Hình thành thói quen cho du khách, người dân

Từ tháng 10/2023, Trung tâm Bảo tồn di tích quốc gia Côn Đảo (Bà Rịa – Vũng Tàu cũ), TP.HCM triển khai mô hình “Giỏ lễ xanh”, vận động người dân và du khách hạn chế, tiến tới chấm dứt đốt vàng mã, thay bằng hoa tươi, trái cây và các sản phẩm thân thiện môi trường.

Ban đầu, mô hình được triển khai định kỳ hàng tuần với chủ đề “Thứ Bảy giỏ lễ xanh”, sau đó mở rộng thành “Tuần giỏ lễ xanh” và đến đầu năm 2025 chính thức thực hiện đồng bộ tại các điểm di tích trên địa bàn.

Theo các hộ kinh doanh dịch vụ dâng lễ tại đặc khu Côn Đảo (huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây), thời gian đầu không khỏi lo ngại mô hình mới ảnh hưởng việc kinh doanh. Tuy nhiên thực tế, ngày càng nhiều khách chủ động chọn “Giỏ lễ xanh” thay cho vàng mã.

Chị Đinh Mai Hương, du khách ở Thành phố Hà Nội khá bất ngờ khi đến Nghĩa trang Hàng Dương và chứng kiến hầu hết người dân đều dâng lễ bằng hoa tươi, trái cây trong không gian trang nghiêm, sạch sẽ.

Cũng theo chị Hương, trước đây nâm lễ sử dụng bằng mút xốp rất ô nhiễm môi trường và lãng phí. Nay không còn vàng mã, mút xốp hay túi nylon khiến không gian nhẹ nhàng và thanh tịnh hơn rất nhiều. Một mâm lễ giản dị nhưng vẫn thể hiện trọn vẹn lòng thành kính.

"Tôi thấy cách thức dâng lễ như thế này rất là văn minh, không chỉ phục vụ cho môi trường xanh của Côn Đảo mà tâm của những người đi lễ cũng cảm thấy rất là thanh tịnh khi nhận được nâm lễ như thế, thể hiện thành tâm dâng đến các anh hùng, chiến sỹ", chị Hương chia sẻ thêm.

Cùng với đó, lượng trái cây sau dâng lễ bị hư, héo hoặc không còn sử dụng được sẽ chuyển cho các hộ chăn nuôi làm thức ăn cho vật nuôi hoặc xử lý theo hướng rác hữu cơ tại nguồn.

Chị Trần Thị Mỹ Xuân, khu dân cư số 1, đặc khu Côn Đảo cho biết, gia đình đang tận dụng nguồn trái cây dập, không thể sử dụng…từ các khu di tích để chế biến thành thức ăn cho đàn gia súc, gia cầm hơn 1.500 con.

Theo chị Xuân, các loại trái cây như chuối, đu đủ, xoài chín… khi chế biến sẽ là nguồn thức ăn hữu ích cho vật nuôi. Trước đây nhiều trái cây bỏ đi rất phí, giờ người chăn nuôi có thêm nguồn thức ăn tự nhiên nên giảm được đáng kể chi phí thức ăn chăn nuôi.

"Việc tận dụng trái cây từ nghĩa trang Hàng Dương về làm thức ăn chăn nuôi đã làm giảm chi phí cho gia đình, duy trì ổn định kinh tế. Từ sự tận dụng các phụ phẩm trong chăn nuôi đã giúp tôi có thêm động lực trong phát triển kinh tế hộ gia đình",chị Xuân chia sẻ.

Hành trình đến với kinh tế tuần hoàn

Theo Bảo tàng-Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu, đơn vị đang quản lý Nghĩa trang Hàng Dương, mỗi ngày có 3 ca trực viếng, bình quân mỗi ca có hơn 400kg trái cây và nhiều bánh kẹo của du khách, người dân dâng lễ. Những vật phẩm này được xử lý theo từng nhóm để hạn chế tối đa việc bỏ phí.

Bà Phạm Thị Tám, Phó Giám đốc Bảo tàng-Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu thông tin, đến nay tỷ lệ thực hiện “Giỏ lễ xanh” tại Nghĩa trang Hàng Dương và các điểm thờ tự trên địa bàn hiện đạt trên 98%. 

Quan trọng hơn, mô hình đã góp phần thay đổi nhận thức cộng đồng theo hướng văn minh, thân thiện môi trường và giảm lãng phí trong các hoạt động trên đảo.

"Đến nay, việc thực hiện kinh tế tuần hoàn qua mô hình “giỏ lễ xanh” là một thành công rất lớn đối với Côn Đảo. Đây là hoạt động giúp cho Côn Đảo ngày một xanh hơn, văn minh hơn, môi trường trong lành hơn… để du khách ngày càng yên tâm hơn khi đến với Côn Đảo", bà Tám cho biết.

Ông Nguyễn Xuân Thủy, Phó Trưởng phòng Quản lý Di tích thuộc Bảo tàng-Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao, TP.HCM) cho biết, theo quy định, một “Giỏ lễ xanh” không sử dụng mút xốp, túi nylon, nhựa dùng một lần và tuyệt đối không có vàng mã.

Thời gian đầu, mô hình gặp không ít khó khăn do nhiều du khách chưa thể thay đổi thói quen. Tuy nhiên, đến nay ý thức người dân và khách hành hương đã thay đổi tích cực và tự giác thực hiện.

"Hiện rất mong muốn bà con, du khách, các cơ quan đồng hành với chúng tôi trong công tác bảo vệ môi trường. Tiếp tục tuyên truyền đến người dân, du khách về bảo vệ môi trường khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Đảo", ông Thuỷ cho biết thêm.

Chương trình “nói không” với hàng mã và nhựa dùng một lần đã đưa không gian các khu di tích, Nghĩa trang Hàng Dương trở nên thông thoáng, sạch hơn, không còn dày đặc khói và tro giấy như trước. Những thay đổi nhỏ từ thói quen của du khách, người dân đã tạo nên chuyển động lớn cho môi trường, cho cộng đồng và cho diện mạo của Côn Đảo.

Hành trình Danh lục Xanh và hướng đến net zero của Vườn quốc gia Côn Đảo

VOV.VN - Khác với các danh hiệu như Di sản thế giới hay Khu dự trữ sinh quyển, danh hiệu Danh lục Xanh (Green List) của Liên minh Bảo tồn thiên nhiên Quốc tế (IUCN) mà đặc khu Côn Đảo, TP.HCM (trước đây là huyện Côn Đảo, Bà Rịa- Vũng Tàu) vừa đạt được là một quá trình thực hiện để đạt được nhiều chỉ tiêu khắt khe.