Mỗi năm 50.000 đầu sách, Cục Xuất bản kiểm soát nội dung ra sao?

Trước những tranh cãi liên quan đến một số xuất bản phẩm thời gian gần đây, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Đinh Tiến Dũng đã chia sẻ về quy trình kiểm soát nội dung xuất bản phẩm, trách nhiệm của các chủ thể trong hoạt động xuất bản cũng như những điểm mới trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Thông tin được ông Đinh Tiến Dũng đưa ra tại họp báo thường kỳ quý II/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch diễn ra sáng 15/7.

Trước câu hỏi về việc kiểm soát nội dung đối với số lượng lớn xuất bản phẩm được phát hành hằng năm, ông Đinh Tiến Dũng cho biết cơ quan quản lý không thể đọc toàn bộ các đầu sách.

"Thực tế, quy trình kiểm soát nội dung xuất bản phẩm hiện nay đã khá chặt chẽ. Tuy nhiên, theo quy định, giám đốc nhà xuất bản là người chịu trách nhiệm về nội dung của xuất bản phẩm do đơn vị mình xuất bản", ông nói.

Theo ông, mỗi năm Việt Nam xuất bản khoảng 50.000 đầu sách với khoảng 350 triệu bản, trong khi lực lượng cán bộ làm công tác quản lý xuất bản tại Cục Xuất bản, In và Phát hành "rất hạn chế, chỉ có vài người".

Ông cho biết sau khi các xuất bản phẩm được nộp lưu chiểu, Cục không thể đọc toàn bộ khoảng 50.000 đầu sách. Việc lựa chọn để đọc được thực hiện trên cơ sở đăng ký xuất bản từ đầu năm, ưu tiên những đầu sách liên quan đến các lĩnh vực như chính trị, lịch sử, an ninh, quốc phòng, tôn giáo và lãnh thổ.

"Vì vậy, việc kiểm tra này mang tính xác suất", ông nói.

Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành cũng nhấn mạnh lưu chiểu không phải là khâu cấp phép trước khi sách phát hành.

"Mặt khác, lưu chiểu là hoạt động quản lý nhà nước, không phải là khâu đọc để chấp nhận hay cấp phép trước khi sách phát hành. Mục đích của lưu chiểu là phát hiện sai phạm để phục vụ công tác xử lý nếu có. Còn trách nhiệm kiểm soát nội dung trước khi sách đến với công chúng thuộc về nhà xuất bản", ông Đinh Tiến Dũng khẳng định.

Ông cho biết ngay từ khâu khai thác bản thảo, nhà xuất bản đã phải xem xét nội dung. Khi ban hành quyết định xuất bản, giám đốc nhà xuất bản phải chịu trách nhiệm đối với quyết định của mình và việc đưa cuốn sách ra thị trường.

Theo ông, khi xảy ra sai sót, trách nhiệm được xác định theo quy định của Luật Xuất bản, bao gồm trách nhiệm của giám đốc nhà xuất bản, đối tác liên kết (nếu có), biên tập viên và Cục Xuất bản, In và Phát hành với vai trò cơ quan quản lý nhà nước.

Đề cập việc xuất bản phẩm gây tranh cãi thời gian qua, ông Đinh Tiến Dũng cho biết, khi phát hiện sai sót, Cục đã phối hợp với các cơ quan chức năng để xử lý, thu hồi và giám sát nhà xuất bản tiêu hủy toàn bộ số sách bị thu hồi, bao gồm sách thu từ các đơn vị phát hành và từ bạn đọc.

Ông cũng ghi nhận việc nhiều bạn đọc, đặc biệt là các bạn trẻ, đã chủ động mang sách đến Cục Xuất bản, In và Phát hành để nộp lại.

"Đây là hành động rất đáng ghi nhận, thể hiện trách nhiệm của người đọc khi không lưu giữ hay sao chép những cuốn sách có sai sót mà chủ động phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước", ông nói.

Tại buổi họp báo, ông Đinh Tiến Dũng cũng lên tiếng trước thông tin về "hội đồng thẩm định sách" xuất hiện trên mạng xã hội.

"Hiện nay không có khái niệm 'Hội đồng thẩm định'. Chúng tôi sử dụng mô hình "tổ đọc", đã được duy trì từ nhiều năm nay", ông khẳng định.

Theo ông, tổ đọc gồm các chuyên gia và cán bộ có kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất bản và các lĩnh vực liên quan. Hằng tuần, tổ đọc làm việc 2-3 buổi để đọc những đầu sách được lựa chọn, chủ yếu là các xuất bản phẩm có nội dung nhạy cảm hoặc có khả năng ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, lịch sử, địa lý, lãnh thổ nếu xảy ra sai sót.

Ông cho biết tổ đọc có vai trò tư vấn cho cơ quan quản lý nhà nước trong việc xem xét các bước xử lý tiếp theo. Đối với những trường hợp chưa đến mức xử lý vi phạm nhưng cần điều chỉnh, bổ sung, tổ đọc sẽ kiến nghị yêu cầu nhà xuất bản chỉnh sửa trước khi phát hành đến công chúng.

Theo ông Đinh Tiến Dũng, sáng cùng ngày, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thay mặt Chính phủ, đã báo cáo trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Một trong những nội dung được đặt ra là tăng cường quản lý ở các khâu của hoạt động xuất bản nhằm bảo đảm các ấn phẩm đến với công chúng đúng định hướng, không vi phạm quy định của Đảng, Nhà nước và pháp luật.

Ông cho biết dự thảo luật đã bổ sung nhiều quy định mới để khắc phục những bất cập từ thực tiễn. Đáng chú ý, dự thảo làm rõ khái niệm về xuất bản và các công đoạn của hoạt động xuất bản nhằm xác định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của từng chủ thể.

"Trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở phát hành và các đối tác liên kết đều được quy định chi tiết, cụ thể hơn so với Luật Xuất bản năm 2012", ông Đinh Tiến Dũng nói.

Theo Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, dự thảo luật cũng chuyển từ quy định "đăng ký xuất bản" sang "đăng ký kế hoạch xuất bản". Cách làm này giúp cơ quan quản lý nắm bắt ngay từ đầu những đầu sách mà các nhà xuất bản dự kiến thực hiện trong năm.

Ông cho biết, từ khâu khai thác bản thảo đến khi ra quyết định xuất bản, trách nhiệm của nhà xuất bản sẽ được quy định rõ hơn. "Giám đốc nhà xuất bản phải chịu trách nhiệm đối với nội dung xuất bản phẩm", ông nhấn mạnh.

Liên quan đến công tác lưu chiểu, ông Đinh Tiến Dũng cho biết Luật Xuất bản năm 2012 chưa có khái niệm lưu chiểu. Trong dự thảo mới, nội dung này cùng quy định về lưu chiểu điện tử đã được bổ sung nhằm làm rõ trách nhiệm của Cục Xuất bản, In và Phát hành trong công tác quản lý.

Tiêu hủy "Chuyện với Thanh", phạt nhà xuất bản Hội Nhà văn 100 triệu đồng

VOV.VN - Cục Xuất bản, In và Phát hành đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Nhà xuất bản Hội Nhà văn, do xuất bản cuốn sách “Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng” của tác giả Nguyễn Thành Nam có nội dung sai sự thật rất nghiêm trọng.