Gắn nhãn cho bánh gừng của người Chăm ở Lâm Đồng
VOV.VN - Nếu như trước đây bánh gừng chỉ là là thức quà trong ngày lễ, ngày nay, từ đôi bàn tay khéo léo của mình, phụ nữ dân tộc Chăm ở thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái, tỉnh Lâm Đồng đã đưa loại bánh truyền thống của người Chăm ra khỏi làng đến với nhiều nơi khác trong và ngoài tỉnh.
Níu giữ nghề làm bánh gừng
Bà Nguyễn Thị Sắn ở thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái, tỉnh Lâm Đồng (khu vực huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận cũ) cho biết, trong tất cả các loại bánh truyền thống của người Chăm, thì bánh gừng được làm công phu và mất nhiều thời gian nhất. Để có cái bánh gừng trông đẹp mắt, người làm bánh phải trải qua nhiều công đoạn khác nhau.
Để làm bánh gừng cần có các nguyên liệu gồm: trứng, bột nếp, đường. Còn hương vị thì phải có gừng, có va ni vô trong bánh nó mới có mùi thơm. Tết cổ truyền là không thiếu được loại bánh gừng này, làm gì thì làm phải có bánh gừng để cúng cho ông bà, tổ tiên" - bà Sắn nói.
Trong tiếng Chăm, bánh gừng được gọi là “ginrong laya”. Và “ginrong laya” nghĩa nôm na là bánh gừng có dáng nửa như “càng cua – ginrong”, nửa như "củ gừng - laya”. Đây là loại bánh gắn bó với người Chăm và là sợi dây nối dài văn hóa Chăm qua bao năm tháng.
Sau khi hoàn thành các công đoạn, những chiếc bánh gừng được chế biến đơn giản nhưng lại có mùi vị thơm ngon, béo, giòn ngọt từ bột nếp và trứng.
Đối với người Chăm, bánh gừng không chỉ đơn thuần là vật lễ để dâng cúng thần linh, ông bà tổ tiên, mà còn là một dạng thức văn hóa, một bộ phận cấu thành bản sắc đặc trưng của dân tộc. Tuy nhiên, với nhịp sống hối hả ngày nay, nhiều gia đình người Chăm không còn đủ thời gian để làm những món bánh truyền thống nên phải đi đặt người quen trong dịp lễ, tết truyền thống của dân tộc.
Xuất phát từ thực tế của địa phương, những năm gần đây bà Đàng Thị Mãi, trú thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái, tỉnh Lâm Đồng đã tập hợp những phụ nữ có đôi bàn tay khéo léo cùng nhau nhận các đơn hàng (bánh gừng).
Ban đầu, chỉ một hai đơn hàng trong làng, dần về sau “tiếng lành đồn xa” bánh gừng Tịnh Mỹ nhận được nhiều đơn đặt hàng từ trong cũng như ngoài tỉnh.
Bà Đàng Thị Mãi cho biết thêm, không chỉ người Chăm đặt hàng mà còn có người Kinh, nhất là trong dịp Tết. Ở đây nhận đặt hàng theo ký (60.000 đồng/kg).
"Một kilogam bột làm ra được 40 cái bánh, mình lấy 600.000 đồng, trong đó, tiền công người làm bánh hết 200.000 đồng/người, người chiên bánh thì trả cao hơn chút. Vừa rồi có đơn đặt 10 kg, thì hết 2 triệu tiền công, trừ các khoản khác, mình còn dư đúng 1 triệu. Chủ yếu là muốn giữ lại nghề truyền thống và tạo thu nhập thêm cho chị em lớn tuổi” - bà Mãi nói.
Qua đôi bàn tay khéo léo của những phụ nữ Chăm, mỗi chiếc bánh gừng làm ra là một lần văn hóa Chăm được đánh thức, được truyền lại, không qua sách vở mà bằng mùi hương, vị bánh và cả câu chuyện kể bên bếp lửa.
Gắn nhãn cho bánh gừng
Để gìn giữ nghề làm bánh gừng truyền thống, giúp chị em phụ nữ dân tộc Chăm ở thôn Tịnh Mỹ có thêm thu nhập, vào trung tuần tháng 6 vừa qua, Hội Liên hiệp phụ nữ xã Hồng Thái, tỉnh Lâm Đồng đã ra mắt mô hình “Phụ nữ khởi nghiệp – giữ gìn nghề bánh gừng truyền thống”.
Bà Mạch Thị Xuân Thuỳ, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Hồng Thái, tỉnh Lâm Đồng cho biết, tham gia mô hình hiện có 10 thành viên. Mô hình này không chỉ đơn thuần là hỗ trợ sinh kế mà còn là giải pháp cụ thể hóa phong trào thi đua dân vận khéo, phong trào phụ nữ giúp nhau phát triển kinh tế, xây dựng gia đình hạnh phúc và thực hiện hiệu quả đề án hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035.
“Thông qua mô hình này Hội Liên hiệp phụ nữ xã cũng sẽ tiếp tục đồng hành cùng chị em trong việc như: tập huấn kỹ thuật; hỗ trợ nguyên liệu ban đầu và thiết kế bao bì, nhãn mác; kết nối tiêu thụ sản phẩm cũng như là hướng dẫn ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá và bán hàng; từng bước xây dựng thương hiệu bánh gừng truyền thống thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái” - bà Thuỷ cho biết thêm.
Văn hoá ẩm thực của người Chăm gắn liền với thờ cúng. Ngoài bánh gừng, người Chăm còn làm bánh tét, bánh ít, bánh sakaya… để dâng cúng ông bà, tổ tiên trong dịp lễ tết; phục vụ trong lễ nghi tôn giáo.
Bánh gừng của đồng bào Chăm ở tỉnh Lâm Đồng mang nhiều sắc thái riêng và sản phẩm bánh gừng thôn Tịnh Mỹ đang được kỳ vọng là sản phẩm OCOP đầu tiên của xã Hồng Thái sau sáp nhập đơn vị hành chính.
Ẩm thực Chăm níu chân du khách tại Bình Thuận
VOV.VN - Đồng bào Chăm ở tỉnh Bình Thuận còn lưu giữ khá nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, trong đó có nét văn hóa ẩm thực đặc sắc, đặc biệt là ẩm thực trong các lễ hội truyền thống của đồng bào Chăm. Hiện nay một số resort ở Mũi Né, TP. Phan Thiết như: Mũi Né Bay, Pandanus Resort… đã đưa ẩm thực của người Chăm vào thực đơn để phục vụ du khách.
