Nâng tầm tiêu chuẩn quốc gia, thúc đẩy phát triển xanh

Ngày 14/10 hàng năm được Ủy ban Kỹ thuật Điện quốc tế (IEC), Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) và Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) lựa chọn là Ngày Tiêu chuẩn Thế giới nhằm tôn vinh những đóng góp của cộng đồng tiêu chuẩn hóa quốc tế. Trong bối cảnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ diễn ra mạnh mẽ, tiêu chuẩn không chỉ là yêu cầu kỹ thuật đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ mà còn là một phần quan trọng của hạ tầng kinh tế - kỹ thuật, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Chủ đề năm nay hướng tới các Mục tiêu Phát triển bền vững, trong đó nhấn mạnh Mục tiêu số 7 về bảo đảm khả năng tiếp cận nguồn năng lượng sạch, tin cậy với giá thành hợp lý.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh, thông điệp này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về chuyển dịch năng lượng, giảm phát thải và bảo đảm khả năng tiếp cận năng lượng an toàn, tin cậy với chi phí hợp lý.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, tiêu chuẩn giúp xác lập các yêu cầu kỹ thuật thống nhất, bảo đảm an toàn, chất lượng và khả năng tương thích giữa các thiết bị, hệ thống và công nghệ. Vai trò này thể hiện rõ trong các lĩnh vực như tích hợp năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng, xe điện, hạ tầng sạc và sử dụng năng lượng hiệu quả trong sản xuất, công trình, đô thị. Các tiêu chuẩn về hệ thống quản lý năng lượng như TCVN ISO 50001 cũng cung cấp công cụ thiết thực giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tiết giảm chi phí.

Từ yêu cầu của chuyển dịch năng lượng, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho rằng, công tác tiêu chuẩn hóa cần thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ và thị trường. Chuyển dịch xanh, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và sự biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu đang làm xuất hiện nhiều sản phẩm, công nghệ, mô hình kinh doanh mới, kéo theo yêu cầu ngày càng cao về an toàn, khả năng tương thích, truy xuất và tính bền vững.

“Điều đó đặt ra một yêu cầu có tính nguyên tắc đối với công tác tiêu chuẩn hóa của Việt Nam: chuyển từ tư duy xây dựng tiêu chuẩn khi thị trường đã hình thành sang nhận diện xu hướng, dự báo nhu cầu và chuẩn bị trước tiêu chuẩn cho những lĩnh vực mới; từ tiêu chuẩn đáp ứng sang tiêu chuẩn dẫn dắt”, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh.

Tính đến tháng 10/2026, hệ thống Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) có hơn 14.600 tiêu chuẩn còn hiệu lực, trong đó khoảng 65% hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và khu vực. Cả nước có hơn 180 ban kỹ thuật và tiểu ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực tiêu chuẩn hóa, song yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng số lượng mà còn phải bảo đảm tiêu chuẩn có chất lượng, được xây dựng kịp thời, có khả năng dự báo và tạo ra giá trị thiết thực cho doanh nghiệp, thị trường và xã hội.

Năm 2026, công tác tiêu chuẩn hóa được triển khai trong bối cảnh Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035 tại Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 15/5/2026. Chiến lược đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể nhằm nâng cao năng lực xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn và tăng cường sự tham gia của Việt Nam vào hoạt động tiêu chuẩn hóa quốc tế.

Theo đó, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu xây dựng khoảng 100 TCVN mới phục vụ công nghệ chiến lược; bảo đảm 100% lĩnh vực công nghệ trọng điểm có ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia tương ứng với ban kỹ thuật quốc tế. Đến năm 2035, khoảng 30% TCVN mới sẽ phục vụ công nghệ mới, kinh tế số và kinh tế xanh.

Cùng với xây dựng tiêu chuẩn trong nước, Việt Nam đặt mục tiêu nâng cao vai trò trong quá trình xây dựng tiêu chuẩn quốc tế. Tỷ lệ TCVN hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, khu vực phấn đấu đạt 75% vào năm 2030 và 80% vào năm 2035. Đại diện Việt Nam dự kiến tham gia 60% ban kỹ thuật tương ứng của ISO, IEC, ITU vào năm 2030, tiến tới 100% vào năm 2035; đồng thời đảm nhiệm vai trò chủ trì, đồng chủ trì hoặc thư ký từ 1-2 ban kỹ thuật hoặc nhóm công tác quốc tế.

Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết, để hiện thực hóa các mục tiêu này, cần gắn công tác tiêu chuẩn hóa chặt chẽ hơn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển công nghệ; đồng thời đổi mới phương thức xây dựng, quản lý, phổ biến và áp dụng tiêu chuẩn, giúp doanh nghiệp và xã hội tiếp cận thuận lợi hơn.

Đặc biệt, tiêu chuẩn cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và được áp dụng hiệu quả. Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035 đặt mục tiêu đến năm 2030 hỗ trợ tối thiểu 50.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng TCVN. Đến năm 2035, khoảng 60% TCVN được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tiễn của các thị trường trọng điểm, đồng thời yêu cầu về tiêu chuẩn được lồng ghép vào khoảng 70% chiến lược, quy hoạch và chương trình phát triển ngành.

“Tiêu chuẩn chỉ thực sự có giá trị khi xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và được áp dụng hiệu quả. Cần tăng cường sự tham gia thực chất của doanh nghiệp trong quá trình tiêu chuẩn hóa, chú trọng hướng dẫn, đào tạo và hỗ trợ áp dụng để tiêu chuẩn thực sự đi vào đời sống, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững”, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh.

Bộ Công Thương ban hành thông tư quản lý tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia

VOV.VN - Bộ Công Thương vừa ban hành thông tư quy định về hoạt động xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.