Nghệ thuật hát trống quân Phúc Lâm: Nhịp trống quân “giữ lửa” hồn quê Bắc Bộ

VOV.VN - Hát trống quân, điệu hát dân gian mang hồn quê Bắc Bộ vẫn đang âm thầm giữ nhịp như một báu vật độc nhất vô nhị giữa lòng Hà Nội. Không cầu kỳ, không hoa mỹ, điệu hát trống quân mộc mạc soi bóng dưới gốc đa cổ thụ chính là tiếng lòng, là sợi dây gắn kết cộng đồng qua bao thế hệ.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 1 — Điểm đặc sắc đầu tiên khiến hát trống quân Phúc Lâm (xã Đại Xuyên, Hà Nội) khác biệt với các loại hình dân ca khác nằm ở chiếc "trống đất" – nhạc cụ duy nhất của một buổi hát trống quân.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 2 — Từ một hố đất sâu khoảng 40–45 cm, người dân phủ mo cau, mo tre hoặc thân bương làm mặt trống, căng ngang một sợi dây thép xâu thêm vỏ ốc rồi cố định vào hai cọc gỗ.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 3 — Mặt trống quân làm từ mo cau, mo tre...

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 4 — Xâu vỏ ốc được đặt vào dưới mặt trống trong hố đất tạo âm thanh độc đáo và tăng tiếng vang cho trống.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 5 — Khi dùi tre gõ vào dây thép, âm thanh cộng hưởng từ lòng đất vang lên, tạo giai điệu và giữ nhịp cho người hát.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 6 — Chủ thể của những canh hát này là người dân làng Phúc Lâm. Trong các dịp lễ hội lớn, họ khoác lên mình những bộ trang phục truyền thống chỉnh tề: nam mặc áo dài the, quần nâu, đi guốc mộc; nữ duyên dáng với áo cánh, yếm hồng, thắt lưng hoa đào.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 7 — Không gian diễn xướng của trống quân Phúc Lâm thường là những không gian mở như sân đình, bãi đất trống đầu làng, đặc biệt là thời điểm diễn xướng thường vào những đêm trăng sáng.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 8 — Thế nhưng, nét đẹp của hát trống quân Phúc Lâm còn nằm ở sự linh hoạt khi họ có thể hát giao duyên ngay trên đồng ruộng, trong những không gian lao động, sinh hoạt cộng đồng.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 9 — Trong đời sống lao động hằng ngày, người dân vẫn có thể cất cao tiếng hát, biến không gian lao động thành sân khấu dân gian đầy sắc màu, bởi bất cứ lúc nào, chỉ cần có không gian đào 1 hố đất là người dân Phúc Lâm cũng có thể tạo nên loại nhạc cụ độc đáo duy nhất cho canh hát: Trống quân.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 10 — Cấu trúc một cuộc hát truyền thống được ví như một bài thơ hoàn chỉnh, hát ứng tác đối đáp, dẫn dắt người nghe qua nhiều cung bậc cảm xúc với 4 chặng rõ rệt.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 11 — Hát lập đám (Hát chào): Mở đầu bằng những lời mời gọi, ca ngợi quê hương thân thiện để thiết lập mối quan hệ: “Một đàn thời cò trắng bay rồi / Bên nam thời bên nữ ta ngồi xuống đây...”.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 12 — Hát đối đáp: Nội dung trung tâm, nơi hai bên nam nữ cử đại diện để liên tục tung hứng, ứng tác sao cho câu đáp phải đúng vần, hợp nhịp và tương xứng về ý nghĩa.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 13 — Hát đố và hát thử tài: Giai đoạn cao trào, khi các câu đố về lịch sử, văn học, hay kinh nghiệm sản xuất được đưa ra để thử thách vốn tri thức và khả năng suy luận nhanh nhạy của đối phương.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 14 — Hát giã bạn: Khép lại canh hát bằng lời chia tay lưu luyến, tình nghĩa và lời hẹn gặp lại mùa hội sau.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 15 — Trong suốt cuộc hát, các từ đệm như “thời”, “là”, “nay”, “ấy” được sử dụng khéo léo để luyến âm, giúp người hát có thêm thời gian suy nghĩ, ứng biến lời ca mới.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 16 — Dù trải qua nhiều biến động lịch sử, hát trống quân Phúc Lâm chưa bao giờ tắt lửa. Sự tồn tại song song giữa hình thức “hát có tổ chức” tại các lễ hội, và “hát tự do” trong đời sống sinh hoạt chính là bệ đỡ giúp loại hình nghệ thuật này lưu truyền bền bỉ.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 17 — Tại đây, các nghệ nhân lão thành đóng vai trò như những “pho từ điển sống”, trực tiếp gợi ý câu chữ và truyền dạy kỹ năng ứng tác cho thế hệ trẻ ngay trong lúc thực hành.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 18 — Hiện nay, để bảo tồn di sản quý báu này, chính quyền và người Phúc Lâm đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực như: tư liệu hóa lời ca, phục dựng không gian diễn xướng cổ, thành lập các câu lạc bộ văn nghệ, sáng tạo loại trống quân có thể mang đi biểu diễn mà không cần đào hố đất và đưa hát trống quân vào các chương trình ngoại khóa trường học.

nghe thuat hat trong quan phuc lam nhip trong quan giu lua hon que bac bo hinh anh 19 — Điệu hát trống quân Phúc Lâm không chỉ là hình thức giải trí thuần túy, mà còn là ký ức văn hóa sống động, khẳng định sức sống nội sinh mạnh mẽ của dòng chảy văn hóa phi vật thể giữa lòng Thủ đô Hà Nội.

Cổ âm nhã hội - Hành trình đưa di sản ca trù chạm đến trái tim thế hệ trẻ

VOV.VN - Chiều 14/6, tại Bích Câu Đạo Quán (Cát Linh, Hà Nội), đã diễn ra hoạt động trải nghiệm văn hóa Cổ âm nhã hội. Sự kiện mang đến cho công chúng, đặc biệt là giới trẻ, cơ hội tiếp cận và khám phá nghệ thuật ca trù thông qua tương tác với các nghệ sĩ và những trải nghiệm nghệ thuật hấp dẫn.

Cổ âm nhã hội - Hành trình đưa di sản ca trù chạm đến trái tim thế hệ trẻ

Nghề ướp trà sen Quảng An, Tây Hồ: Tinh hoa của người Hà Nội

VOV.VN - Nghề ướp trà sen Tây Hồ không chỉ là một nghề truyền thống mà còn là một phần của bản sắc văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Việc nghề ướp trà sen Tây Hồ được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã khẳng định giá trị đặc biệt của những tri thức dân gian, kỹ thuật thủ công tinh tế và nét văn hóa trà.

Nghề ướp trà sen Quảng An, Tây Hồ: Tinh hoa của người Hà Nội

Khai mạc Lễ hội Sen Hà Nội năm 2026, tôn vinh nghệ thuật ướp trà sen Quảng An

VOV.VN - Từ ngày 26-28/6/2026, Sở Du lịch Hà Nội phối hợp cùng UBND phường Tây Hồ tổ chức Lễ hội Sen Hà Nội năm 2026. Đây là sự kiện văn hóa, du lịch đặc sắc tôn vinh vẻ đẹp của hoa sen và quảng bá hình ảnh Thủ đô an toàn, hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Khai mạc Lễ hội Sen Hà Nội năm 2026, tôn vinh nghệ thuật ướp trà sen Quảng An

Lễ hội Sen Hà Nội 2026: Tôn vinh nghệ thuật ướp trà sen truyền thống Quảng An

VOV.VN - Từ ngày 26-28/6, Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND phường Tây Hồ và các đơn vị liên quan sẽ tổ chức Lễ hội Sen Hà Nội năm 2026 nhằm tôn vinh giá trị văn hóa của hoa sen trong đời sống người Việt và quảng bá hình ảnh Hà Nội là điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn đối với du khách trong nước và quốc tế.

Lễ hội Sen Hà Nội 2026: Tôn vinh nghệ thuật ướp trà sen truyền thống Quảng An

Hồ Văn: Tọa độ mới với nhiều trải nghiệm văn hóa sống động giữa lòng di sản

VOV.VN - Hồ Văn, không gian văn hóa thuộc Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám đang chuyển mình mạnh mẽ để trở thành một hệ sinh thái trải nghiệm văn hóa độc đáo dành cho du khách, nơi kết nối các giá trị truyền thống với nhịp sống đương đại.

Chính trị

Xã hội

Thế giới

Multimedia

Kinh tế

Thị trường

Pháp luật

Quân sự - Quốc phòng

Thể thao

Ô tô - Xe máy

Doanh nghiệp

Công nghệ

Sức khỏe

Đời sống

Văn hóa

Giải trí

Du lịch

Podcast

Cải chính

Nghệ thuật hát trống quân Phúc Lâm: Nhịp trống quân “giữ lửa” hồn quê Bắc Bộ

Nghệ thuật hát trống quân Phúc Lâm: Nhịp trống quân “giữ lửa” hồn quê Bắc Bộ

Tin liên quan

Cổ âm nhã hội - Hành trình đưa di sản ca trù chạm đến trái tim thế hệ trẻ

Cổ âm nhã hội - Hành trình đưa di sản ca trù chạm đến trái tim thế hệ trẻ

Nghề ướp trà sen Quảng An, Tây Hồ: Tinh hoa của người Hà Nội

Nghề ướp trà sen Quảng An, Tây Hồ: Tinh hoa của người Hà Nội

Khai mạc Lễ hội Sen Hà Nội năm 2026, tôn vinh nghệ thuật ướp trà sen Quảng An

Khai mạc Lễ hội Sen Hà Nội năm 2026, tôn vinh nghệ thuật ướp trà sen Quảng An

Lễ hội Sen Hà Nội 2026: Tôn vinh nghệ thuật ướp trà sen truyền thống Quảng An

Lễ hội Sen Hà Nội 2026: Tôn vinh nghệ thuật ướp trà sen truyền thống Quảng An

Hồ Văn: Tọa độ mới với nhiều trải nghiệm văn hóa sống động giữa lòng di sản

Hồ Văn: Tọa độ mới với nhiều trải nghiệm văn hóa sống động giữa lòng di sản