Thần giấy Hlabar: Truyện tranh đầu tiên bằng chữ Bahnar
VOV.VN - Cuốn sách “Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar" mở ra hành trình tìm hiểu lịch sử chữ viết Bahnar, đưa một đề tài học thuật đến gần với độc giả thiếu nhi qua hình thức truyện tranh sinh động cùng lối viết sử thi Tây Nguyên giàu nhạc tính.
Cuốn sách “Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar" được NXB Kim Đồng ra mắt độc giả Hà Nội sáng 27/6. Cuốn sách được bắt đầu với bối cảnh ở làng Kon Kơ Tu- ngôi làng cổ của người Bahnar, ở đó có gia đình cô bé Hri 6 tuổi, bắt đầu đến trường với nhiều bỡ ngỡ, tò mò. Bỡ ngỡ vì lần đầu đến trường, thắc mắc vì sao mình là người Bahnar lại học tiếng Việt và tò mò liệu người Bahnar có chữ viết hay không.
Từ những tò mò của Hri mà Cha Chương (vị linh mục người Việt phụng sự tại Kon Tum) đã dùng lối kể sử thi đưa bé Hri quay lại thế giới của người Thượng vào giữa thế kỉ 19, đầu thế kỉ 20 với Tây Nguyên đại ngàn, với cồng chiêng, với hành trình truyền giáo và tạo chữ viết Bahnar. Ở thời điểm ấy, các thừa sai người Pháp học tiếng Bahnar, ghi âm tiếng bản địa bằng chữ Latinh, góp phần hình thành chữ viết Bahnar, mở trường học và dựng nhà in. Từ đó, một vị “thần” mới đã xuất hiện và bổ sung vào tín ngưỡng “vạn vật hữu linh” của người Bahnar: Thần Giấy – vị thần của chữ viết, tri thức và kết nối.
Dịch giả Ja Mi – người chuyển ngữ tác phẩm sang tiếng Bahnar rất vui vì cuối cùng thì trẻ em Bahnar cũng có thể đọc truyện tranh bằng chính ngôn ngữ dân tộc mình: “Người Bahnar trước nay chỉ có sách kinh, sách lễ trong nhà thờ, sử thi bằng tiếng Bahnar. Đây là cuốn truyện tranh mà em nghĩ là lần đầu tiên. Sử thi cũng viết bằng tiếng Bahnar nhưng sử thi rất dài, lại không có hình nên không thu hút được trẻ em đọc như truyện tranh. Em nghĩ là trẻ em Bahnar sẽ rất yêu thích”.
Truyện tranh “Thần Giấy Hlabar – Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar” được chuyển thể từ công trình nghiên cứu “Lịch sử chữ viết hệ Latinh của tiếng Bahnar với việc nghiên cứu, bảo tồn và phục dựng các giá trị văn hóa lịch sử của dân tộc” do Tiến sĩ Phạm Thị Kiều Ly làm chủ nhiệm Dự án. Cuốn truyện tranh đã đưa một đề tài học thuật đến gần hơn với độc giả nhỏ tuổi.
Cuốn sách không chỉ kể về hành trình sáng tạo chữ viết cho tiếng Bahnar mà còn là câu chuyện về những nỗ lực hội nhập vào văn hoá bản địa của các thừa sai nơi rừng thiêng nước độc. Trong sách, độc giả cũng biết được câu chuyện xây trường học để đào tạo giáo phu người Bahnar, lắp đặt nhà in để in sách bằng tiếng Bahnar và những dự định, nỗ lực đào tạo lớp trẻ biết đọc, biết viết và nắm bắt tri thức. Bởi lẽ, tạo ra chữ viết là một chuyện, chữ viết đó có được sử dụng hay không thì cần chính sách ngôn ngữ và cả nỗ lực của người bản xứ để ghi lại ý nghĩa, phong tục, tập quán của họ và truyền lại cho thế hệ sau.
Nhà nghiên cứu giáo dục Nguyễn Quốc Vương nêu ý kiến: “Cuốn Thần Giấy Hlabar – Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar này có cách kể rất thú vị. Xuất phát từ hiện tại quay về quá khứ rồi lại trở lại hiện tại, giống như một cuộc trò chuyện bình thường trong cuộc sống, gần hơn với tâm thức trẻ con. Khi đọc bộ sách này trẻ con chợt nhận ra, hoá ra trên đất nước chúng ta, các dân tộc anh em nói một thứ tiếng khác, viết thứ tiếng khác, nảy sinh tò mò và cũng có thể người Kinh học tiếng dân tộc để giao lưu”.
Để câu chuyện có thể đến gần hơn với cộng đồng nói tiếng Bahnar cũng như đông đảo bạn đọc, nhóm tác giả đã thực hiện hai ấn bản song song: Bản tiếng Bahnar Yang Hlabar và bản tiếng Việt Thần Giấy Hlabar. Hai ấn bản này hướng tới việc khuyến khích sự trao truyền giữa các thế hệ, thúc đẩy đa dạng ngôn ngữ và tôn vinh di sản văn hóa phong phú của Việt Nam.
“Cô gái Không Là Gì” của Tomek Tryzna – Bài học đắt giá cho tuổi học trò
VOV.VN - “Cô gái Không Là Gì”, tiểu thuyết của nhà văn Ba Lan Tomek Tryzna, là lời cảnh tỉnh cho những cô gái mới lớn – đừng đánh mất mình ở tuổi 15. Cuốn sách đã được dịch giả Lê Bá Thự chuyển ngữ và hiện đang được giới thiệu trong chương trình “Đọc truyện dài kỳ” của VOV3.
