Mới đây công an TP Hà Nội đã phát hiện đường dây giết mổ và tiêu thụ 3.600 con lợn mắc dịch tả châu Phi, tương đương 300 tấn. Trong chuỗi này, Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát được xác định là đầu mối tiêu thụ và phân phối, cung cấp thịt ra thị trường cho người dân và các bếp ăn của 26 trường tiểu học và rất nhiều trường mầm non tư thục trên địa bàn TP Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Sau vụ việc này, Chủ tịch Quốc hội đã yêu cầu Ủy ban Thường vụ Quốc hội giám sát ngay vấn đề an toàn thực phẩm trong năm 2026.

Bên hành lang Quốc hội, Đại biểu Nguyễn Thị Sửu Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TP Huế đã có trao đổi với phóng viên VOV.VN về nội dung này.

PV: Thưa bà, bà đánh giá thế nào về tác động, mức độ nguy hiểm của thực phẩm bẩn khi được đưa vào bữa ăn học đường các trường học?

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu: Thời gian qua có rất nhiều vụ ngộ độc thực phẩm, ngộ độc trong bếp ăn của xí nghiệp, nhà máy, học sinh, sinh viên ngộ độc, hay cả những trường hợp ngộ độc từ các hàng quán bình dân. Vụ việc 300 tấn thịt lợn bệnh được đưa vào bếp ăn các trường tiểu học, mầm non là đặc biệt nghiêm trọng ở mức cảnh cáo, gióng lên hồi chuông với các cơ quan chức năng cần khẩn trương, lập tức vào cuộc xử lý nghiêm các vụ thực phẩm bẩn.

Các tổ chức, cá nhân nhận phân phối, tiêu thụ thực phẩm bẩn không chỉ vi phạm pháp luật, mà còn là tội ác. Thực phẩm bẩn đưa vào các bữa ăn thường ngày nhẹ thì ngộ độc, nặng có thể gây chết người, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Điều đáng nói, ở vụ việc này, thực phẩm bẩn đưa vào trường học, đối tượng sử dụng là trẻ em - thế hệ tương lai của đất nước. Nhà nước đã mất rất nhiều ngân sách để phòng chống suy sinh dưỡng, nâng cao thể chất, tầm vóc cho trẻ em, thế nhưng sức khỏe của các em lại âm thầm bị phá hủy từ những bữa ăn có nguyên liệu “bẩn”. Đây là việc làm cần lên án mạnh mẽ.

Tôi lo ngại rằng, có thể 300 tấn thịt lợn bệnh vẫn chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm". Các cơ quan chức năng cần rà soát thật kỹ các nguồn thực phẩm đưa vào các trường học, không chỉ bậc phổ thông mà cả các căng tin của các trường đại học.

Thực phẩm bẩn cũng tác hại không khác gì thuốc giả. Dù mất tiền đưa vào cơ thể, nhưng vẫn ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí là tử vong. 

PV: Theo đại biểu, cần siết chặt việc quản lý, quy định ra sao để ngăn thực phẩm bẩn vào trường học?

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu: Tôi cho rằng chúng ta cần rà soát, điều tra rất kỹ các vụ việc tiêu thụ thực phẩm bẩn. Nhưng không thể để đến khi xảy ra mới điều tra, xử lý. Thời gian tới, tôi cho rằng cần tiến hành các cuộc thanh tra, rà soát trên diện rộng, toàn quốc về bữa ăn học đường. Trong đó cần có sự phối hợp giữa Bộ GD-ĐT và Bộ Y tế.

Việc thanh tra, rà soát cần làm sớm, làm gấp để có kết quả ngay. Những đối tượng vi phạm như nhóm trong đường dây giết mổ, tiêu thụ 300 tấn thịt lợn bệnh vừa qua cần xử lý nghiêm để răn đe.

Về phía người dân cũng cần nâng cao cảnh giác, không mua các sản phẩm không rõ nguồn gốc, không “ham rẻ”, đặc biệt cần nhanh chóng báo cho các cơ quan chức năng nếu phát hiện các dấu hiệu về buôn bán, tiêu thụ thực phẩm bẩn. 

Về phía các trường học, cần nâng cao vai trò kiểm tra, giám sát của phụ huynh trong suốt quá trình thực hiện bữa ăn học đường, thường xuyên kiểm tra đột xuất, truy xuất rõ nguồn gốc thực phẩm. 

Quan trọng nhất vẫn là trách nhiệm của các cơ quan chức năng và nhà quản lý. Với sự phát triển của công nghệ, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng các hệ thống, công cụ sử dụng AI truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

Cuối cùng, tôi cho rằng dù giám sát bằng cách nào đi nữa cũng không bằng tự giám sát chính mình từ những người trong cuộc. Ban giám hiệu các trường học hãy thử đặt vị trí con em mình là người ăn bữa cơm bán trú, khi đó sẽ tự có giải pháp để kiểm soát chặt bữa ăn học đường.

PV: Từ vụ việc này, đại biểu có gửi thông điệp gì tới ngành Nông nghiệp và Môi trường, ngành Y tế  và Giáo dục và Đào tạo - những ngành quản lý trực tiếp liên quan để xảy ra tình trạng thực phẩm bẩn vào trường học?

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu: Tôi cho rằng cần có một sự phối hợp liên ngành chặt chẽ và xuyên suốt từ khâu "đầu vào" đến "đầu ra" của bữa ăn học đường, cụ thể, cần kiểm soát chặt chẽ nguồn cung. Ngân sách nhà nước chi ra để chăm sóc trẻ em phải được sử dụng đúng chỗ. Cơ quan quản lý cần xác định rõ nguồn gốc thực phẩm, lựa chọn những cơ sở kinh doanh, cung ứng thực sự uy tín, đảm bảo chất lượng. Chúng ta có nhiều sản phẩm gắn mác thực phẩm sạch, nhưng cũng cần giám sát chặt chẽ vì không phải sản phẩm nào gắn mác "sạch" cũng đảm bảo nếu đơn vị sản xuất không tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành.

Khi thực phẩm sạch đã vào đến bếp ăn, cần có cơ chế kiểm tra liệu các đơn vị có sử dụng đúng nguồn nguyên liệu sạch đó cho các cháu hay không. Phải kiểm soát từ khâu chế biến cho đến khi thành phẩm là món ăn trên bàn và theo dõi cả tình trạng sức khỏe, sự phát triển của học sinh sau khi ăn.

Đặc biệt, cần phân định rõ trách nhiệm, điểm nào do Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, điểm nào thuộc trách nhiệm của Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trẻ em là tương lai của đất nước, các em cần có sức khỏe để học tập và sáng tạo. Nếu không đảm bảo an toàn thực phẩm, để xảy ra ngộ độc hay bệnh tật, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn lực con người và sự phát triển chung của xã hội.

Thực tế, hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm của chúng ta đã khá đầy đủ, nhưng vấn đề nằm ở khâu thực thi chưa tốt và thiếu đồng bộ. Thời gian tới cần rà soát văn bản pháp luật, các bộ, ngành cần chủ động tham mưu, rà soát lại hệ thống quy định, kịp thời ban hành hoặc điều chỉnh các thông tư, nghị định để triển khai thực hiện hiệu quả hơn trong tình hình mới.

Trước khi ban hành các quy định mới, tôi đề nghị phải rà soát lại năng lực và đạo đức của chính đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý, giám sát an toàn thực phẩm.

Đặc biệt, cần tăng mức hình phạt đối với các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm học đường. Những hành vi đã xác định rõ sai phạm cần phải xử lý ngay, xử lý nghiêm để tạo sức răn đe mạnh mẽ, khiến những đối tượng khác không dám vi phạm. Có như vậy, môi trường học đường mới thực sự an toàn cho con em chúng ta.

PV: Xin cảm ơn bà!

Vụ 300 tấn thịt lợn "bẩn": ĐBQH đề nghị rà soát việc chồng chéo trong quản lý

VOV.VN - Sau vụ 300 tấn thịt lợn bệnh "tuồn" vào trường học, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, để ngăn chặn thực phẩm bẩn vào trường học, điều quan trọng nhất là phải xác định rõ trách nhiệm đến từng chủ thể, tránh tình trạng "tập thể chịu trách nhiệm nhưng không ai chịu trách nhiệm".