Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng cần sự phối hợp liên ngành, dài hạn

Đó là nhấn mạnh được Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an phát biểu khai mạc lễ khởi động chương trình “Teen Safety School Tour 2026 – An toàn số cho em” diễn ra trong sáng 19/10 tại Trường THCS Nam Từ Liêm (Hà Nội). Chương trình mở đầu hành trình giáo dục, trải nghiệm an toàn số tại 10 trường học thuộc 5 tỉnh, thành phố trong giai đoạn tháng 10–12/2026, dự kiến tiếp cận khoảng 9.000 học sinh và giáo viên.

Được triển khai trong khuôn khổ Chiến dịch Vaccine Số, chương trình hướng tới cách tiếp cận kết hợp giữa bảo vệ và trao quyền, giúp trẻ em không chỉ nhận diện, phòng ngừa rủi ro mà còn tự tin học tập, sáng tạo và phát triển trong môi trường số.

Chương trình do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), TikTok và MSD United Way Vietnam đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ và chỉ đạo của Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, với sự phối hợp của PA05 tại các địa phương, Liên minh Niềm tin số (DTA).

Bảo vệ trẻ em trên mạng là trách nhiệm của toàn xã hội

Theo Đại tá Hà Văn Bắc, đối với thế hệ trẻ ngày nay, không gian mạng mở ra cánh cửa tri thức vô tận, chắp cánh cho sáng tạo, kết nối và phát triển nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Biết sử dụng công nghệ không đồng nghĩa với có kỹ năng nhận diện rủi ro và tự bảo vệ.

“Chúng ta không thể bảo vệ thế hệ trẻ bằng cách ngăn các em tham gia không gian mạng, tách các em khỏi dòng chảy công nghệ số. Điều chúng ta cần là chủ động trang bị “kháng thể số” - đó là kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện rủi ro và bản lĩnh tự chủ trên không gian mạng”, Đại tá Hà Văn Bắc nhấn mạnh.

Lãnh đạo Cục An ninh mạng khẳng định, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là nhiệm vụ liên ngành, dài hạn và mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. 

Theo Đại tá Hà Văn Bắc, chương trình “Teen Safety School Tour 2026 – An toàn số cho em” là hoạt động thiết thực, góp phần đưa kiến thức, kỹ năng an toàn số đến từng lớp học, gia đình, đồng thời cụ thể hóa các mục tiêu bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng.

Để chương trình đạt hiệu quả thực chất, Đại tá Hà Văn Bắc đề nghị chuyển trọng tâm từ truyền thông cảnh báo sang rèn luyện kỹ năng thực tiễn, phù hợp với từng độ tuổi. Nội dung giáo dục cần được cập nhật trước những xu hướng công nghệ mới, giúp học sinh nhận biết sớm các nguy cơ, hành vi sai lệch, vi phạm trên không gian mạng; hình thành kỹ năng tự bảo vệ bản thân, bảo vệ bạn bè và tìm kiếm sự hỗ trợ kịp thời khi gặp nguy hiểm.

Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng hệ sinh thái trách nhiệm với sự phối hợp chặt chẽ của bốn trụ cột: gia đình lắng nghe, đồng hành; nhà trường giáo dục nền tảng; cơ quan chức năng dẫn dắt, bảo vệ bằng pháp luật; doanh nghiệp công nghệ chủ động rà soát, loại bỏ nguy cơ từ thuật toán và thiết kế sản phẩm số.

Đại tá Hà Văn Bắc cũng lưu ý, giáo dục an toàn số không nên dừng lại ở những sự kiện ngoại khóa đơn lẻ mà cần được tích hợp thành hoạt động thường xuyên trong nhà trường. Đồng thời, cần phát huy vai trò của học sinh, khuyến khích các em trở thành những “đại sứ số”, lan tỏa văn hóa ứng xử văn minh, lành mạnh tới bạn bè.

Trang bị kỹ năng để trẻ tự bảo vệ mình

Từ góc độ bảo vệ quyền trẻ em, bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, cho biết Internet mang lại nhiều cơ hội học tập, giúp trẻ tiếp cận kiến thức về lịch sử, khoa học và khám phá thế giới. Tuy nhiên, để tận dụng những lợi ích này, các em cần được trang bị kiến thức, kỹ năng nhằm phòng ngừa những nguy cơ trên môi trường mạng.

Các bộ ban ngành, các cơ quan, các tổ chức cũng đã có rất nhiều những cái hoạt động ý nghĩa, thiết thực nhằm bảo vệ trẻ em Việt Nam, giúp các em luôn có được một môi trường an toàn, lành mạnh và có thể phát triển trên không gian mạng.

“Điều tôi muốn gửi gắm đến trẻ em là khi có nguy cơ hoặc cảm thấy là mình không được an toàn thì các con hãy lên tiếng. Các con có thể tìm đến cái sự giúp đỡ của thầy cô, cha mẹ và Tổng đài 111 cũng là một địa chỉ một đường dây nóng tiếp nhận những cái phản ánh của các con”, bà Nguyễn Thị Nga nhắn nhủ.

Với định hướng lấy học sinh làm trung tâm, “Teen Safety School Tour 2026” được thiết kế dựa trên ba trụ cột: An toàn số, Sức khỏe số và Thiếu niên nói.

Trong đó, nội dung An toàn số tập trung hướng dẫn học sinh nhận diện lừa đảo, giả mạo danh tính, dụ dỗ qua mạng, bắt nạt trực tuyến, xâm phạm quyền riêng tư và nội dung giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Các em được thực hành bảo vệ thông tin cá nhân, xử lý tình huống và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Trụ cột Sức khỏe số hướng tới hình thành thói quen sử dụng công nghệ cân bằng, lành mạnh; giúp học sinh biết quản lý thời gian trực tuyến, nhận diện tác động của mạng xã hội đối với cảm xúc, tâm lý và xây dựng các mối quan hệ tích cực. Trong khi đó, Thiếu niên nói tạo không gian để học sinh chia sẻ trải nghiệm, bày tỏ quan điểm và đề xuất giải pháp cho những vấn đề liên quan đến môi trường mạng.

Các nội dung được truyền tải thông qua trò chơi tương tác, kịch ứng tác, tranh biện và xử lý tình huống. Cùng với đó, các chuyên gia và cán bộ PA05 tại địa phương trực tiếp chia sẻ kiến thức, hướng dẫn học sinh nhận diện thủ đoạn lừa đảo và cách ứng phó khi gặp nguy cơ trên không gian mạng.

Chương trình dự kiến triển khai tại 10 trường học thuộc Hà Nội, Lào Cai, TP.HCM, Quảng Trị và Đà Nẵng trong tháng 10–12/2026. Nội dung tại mỗi điểm trường được điều chỉnh phù hợp với độ tuổi, điều kiện thực tế và nhu cầu của học sinh

Trong bối cảnh chuyển đổi số mở ra nhiều cơ hội học tập, giao tiếp và sáng tạo, Internet cũng đặt ra những thách thức đối với công tác bảo vệ trẻ em. Bên cạnh việc tiếp cận thông  tin hữu ích, học sinh có thể đối mặt với nội dung không phù hợp, hành vi bắt nạt trực tuyến, lừa đảo hoặc những tình huống ảnh hưởng đến quyền riêng tư và sự an toàn cá nhân.

Vì vậy, bên cạnh các giải pháp kỹ thuật và công tác quản lý, giáo dục kỹ năng số cho học sinh cũng đóng vai trò quan trọng. Các em cần được trang bị khả năng nhận diện rủi ro, cân nhắc trước khi chia sẻ thông tin, biết cách ứng xử có trách nhiệm và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống bất thường trên không gian mạng.

Theo số liệu khảo sát của Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững MSD, khoảng 9/10 thiếu niên được khảo sát cho biết đã được học hoặc tiếp cận nội dung về an toàn mạng. Tuy nhiên, khoảng 9/10 em cũng phản ánh từng trực tiếp hoặc gián tiếp đối mặt với rủi ro trên môi trường số. Những số liệu này cho thấy việc tiếp cận kiến thức cần đi đôi với khả năng vận dụng vào những tình huống thực tế.

Thông qua chương trình, ban tổ chức kỳ vọng góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng tự bảo vệ của trẻ em, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ. Qua đó, xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, giúp trẻ em tự tin khám phá, học tập và phát triển.

Học viện Bưu chính viễn thông 2 năm liên tiếp giành cúp Sinh viên An ninh mạng

VOV.VN - Vượt qua 18 đội thi sau 8 giờ tranh tài gay cấn, đội PTIT.BW của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông giành ngôi vô địch bảng A cuộc thi “Sinh viên An ninh mạng 2026”, bảo vệ thành công chức vô địch 2 năm liên tiếp.