Lộ trình khắc phục "4 khoảng trống" phát triển văn hóa

Tại họp báo thường kỳ quý II/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ông Cao Lê Tuấn Anh, Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đã chia sẻ về kế hoạch của ngành nhằm triển khai các nhiệm vụ sau khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra "4 khoảng trống" trong phát triển văn hóa tại Phiên họp lần thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa.

Trước đó, phát biểu kết luận tại phiên họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu khắc phục bốn khoảng trống trong phát triển văn hóa, gồm: hoàn thiện thể chế và hệ sinh thái phát triển công nghiệp văn hóa; nâng cao năng lực sáng tạo các sản phẩm có khả năng trở thành thương hiệu quốc gia và cạnh tranh quốc tế; chuyển hóa giá trị di sản thành giá trị kết nối thông qua chuyển đổi số; đồng thời nâng cao sức hấp dẫn, khả năng lan tỏa của các sản phẩm văn hóa trên môi trường số.

Theo ông Cao Lê Tuấn Anh, một trong những nội dung quan trọng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là xây dựng chủ quyền trên không gian số. Từ yêu cầu đó, ông cho rằng mỗi cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của ngành văn hóa cũng như mỗi công dân đều cần ý thức rõ trách nhiệm của mình khi tham gia môi trường mạng.

"Tôi cho rằng, cũng như yêu cầu mỗi cán bộ, công chức, viên chức và người lao động của ngành văn hóa phải là một 'đại sứ văn hóa', thì trong xây dựng chủ quyền trên không gian số, mỗi chúng ta cũng phải là một 'cột mốc chủ quyền' trên không gian số", ông Tuấn Anh nói.

Ông cho rằng tất cả mọi người đều tham gia không gian mạng hằng ngày, vì vậy cần tự đặt câu hỏi liệu bản thân đã góp phần bảo vệ các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc trên môi trường số hay chưa; có quảng bá, tôn vinh những giá trị tốt đẹp của đất nước hay không; và khi gặp những thông tin sai trái thì có phản bác, đấu tranh hay không.

"Tôi muốn nhấn mạnh rằng, không phải nói đến ai xa. Chính các nhà báo, phóng viên, cán bộ, công chức của ngành văn hóa và rộng hơn là mỗi đảng viên, mỗi người Việt Nam khi tham gia không gian mạng đều phải trở thành một 'cột mốc chủ quyền' trên không gian số. Ở đây, tôi không nói đến cột mốc biên giới theo nghĩa thông thường, mà là trách nhiệm của mỗi người trong việc góp phần bảo vệ chủ quyền, văn hóa và những giá trị của đất nước trên môi trường số".

Theo người phát ngôn Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trách nhiệm này cần được bắt đầu từ chính những người đang trực tiếp làm công tác quản lý, truyền thông và báo chí.

Làm rõ định hướng triển khai khoảng trống đầu tiên về thể chế và hệ sinh thái phát triển công nghiệp văn hóa, ông Cao Lê Tuấn Anh cho biết Bộ đã triển khai các nhiệm vụ này trong thời gian qua, chứ không phải đến khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu vấn đề mới bắt đầu thực hiện.

"Thực tế, Bộ đã tích cực thực hiện các nhiệm vụ này trong suốt thời gian qua, chứ không phải đến khi đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm nhắc đến bốn khoảng trống mới bắt đầu triển khai".

Theo ông, Bộ sẽ tiếp tục tham mưu Chính phủ trình Quốc hội các dự án luật nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển công nghiệp văn hóa.

"Trước hết là vấn đề thể chế và xây dựng hệ sinh thái phát triển công nghiệp văn hóa. Về thể chế, chúng ta đã có Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị và đang triển khai thực hiện. Trong thời gian tới, Bộ sẽ tham mưu Chính phủ trình Quốc hội các dự án luật liên quan đến phát triển công nghiệp văn hóa, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số".

Các dự án luật dự kiến bao gồm luật về công nghiệp văn hóa, bản quyền tác giả, nghệ thuật biểu diễn, văn học cùng các nghị định và văn bản quy phạm pháp luật liên quan, tạo thành hệ sinh thái thể chế phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa.

Đối với khoảng trống thứ hai về năng lực sáng tạo các sản phẩm văn hóa có khả năng trở thành thương hiệu quốc gia và cạnh tranh quốc tế, ông cho rằng đây không phải nhiệm vụ riêng của ngành văn hóa mà cần có khuôn khổ pháp lý và hành lang phù hợp để thúc đẩy sáng tạo, với sự phối hợp của Nhà nước, doanh nghiệp, người dân và các chủ thể sáng tạo.

Ông cũng nhấn mạnh báo chí là một trong những lực lượng sáng tạo quan trọng, góp phần quảng bá các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

"Bản thân các nhà báo cũng là những chủ thể sáng tạo. Không chỉ sáng tạo nội dung, các nhà báo còn có vai trò quan trọng trong việc quảng bá những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Tôi tin rằng những người ngồi ở đây đều là những người am hiểu văn hóa và có thể đóng góp tích cực vào nhiệm vụ này".

Liên quan đến khoảng trống thứ ba, người phát ngôn Bộ cho biết trọng tâm là nâng cao năng lực chuyển hóa các giá trị di sản văn hóa thành những giá trị kết nối thông qua xây dựng cơ sở dữ liệu lớn và cơ sở dữ liệu dùng chung quốc gia.

"Các đồng chí đều biết, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đang quyết liệt triển khai các nghị quyết về thực hiện Nghị quyết 57, trong đó giao nhiệm vụ cho các bộ, ngành hoàn thành cơ sở dữ liệu dùng chung để kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia. Khi có hệ thống dữ liệu này, chúng ta mới có thể chuyển hóa các giá trị văn hóa lên môi trường số, như xây dựng bảo tàng số, thư viện số và nhiều mô hình khác".

Theo ông, quá trình chuyển đổi số cần được triển khai đồng bộ với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về bản quyền tác giả.

"Nội dung về bản quyền và các quy định pháp luật liên quan phải được triển khai đồng bộ, không thể tách rời. Không có một dự án luật hay một chính sách nào có thể phát huy hiệu quả nếu được thực hiện riêng lẻ. Vì vậy, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và hoàn thiện hệ thống pháp luật phải song hành để bảo vệ chủ quyền trên không gian số".

Về khoảng trống thứ tư, ông Cao Lê Tuấn Anh cho biết sức hấp dẫn và khả năng lan tỏa của các sản phẩm văn hóa truyền thống trên môi trường số hiện vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển. Theo ông, ngành văn hóa đã tiếp thu đầy đủ các ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và sẽ cụ thể hóa thành các đề án, chương trình với lộ trình thực hiện cụ thể.

"Ngành văn hóa đã tiếp thu đầy đủ các ý kiến chỉ đạo tại cuộc họp và sẽ cụ thể hóa thành các đề án, chương trình với nội dung, lộ trình thực hiện rõ ràng để hoàn thành những nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó, cũng như các nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa giao cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch", ông Tuấn Anh nói.

Ông cho biết Bộ đã xây dựng phương án và kế hoạch triển khai các nhiệm vụ trọng tâm. Riêng đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền trên không gian số, trước đây Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử đã tham mưu cho Bộ Thông tin và Truyền thông, hiện tiếp tục tham mưu cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành các quy tắc ứng xử trên không gian mạng cũng như xây dựng các nghị định của Chính phủ liên quan đến quản lý hoạt động trên môi trường số.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Nâng cao sức hấp dẫn, khả năng lan tỏa giá trị văn hóa

VOV.VN - Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp thứ 2 Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm một lần nữa nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, tầm nhìn và khát vọng phát triển đã được xác lập rõ trong Nghị quyết số 80, đề nghị quán triệt thêm "ba chuyển dịch lớn".