87/100 cơ sở vi phạm, 286 hành vi bị xử lý tại Khu công nghiệp Lê Minh Xuân

Từ những lời “kêu cứu” kéo dài nhiều năm

KCN và TTCN Lê Minh Xuân được hình thành từ cuối những năm 1990, tập trung nhiều loại hình sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm cao. Sau nhiều năm hoạt động, khu vực này trở thành nơi người dân thường xuyên phản ánh về khói bụi, mùi hôi và nguồn nước bị ảnh hưởng.

Theo tài liệu kiểm tra, tình trạng ô nhiễm tại đây không chỉ xuất hiện vào ban ngày mà còn diễn ra vào ban đêm. Hệ thống kênh mương xung quanh chịu tác động của nước thải và bùn thải tích tụ trong thời gian dài. Điều đáng chú ý là khi Cục Môi trường vào cuộc xác minh, mức độ ô nhiễm thực tế được đánh giá nghiêm trọng hơn những phản ánh ban đầu của người dân.

Ông Vũ Đình Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Trưởng đoàn kiểm tra cho biết, kết quả xác minh ban đầu cho thấy tình trạng ô nhiễm diễn biến nghiêm trọng, phức tạp và kéo dài. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo kiểm tra đột xuất, với sự tham gia ngay từ đầu của lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm và không để lọt hành vi có dấu hiệu tội phạm.

87/100 cơ sở vi phạm, 286 hành vi bị xử lý

Kết quả kiểm tra cho thấy, vấn đề tại Lê Minh Xuân không phải là những trường hợp vi phạm riêng lẻ. Trong 100 cơ sở được kiểm tra, 13 cơ sở ngưng hoạt động, còn lại 87 cơ sở thì đều có vi phạm, với 87 biên bản vi phạm hành chính và 286 hành vi vi phạm. Tổng số tiền xử phạt được xác định gần 16 tỉ đồng.

Các sai phạm trải rộng từ thủ tục hành chính về môi trường đến quản lý, thu gom và xử lý chất thải. Đoàn kiểm tra ghi nhận tình trạng không có đăng ký môi trường, không lập hoặc báo cáo chưa đầy đủ công tác bảo vệ môi trường, thực hiện không đúng nội dung giấy phép môi trường, không xử lý sơ bộ nước thải.

Đáng chú ý, trong 5 vụ việc có dấu hiệu tội phạm về môi trường được chuyển Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM, có Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Việt Khiêm, Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Đức Hưng Khiêm, Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Ánh Tuyết, Hộ kinh doanh Nguyễn Minh Hoàng và Hộ kinh doanh Phi Long.

Thông tin Cục Môi trường công bố ngày 8/8/2026 cũng xác nhận 87 cơ sở bị xử phạt gần 16 tỉ đồng và hồ sơ 5 vụ việc được chuyển công an.

Nước thải có thông số vượt quy chuẩn hàng nghìn lần

Nếu con số 87/100 cơ sở vi phạm cho thấy quy mô của vấn đề, thì kết quả phân tích mẫu nước cho thấy mức độ ô nhiễm đáng báo động. Tại kênh C12, đoạn đối diện và tiếp giáp KCN, nhiều thông số vượt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt QCVN 08:2023/BTNMT, mức D.

Trong đó, BOD5 vượt 61,4 lần; COD vượt 47,15 lần; sắt vượt 25,66 lần; amoni vượt 17,43 lần. Chất hoạt động bề mặt anion vượt 13,9 lần; tổng photpho vượt 7,84 lần; tổng nitơ vượt 5,7 lần; antimon vượt 5,15 lần và tổng phenol vượt 4,94 lần. Một số kim loại nặng như thủy ngân, chì, crom tổng, kẽm và niken cũng được ghi nhận vượt quy chuẩn.

Nhưng tại một điểm lấy mẫu nước thải, mức độ vượt còn lớn hơn nhiều. Tại hố ga nước thải trên đường số 08, khi so sánh với tiêu chuẩn đấu nối nước thải của KCN, BOD5 vượt 2.797,5 lần; COD vượt 1.041,48 lần; TSS vượt 514,75 lần và tổng dầu mỡ khoáng vượt 1.348,1 lần. Niken vượt 197,8 lần, sắt vượt 72 lần, cadimi vượt 66 lần, crom III vượt 37,05 lần, chì vượt 7,06 lần và kẽm vượt 9,82 lần.

Theo kết quả kiểm tra, những mức vượt rất lớn này đặt ra yêu cầu phải làm rõ nguồn phát sinh, trách nhiệm của các cơ sở liên quan và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nước thải.

Ô nhiễm tại Lê Minh Xuân không chỉ nằm dưới mặt nước. Tại một số cơ sở gia công, sản xuất kim loại, đoàn kiểm tra ghi nhận khí và bụi có mùi khét, tanh đặc trưng của quá trình nấu chảy kim loại màu và việc sử dụng dầu thải làm nhiên liệu. Khói bụi màu đen phát tán ra môi trường xung quanh và khu dân cư. Ở một số cơ sở dệt nhuộm, vải vụn được sử dụng làm nhiên liệu đốt, làm phát sinh khí và bụi có mùi khét.

Trong khi đó, KCN&TTCN Lê Minh Xuân đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Về nguyên tắc, nước thải của các nhà máy phải được thu gom, xử lý đạt yêu cầu trước khi đấu nối vào hệ thống chung. Tuy nhiên, đoàn kiểm tra phát hiện một số cơ sở xả nước thải trực tiếp vào hệ thống thoát nước mưa hoặc đấu nối vào hệ thống thu gom nhưng không qua đồng hồ đo lưu lượng. Đây là một trong những yếu tố khiến việc kiểm soát chính xác lượng nước thải phát sinh và lượng nước thực tế đưa vào hệ thống xử lý gặp khó khăn.

Ông Vũ Đình Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Trưởng đoàn kiểm tra cho biết: "Trong bối cảnh người dân đã nhiều lần phản ánh nhưng tình trạng ô nhiễm chưa được xử lý triệt để, nếu quá trình kiểm tra, xác minh xác định có cán bộ, công chức được giao nhiệm vụ nhưng không làm hết trách nhiệm, có dấu hiệu buông lỏng quản lý thì cần xem xét trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan".

Thiếu tướng Thân Văn Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an nhấn mạnh: "Cần kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường, tránh tình trạng xử lý cho tồn tại hoặc phát hiện, xử lý không kịp thời khiến vi phạm kéo dài, tích tụ và hình thành điểm nóng môi trường".

Theo ông Vũ Đình Nam, tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng và kéo dài tại Lê Minh Xuân xuất phát từ 4 nhóm nguyên nhân chính. Thứ nhất, một bộ phận tổ chức, cá nhân chưa tuân thủ nghiêm quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, từ xả nước thải, khí thải chưa đạt quy chuẩn đến vận chuyển, chôn lấp, đổ thải chất thải không đúng quy định.

Thứ hai, khu vực tập trung nhiều ngành nghề có nguy cơ gây ô nhiễm cao như xi mạ, dệt nhuộm, thuộc da, tái chế kim loại và xử lý chất thải.

Thứ ba, một số doanh nghiệp sử dụng công nghệ lạc hậu, phương thức sản xuất còn mang tính thủ công. Đáng lo ngại, dầu thải và vải vụn được sử dụng làm nhiên liệu sản xuất; Thứ tư, việc tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân chưa đạt yêu cầu.

Như vậy, Lê Minh Xuân không chỉ là câu chuyện về những doanh nghiệp vi phạm. Đó còn là bài toán về năng lực giám sát, kiểm soát nguồn thải và khả năng phản ứng của hệ thống quản lý trước những dấu hiệu ô nhiễm kéo dài.

Trong khi đó, ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường cho rằng: "Cần xử lý nghiêm trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan đến vi phạm của các cơ sở, doanh nghiệp; đồng thời thiết lập cơ chế phòng ngừa, kiểm soát dựa trên tổng lượng thải và sức chịu tải của môi trường".

Đây là điểm mấu chốt trong câu chuyện Lê Minh Xuân. Một khu vực tập trung hàng trăm cơ sở sản xuất không thể chỉ được quản lý bằng cách kiểm tra từng doanh nghiệp sau khi ô nhiễm đã xảy ra. Tổng lượng nước thải, khí thải, chất thải rắn và chất thải nguy hại phải được tính toán cùng sức chịu tải của môi trường. Sau cuộc kiểm tra, các cơ quan chức năng cho biết, về cơ bản các hành vi gây ô nhiễm đã được chấm dứt và chưa ghi nhận tái phạm. Các cơ sở vi phạm được yêu cầu khắc phục hậu quả; hệ thống kênh mương từng tiếp nhận lượng lớn bùn thải được nạo vét, xử lý.

Theo thông tin mới công bố, các cơ sở gây ô nhiễm đã bồi thường tổng cộng 850 triệu đồng cho các hộ dân bị ảnh hưởng. Hàng trăm nguồn xả nước thải, khí và bụi đã dừng hoạt động; tình trạng chôn lấp, đổ chất thải trái phép cơ bản được chấm dứt. Các doanh nghiệp cũng phối hợp nạo vét ba tuyến kênh C12, C16 và C18 với tổng chiều dài 2.934 m, đồng thời xử lý hàng nghìn tấn bùn. Những chuyển biến này là tín hiệu tích cực, nhưng chưa thể xem là điểm kết thúc. Các doanh nghiệp vi phạm phải chịu trách nhiệm tương xứng với hành vi và hậu quả gây ra. Những vụ việc có dấu hiệu tội phạm cần được điều tra, xử lý theo quy định. Đồng thời, trách nhiệm của những tổ chức, cá nhân liên quan đến công tác quản lý, kiểm tra và giám sát cũng cần được làm rõ nếu có sai phạm. Bởi nếu chỉ xử lý phần “ngọn” mà không bịt những khoảng trống trong quản lý, nguy cơ tái diễn vẫn còn.

Với KCN&TTCN Lê Minh Xuân, nhiều người mong đợi, mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm bao nhiêu quyết định xử phạt, mà là nguồn ô nhiễm phải được kiểm soát, môi trường phải được phục hồi và người dân phải được bảo đảm quyền sống trong một môi trường an toàn.

Cuộc kiểm tra lần này đã “giải mã” phần nào điểm nóng KCN&TTCN Lê Minh Xuân. Điều còn lại là biến những con số xử phạt thành một sự thay đổi thực chất: Sản xuất phải đi cùng trách nhiệm môi trường, quản lý phải chuyển từ xử lý sang phòng ngừa, còn những vi phạm kéo dài phải được ngăn chặn trước khi tiếp tục trở thành một điểm nóng mới.

Khởi tố 2 đối tượng đổ trộm hơn 315 tấn chất thải đá, gây ô nhiễm môi trường

VOV.VN - Ngày 31/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố bị can đối với Nguyễn Ngọc Anh (SN 1968) và Lê Văn Nhanh (SN 1984, cùng trú phường An Phú, tỉnh Gia Lai) để điều tra về hành vi "Gây ô nhiễm môi trường".