Nuôi cá tầm, hướng giảm nghèo bền vững ở vùng cao Tuyên Quang

Có dịp đến vùng cao xã Tân Quang, tỉnh Tuyên Quang (trước thuộc huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang cũ), chúng tôi ghé thăm Tổ hợp tác xã của những người nông dân dân tộc Dao đỏ dám nghĩ, dám làm, được mọi người đặt cho mệnh danh là "triệu phú cá" ở nơi chỉ có đồi núi.

Đưa cá tầm lên vùng cao, mở hướng làm giàu

Tại thôn Nậm An, xã Tân Quang, tỉnh Tuyên Quang, những bể nuôi cá tầm được xây dựng nối tiếp nhau, tận dụng nguồn nước tự nhiên từ các khe suối đầu nguồn sẵn có mô hình nghề nuôi cá nước lạnh đang dần trở thành hướng phát triển kinh tế của người dân địa phương.

Ông Triệu Tràn Loàng là một trong những người tiên phong đưa cá tầm về nuôi tại Nậm An. Năm 2020, sau chuyến tham quan, học hỏi mô hình nuôi cá tại SaPa (tỉnh Lào Cai) do địa phương tổ chức, ông nhận thấy điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và nguồn nước ở quê nhà có nhiều điểm phù hợp với loài cá nước lạnh.

“Nghĩ rằng ở SaPa nuôi được thì tại sao mình không thử nuôi tại quê hương mình. Nguồn nước mát, sạch, khí hậu cũng phù hợp nên tôi quyết định bắt tay vào làm”, ông Loàng chia sẻ.

Những ngày đầu, ông Loàng nuôi thử khoảng 6.000 con cá tầm. Nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi, cá sinh trưởng nhanh, hình thức đẹp, giá bán trên thị trường tương đối cao. Mô hình bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế, tạo động lực để gia đình ông tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất.

Theo ông Loàng, trước đây, khi chưa có nhiều kinh nghiệm, quy mô nuôi còn nhỏ trong khi giá cá cao, sản lượng chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường. Sau nhiều năm tích lũy kinh nghiệm, việc chăm sóc, quản lý đàn cá đã thuận lợi hơn, song giá bán cũng không còn cao như trước.

Đến nay, riêng khu vực Nậm An có gần 40 hộ tham gia nuôi cá. Tổng sản lượng toàn thôn đạt khoảng 250 tấn mỗi năm. Hiện trang trại của gia đình ông Loàng có hơn 10.000 con cá tầm, đồng thời từng bước nhân giống thêm cá hồi, cá bỗng và cá Hồng Mi nhằm đa dạng hóa vật nuôi, tận dụng điều kiện tự nhiên tại địa phương. Cá được nuôi khoảng 2 năm, khi đạt trọng lượng tiêu chuẩn khoảng 2kg/con sẽ xuất bán với giá từ 110.000-120.000 đồng/kg, có thời điểm lên tới 200.000 đồng/kg. 

“Trước đây, gia đình chủ yếu làm ruộng, hái chè theo mùa và chăn nuôi trâu bò. Thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống, rất khó để thoát nghèo. Từ khi chuyển sang nuôi cá, kinh tế gia đình khấm khá hơn, có nguồn thu tương đối ổn định”, ông Loàng nói.

Không chỉ giúp gia đình vươn lên, mô hình còn góp phần thay đổi sinh kế của người dân trong thôn. Trước đây, nhiều thanh niên Nậm An phải đi làm việc tại các công ty ở xa để kiếm thu nhập. Khoảng 5-6 năm trở lại đây, khi nghề nuôi cá tầm phát triển, ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn ở lại quê nhà để sản xuất, nuôi cá làm kinh tế. 

Theo ông Loàng, hiện khoảng 50 - 60% thanh niên trong thôn ở nhà nuôi cá thay vì đi làm ăn xa. Đây là một trong những thay đổi rõ nét mà nghề nuôi cá nước lạnh mang lại cho đời sống người dân địa phương. Nuôi cá tầm đòi hỏi người nuôi phải chú trọng chất lượng nguồn nước, môi trường sống và chế độ chăm sóc. Tại Nậm An, nước từ các khe suối đầu nguồn được dẫn vào bể, duy trì dòng chảy liên tục để tạo môi trường phù hợp cho cá sinh trưởng.

Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào nguồn nước tự nhiên cũng khiến người nuôi đối mặt với không ít khó khăn, nhất là trong mùa mưa lũ. Khi mưa lớn kéo dài, nước suối thường đục, lẫn bùn đất và tạp chất, có thể ảnh hưởng đến môi trường sống của cá.

Để hạn chế rủi ro, gia đình ông Loàng phải theo dõi sát diễn biến thời tiết và chất lượng nước. Mỗi khi nước suối đục, ông chủ động ngắt dòng nước dẫn vào bể, chuyển sang sử dụng hệ thống lọc, sục khí oxy đã chuẩn bị sẵn để duy trì điều kiện sống cho cá. 

Xây dựng thương hiệu cá tầm của người dân tộc Dao đỏ

Dù nghề nuôi cá tầm mang lại nguồn thu đáng kể, người dân Nậm An vẫn gặp khó khăn trong khâu tiêu thụ. Theo ông Loàng, trở ngại lớn hiện nay là sản phẩm chưa có hệ thống nhận diện nguồn gốc, xuất xứ và tem nhãn rõ ràng, khiến cá nuôi tại địa phương dễ bị nhầm lẫn với cá nhập khẩu từ Trung Quốc.

Khi người mua chưa phân biệt được nguồn gốc sản phẩm, cá tầm Nậm An phải bán theo mặt bằng giá chung của thị trường. Giá cá hiện có thời điểm giảm xuống khoảng 100.000 - 110.000 đồng/kg, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất của người nuôi.

“Chúng tôi mong muốn xây dựng được thương hiệu, có tem mác và thông tin xuất xứ rõ ràng để người tiêu dùng nhận biết cá được nuôi tại Nậm An. Khi sản phẩm có thương hiệu, người nuôi mới có cơ hội nâng giá trị và tăng sức cạnh tranh trên thị trường”, ông Loàng bày tỏ.

Ông Đỗ Hà Văn, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Tân Quang, tỉnh Tuyên Quang cho biết, mô hình nuôi cá tầm tại thôn Nậm An được triển khai từ năm 2019 và từng bước phát triển hướng sản xuất hàng hóa từ năm 2020. Trong quá trình thực hiện, mô hình nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ chính quyền huyện Bắc Quang trước đây thông qua việc lồng ghép các nguồn vốn, hỗ trợ kinh phí phát triển nghề nuôi cá nước lạnh.

Sau hơn 7 năm triển khai, từ một số hộ nuôi ban đầu, đến nay thôn Nậm An có trên gần 40 hộ nuôi cá tầm và 3 hợp tác xã tham gia sản xuất. Sự phát triển của mô hình cho thấy tiềm năng khai thác lợi thế nguồn nước, khí hậu để tạo sinh kế cho người dân vùng cao.

"Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Tân Quang tiếp tục xác định nuôi cá tầm là một trong những hướng phát triển kinh tế, giúp người dân giảm nghèo và từng bước làm giàu trên quê hương. Địa phương tập trung sử dụng nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững để hình thành cộng đồng nuôi cá nước lạnh, đồng thời xây dựng nhãn hiệu tập thể cá tầm Nậm An. Hồ sơ đăng ký nhãn hiệu tập thể hiện đã được gửi đến Cục Sở hữu trí tuệ", ông Văn cho biết.

Thời gian tới, địa phương định hướng phát triển các sản phẩm chế biến từ cá như giò, chả, cá lăn, cá nướng, cá sấy khô, đồng thời thúc đẩy tiêu thụ thông qua sàn thương mại điện tử, ứng dụng chuyển đổi số và các kênh phân phối truyền thống. Mục tiêu là từng bước hình thành chuỗi sản xuất, tiêu thụ khép kín, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo đầu ra ổn định hơn cho người nuôi.

Từ những bể cá tận dụng nguồn nước suối đầu nguồn, nghề nuôi cá tầm đang mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người nông dân tại thôn Nậm An. Để mô hình phát triển bền vững, bên cạnh kinh nghiệm sản xuất và khả năng thích ứng với điều kiện tự nhiên, việc xây dựng thương hiệu, minh bạch nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ sẽ là những yếu tố quan trọng giúp người dân nâng cao giá trị sản phẩm, ổn định sinh kế ngay trên quê hương.

Xóa vùng lõm điện ở Tuyên Quang, mở đường đưa sóng viễn thông về bản

VOV.VN - Xóa vùng lõm điện ở Tuyên Quang không chỉ thắp sáng đời sống người dân mà còn giúp cung cấp điện cho các trạm phát sóng BTS, giúp phủ sóng viễn thông, Internet để vùng cao tiến gần hơn tới chính quyền số.