan lát, thổ cẩm, trải nghiệm gói bánh ít uôi.
Tại Sơn La, theo truyền thống được lưu truyền trong cộng đồng, ngày trước, vào dịp 14/7 âm lịch, sau khi thu hoạch mùa vụ, người lớn ở nhà làm lễ “gác cày”, mổ vịt, gói bánh và chuẩn bị những mâm cơm thịnh soạn để liên hoan, trong khi trẻ em phải lên rừng chăn trâu. Không được gọi về ăn Tết, lũ trẻ đã buộc mõm con nghé với suy nghĩ người không được ăn thì nghé cũng không được ăn.
Nhận ra mình đã đối xử chưa công bằng với trẻ em, người lớn hối hận và thống nhất lấy ngày 14/7 âm lịch hằng năm vừa làm lễ tổng kết mùa vụ, vừa tổ chức Tết để động viên, chăm lo cho trẻ nhỏ. Từ đó, Tết Xíp Xí còn được gọi là Tết trẻ em, trở thành một phong tục đẹp được các thế hệ người Thái trắng ở Phù Yên, Sơn La gìn giữ và truyền lại cho đến ngày nay.
Tết Xíp Xí năm nay được xã Phù Yên tổ chức vào ngày 10/7 âm lịch, sớm hơn 4 ngày so với những năm trước. Mở đầu phần lễ là hoạt động rước lễ từ khu vực Ao Bua về Đình Chu. Những mâm lễ được chuẩn bị công phu, cùng các sản vật đặc trưng của địa phương và hình ảnh những em nhỏ chăn trâu đã tái hiện sinh động không gian văn hóa Tết Xíp Xí truyền thống.
Ngay sau lễ rước là nghi thức cúng Tết Xíp Xí. Trong không gian linh thiêng, các nghi lễ truyền thống được thực hiện nhằm bày tỏ lòng biết ơn đối với con trâu – người bạn đồng hành cùng người nông dân trong công việc cày bừa, sản xuất nông nghiệp. Nghi lễ cũng gửi gắm ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng no ấm, bình an, đồng thời cũng là dịp để cộng đồng dành sự quan tâm, yêu thương đặc biệt đến trẻ em.
Bà Cầm Thị Liên ở Bản Chiềng, xã Phù Yên, tỉnh Sơn La cho biết: “Chúng tôi vui mừng được tham gia lễ hội, được tham gia những trò chơi dân gian, và được hòa mình trong những mâm cỗ cổ truyền của dân tộc Thái trắng xã Phù Yên. Nhân đây thì tôi cũng mong muốn lan tỏa những hình ảnh đẹp này đến các xã lân cận và du khách gần xa, biết được nét đẹp văn hóa của bản Chiềng cũng như xã Phù Yên”.
Nếu phần lễ mang màu sắc trang nghiêm, thành kính thì phần hội lại diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian đặc sắc. Những điệu múa, lời hát dân ca, màn biểu diễn trang phục dân tộc, đánh đuống, đánh cồng chiêng, đánh trống, chơi ô ăn quan… tạo nên không khí vui tươi, đoàn kết, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, cổ vũ.
Bên cạnh đó, người dân và du khách còn được tham quan không gian trưng bày, giới thiệu các sản phẩm OCOP, nông sản địa phương, trưng bày các sản phẩm đan lát, thổ cẩm, trải nghiệm gói bánh ít uôi. Không gian lễ hội cũng tạo nên những điểm check-in mang đậm bản sắc văn hóa, góp phần làm phong phú trải nghiệm của du khách khi đến với Phù Yên.
Một trong những hoạt động đặc sắc Lễ hội Tết Xíp Xí năm nay là phần thi ẩm thực với sự tham gia của 9 đội thi. Mỗi đội mang đến những món ăn truyền thống được chế biến từ nguyên liệu gần gũi, sản vật đặc trưng của địa phương. Dưới đôi bàn tay khéo léo của các thành viên, những món ăn dân dã được chế biến, trình bày công phu, đẹp mắt. Không chỉ thi tài chế biến, các đội còn giới thiệu nguồn gốc, ý nghĩa và giá trị văn hóa của từng món ăn, tạo nên không khí sôi nổi, nhận được sự cổ vũ nhiệt tình của nhân dân và du khách.
Ông Phan Ngọc Linh - Chủ tịch UBND xã Phù Yên, tỉnh Sơn La cho biết: "Xã Phù Yên tổ chức lễ hội Tết Xíp Xí nhằm tạo không khí vui tươi phấn khởi cho nhân dân và nhằm bảo tồn phát huy những giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc Thái nơi đây. Trong thời gian tới, xã Phù Yên sẽ tiếp tục tổ chức lễ hội Tết Xíp Xí, lễ hội Mợi, lễ hội mừng cơm mới... nhằm quảng bá hình ảnh văn hóa đậm đà bản sắc các dân tộc".
Lễ hội Tết Xíp Xí năm 2026 đã khép lại trong không khí vui tươi, đoàn kết và đậm bản sắc. Thời gian tới, xã Phù Yên sẽ tiếp tục quan tâm bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, đưa Tết Xíp Xí trở thành niềm tự hào, điểm nhấn văn hóa gắn với du lịch, góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp về vùng đất và con người Phù Yên nói riêng, Sơn La nói chung đến đông đảo du khách gần xa.
Đặc sắc lễ hội Hết Chá của người Thái Sơn La
VOV.VN - Ngày 28/3, phường Mộc Sơn, tỉnh Sơn La tưng bừng tổ chức lễ hội Hết Chá. Đây là nét sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh sâu sắc của đồng bào dân tộc Thái phường Mộc Sơn nói riêng, tỉnh Sơn La nói chung và đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
