Vì sao có nhiều tổ chức cùng đến quán cà phê thu tiền bản quyền?

Tại cuộc họp báo thường kỳ quý 2 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) diễn ra sáng nay (15/7), ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng phòng Phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan (Cục Bản quyền tác giả) chia sẻ về vấn đề thu tiền bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh, đặc biệt là nhà hàng và quán cà phê.

Theo ông Phạm Thanh Tùng, việc thu tiền bản quyền đối với các hoạt động khai thác, kinh doanh tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong lĩnh vực âm nhạc tại các nhà hàng, quán cà phê đã được quy định rất rõ tại Điều 26 và Điều 33 của Luật Sở hữu trí tuệ. Đây không phải là những quy định mới mà đã được áp dụng ổn định từ năm 2005. Các tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng tác phẩm có nghĩa vụ phải thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và người biểu diễn.

Trong quá trình triển khai thực tế từ năm 2005 đến nay, vướng mắc chủ yếu thường phát sinh trong việc thỏa thuận mức tiền bản quyền. Ông Tùng cho biết, vấn đề này hiện đã được Chính phủ xử lý cụ thể tại Nghị định số 17/2023/NĐ-CP:

"Đi kèm với Nghị định này là Phụ lục số 2 quy định rõ biểu mức tiền bản quyền mà bên khai thác, sử dụng phải trả cho chủ sở hữu. Trong trường hợp các bên không thể tự thỏa thuận được với nhau, Phụ lục này sẽ là căn cứ pháp lý chuẩn mực để giải quyết và chi trả".

Về các đơn vị có thẩm quyền thu phí, hệ thống pháp luật hiện hành đã quy định rõ về hệ thống các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan được chủ sở hữu ủy quyền như: VCPMC (đại diện cho các tác giả âm nhạc), Hiệp hội Công nghiệp ghi âm (đại diện cho các nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình) và APPA (đại diện cho Hiệp hội Quyền nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc). Trường hợp tác giả, nhà sản xuất chưa ủy quyền cho các tổ chức này, bên sử dụng bắt buộc phải liên hệ và xin phép trực tiếp từ họ.

Bên cạnh đó, chủ sở hữu cũng có quyền ủy quyền cho các doanh nghiệp, công ty khác thay mặt đi thu tiền. Để quản lý chặt chẽ, Nghị định số 134 quy định các tổ chức dù không phải là tổ chức quản lý tập thể nhưng được ủy quyền đi thu tiền bản quyền thì cũng phải thực hiện các nghĩa vụ tương ứng, đặc biệt là nghĩa vụ công khai danh mục được ủy quyền trên trang thông tin điện tử của tổ chức mình.

Ngược lại, bên sử dụng (nhà hàng, quán cà phê) có nghĩa vụ phải tìm hiểu pháp luật, tự đối soát và thông báo cho tổ chức thu tiền về danh mục cũng như thời lượng tác phẩm mình đã sử dụng để làm cơ sở đàm phán mức phí.

Đại diện Cục Bản quyền tác giả nhấn mạnh, pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này đã có quy định chế tài rất cụ thể: "Nếu bất kỳ tổ chức nào đi thu tiền (kể cả tổ chức quản lý tập thể hay tổ chức được ủy quyền) mà không công khai, minh bạch hoặc thu ngoài phạm vi được ủy quyền, đều sẽ bị xử lý nghiêm".

Riêng đối với đề xuất tạo tài khoản định danh cho người sử dụng, ông Tùng cho rằng đây là quan hệ dân sự, các tổ chức thu tiền có thể tự nghiên cứu áp dụng để tạo thuận lợi cho người dùng trong việc rà soát và thanh toán.

Trước thực trạng một địa điểm kinh doanh có thể phải tiếp nhiều tổ chức cùng đến thu tiền bản quyền, ông Tùng cho rằng pháp luật hiện hành đã có hướng xử lý và khuyến khích các tổ chức thống nhất ủy quyền cho một đơn vị đại diện. Ông Tùng phân tích: "Về mặt pháp luật, việc thu tiền bản quyền là một quan hệ dân sự, do đó chúng ta không thể bắt buộc các tổ chức phải ủy quyền cho một bên duy nhất đi thu. Các tổ chức được ủy quyền hợp pháp đều có quyền trực tiếp làm việc với bên khai thác để thu tiền, miễn là họ đảm bảo tính công khai, minh bạch".

Tuy nhiên, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, Cục Bản quyền tác giả luôn nỗ lực thúc đẩy để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người sử dụng dịch vụ. Nghị định số 134 đã quy định khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể tự thỏa thuận, ủy quyền cho một đầu mối duy nhất đến làm việc với người sử dụng.

Hàng năm, Cục Bản quyền tác giả đều tổ chức họp với các tổ chức quản lý tập thể và đã rất nhiều lần đề nghị các đơn vị này ngồi lại với nhau để thống nhất một đầu mối thu chung. Khó khăn lớn nhất hiện nay là việc này đòi hỏi sự đồng bộ về cơ sở dữ liệu giữa các tổ chức.

Thông tin về giải pháp trong thời gian tới, ông Tùng chia sẻ: "Hiện tại, Cục Bản quyền tác giả vẫn đang tích cực xúc tiến và Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đang đứng ra làm đầu mối để đàm phán với Hiệp hội Công nghiệp ghi âm và Hiệp hội Quyền nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc. Mục tiêu của chúng tôi là lập ra một cơ sở dữ liệu chung, để trong thời gian tới có thể cử một đầu mối duy nhất thay mặt cả ba tổ chức đi thu tiền sử dụng âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân thực thi pháp luật".

Đã mua Youtube, Spotify Premium, vì sao quán cà phê vẫn phải trả tiền bản quyền?

VOV.VN - Đã bỏ tiền túi mua tài khoản "xịn" của các nền tảng xuyên biên giới, vì sao chủ quán cà phê vẫn dính vi phạm khi bật nhạc cho khách nghe? Liệu pháp luật có quy định mở nhạc âm lượng nhỏ thì được miễn phí bản quyền, và dòng tiền đóng xong sẽ chảy về đâu?