Tết Khmer ấm tình cộng đồng

Từ sáng sớm, khuôn viên Chùa Candaransi, phường Xuân Hòa, TP.HCM, đã nhộn nhịp người ra vào. Từng tốp người mang theo lễ vật, bánh trái, thức ăn... nối nhau vào chính điện.

Những bộ trang phục truyền thống Khmer nhiều màu sắc khiến sân chùa rực lên trong ngày đầu năm mới. Chùa Candaransi là ngôi chùa chùa Khmer Nam Tông đầu tiên và lâu đời nhất tại TP.HCM. 

Bên trong chính điện, tiếng tụng kinh vang đều, nhịp mõ chậm rãi, mùi hương trầm lan nhẹ.

Tết Chôl Chnăm Thmây là tết đón năm mới, tết cổ truyền của đồng bào Khmer Nam Bộ, thường diễn ra vào trung tuần tháng 4 dương lịch.

Đại đức Châu Hoài Thái, Phó trụ trì chùa Candaransi cho biết, Chôl Chnăm Thmây là thời khắc chuyển giao năm cũ và năm mới, mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc trong đời sống đồng bào Khmer. Đây là dịp bà con trở về chùa dâng cơm nước, tụng kinh cầu an, tưởng nhớ ông bà tổ tiên và cùng tham gia các hoạt động văn hóa cộng đồng.

Theo Đại đức Châu Hoài Thái, trong những ngày Tết, chùa tổ chức các nghi lễ truyền thống như đón năm mới, cầu an, thuyết giảng, đắp núi cát - núi gạo, cầu siêu, tắm Phật và chương trình văn nghệ phục vụ bà con.

Không chỉ đồng bào Khmer, nhiều người dân các dân tộc khác cũng đến chung vui. Qua lễ hội, tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng được lan tỏa, đồng thời góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc giữa lòng thành phố.

"Tất cả các lễ hội đều được chùa đều tổ chức bài bản, chỉn chu, vừa là bảo tồn, vừa giới thiệu để mọi người nghiên cứu về văn hóa. Thông qua các phương tiện truyền thông, mạng xã hội giúp cho thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về nét văn hóa đặc trưng. Chùa là ngôi nhà thứ 2 của đồng bào Khmer", Đại đức Châu Hoài Thái nói.

Tại Chùa Candaransi, các nghi lễ Tết Chôl Chnăm Thmây được cử hành theo truyền thống Phật giáo Nam tông Khmer. Sau thời kinh cầu an, người dân lần lượt tiến lên trước chính điện làm lễ tắm Phật. Từng gáo nước thơm được rưới chậm rãi lên tượng Phật trong tiếng kinh vẫn ngân đều. Kế đó, Chư tăng vẩy nước thơm lên các Phật tử đứng chắp tay phía dưới như gửi lời chúc lành đầu năm.

Sau lễ cầu an, nhiều người nán lại trong sân chùa để nghe chư tăng thuyết pháp về ý nghĩa năm mới, nhắc nhở con cháu sống hiếu thuận, chăm làm điều lành và giữ gìn nếp nhà. Phía ngoài hiên, người lớn tuổi ngồi trò chuyện, hỏi han nhau về gia đình, sức khỏe.

Không khí rộn ràng hơn vào buổi tối khi khuôn viên chùa vang lên tiếng nhạc trong chương trình văn nghệ mừng năm mới. Nhiều bạn trẻ trong trang phục truyền thống Khmer tham gia múa hát, thu hút người dân đứng xem, ghi hình.

Người trẻ tiếp lửa văn hóa Khmer

Với nhiều sinh viên, lao động trẻ người Khmer xa quê, những ngày Tết tại chùa này là dịp để gặp đồng hương và hỏi han nhau chuyện học hành, việc làm.

Thạch Lâm Diệp Khanh, sinh viên năm thứ hai Trường Đại học Sư phạm TP.HCM, quê Trà Vinh cho biết, lên thành phố học tập, những dịp Tết cổ truyền, Khanh đến chùa, được tham gia đầy đủ các nghi lễ, vơi đi nỗi nhớ nhà và tự hào hơn về văn hóa dân tộc mình.

Theo Khanh, trước đây Tết Chôl Chnăm Thmây ít được nhiều người biết đến, nhưng hiện nay đã có nhiều bạn trẻ quan tâm, tìm hiểu.

"Có câu văn hóa còn thì dân tộc còn. Cho nên mình phải duy trì và phát triển nền văn hóa của mình. Không cần làm gì nhiều, chỉ cần biết cội nguồn, phong tục tập quán của dân tộc, giữ được tiếng nói, giữ được chữ viết. Đồng thời phổ biến lan rộng cho mọi người cùng biết được nét độc đáo văn hóa của dân tộc mình, thể hiện sự tự hào về dân tộc mình", Diệp Khanh chia sẻ.

Anh Phan Huy Vũ vừa tan ca làm đã chạy xe đến chùa, vẫn mặc bộ đồ công sở. Anh nói dù bận công việc, năm nào cũng tranh thủ ghé chùa trong những ngày Tết cổ truyền.

Theo anh Vũ, trong bối cảnh đô thị hóa, việc duy trì các hoạt động cộng đồng tại chùa có ý nghĩa quan trọng. Đây không chỉ là nơi tổ chức nghi lễ mà còn là không gian để người Khmer hỗ trợ nhau, từ việc chia sẻ thông tin việc làm, chỗ ở đến động viên nhau trong cuộc sống.

"Nước Việt Nam ta là đa tôn giáo, đa dân tộc, nên phong tục tết của đồng bào Khmer không phân biệt, ai cũng có thể đến đây để chung vui. Bản thân mình cũng có tết đang diễn ra ở quê nhưng mà mình làm việc ở TP.HCM nên đến đây để chung vui với các bạn, các sư thầy", anh Vũ cho biết. 

Giữa dòng người dự lễ, bà Huỳnh Thị Nhẫn, 77 tuổi lặng lẽ đặt mâm lễ rồi chắp tay hướng về chính điện. Dù không phải người Khmer nhưng bà đã gắn bó với ngôi chùa này hơn 20 năm.

Với bà, việc đến chùa dịp Tết không chỉ là thói quen mà còn là cách giữ gìn một mối duyên lâu năm. Tiếng kinh trong chùa và không khí sum vầy nơi đây đã trở thành một phần quen thuộc của thành phố.

"Hồi xưa tôi đói khổ lắm nhưng sau đó bây giờ khỏe hơn, thấy việc mình làm thật có ý nghĩa. Mình đến chùa là có phước rồi, mình được ăn cơm nữa, mình được nghe thuyết pháp để có trí, để hiểu đời hiểu người hơn", bà Nhẫn chia sẻ.

Trong những ngày Chôl Chnăm Thmây, người già, thanh niên, trẻ nhỏ cùng tìm về chùa. Người dự lễ, người gặp lại đồng hương, người đơn giản chỉ ghé thắp nén nhang đầu năm.

Giữa nhịp sống hối hả của TP.HCM, mỗi mùa Chôl Chnăm Thmây, những ngôi chùa Khmer lại rực rỡ đèn hoa, đông người lui tới, giữ nguyên hơi ấm cộng đồng giữa lòng đô thị.

Những cầu thủ nông dân trên sân ruộng ngày Tết Chôl Chnăm Thmây

VOV.VN - Giữa đồng ruộng mênh mông ở xã Mỹ Hương (Cần Thơ), những trận bóng đá của nông dân Khmer tại chùa Bét Tôn đã trở thành nét văn hóa độc đáo suốt hơn 30 năm. Không sân cỏ chuyên nghiệp, không khán đài, “sân bóng ruộng” vẫn cuốn hút bởi sự mộc mạc, lan tỏa tinh thần gắn kết cộng đồng mỗi dịp Tết Chôl Chnăm Thmây.