Tình trạng ô nhiễm rác thải sinh hoạt lại nóng tại kỳ họp HĐND tỉnh Vĩnh Long

Thực trạng ô nhiễm do rác thải sinh hoạt 

Đại biểu Thạch Thảo, tổ đại biểu HĐND số 5 chất vấn Giám đốc sở Tải nguyên và môi trường tỉnh Vĩnh Long, hiện nay tình trạng ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt ở nông thôn và thành thị, các chất thải từ các cơ sở sản xuất khu công nghiệp chưa được xử lý tốt tình trạng trên ảnh hưởng đến chất lượng không khí chất lượng nguồn nước uống, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân. Kính đề nghị ông cho biết thực trạng ô nhiễm môi trưởng hiện nay và giải pháp gì khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường trong thời gian tới.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Vĩnh Long giải trình trước HĐND dân tỉnh. Theo giải trình, tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt được thu gom về các bãi chôn lấp và nhà máy xử lý khoảng 1.312 tấn mỗi ngày, trong đó lượng rác được xử lý bằng hình thức chôn lấp chiếm 95,3%. Con số này cho thấy áp lực rất lớn đối với hệ thống xử lý rác hiện nay. Vì vậy, việc nhận diện đúng thực trạng và đề ra giải pháp trước mắt, lâu dài là yêu cầu cần thiết nhằm giảm thiểu ô nhiễm, bảo đảm đời sống người dân và hướng tới quản lý rác thải sinh hoạt bền vững. 

Công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt đã được quan tâm triển khai, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn trong thực hiện. Từ ngày 01 tháng 01 năm 2026, UBND xã được giao quản lý công tác thu gom, vận chuyển rác. Tuy nhiên, việc chuyển giao nhiệm vụ này làm phát sinh những vướng mắc ở cơ sở. Một số địa phương đã hoàn thành phương án và lựa chọn được đơn vị thu gom, trong khi nhiều xã, phường vẫn còn thực hiện theo hợp đồng chuyển tiếp hoặc đang tiến hành thủ tục lựa chọn đơn vị thu gom, vận chuyển và xử lý.

Về năng lực xử lý, hệ thống bãi rác và nhà máy xử lý còn chịu áp lực lớn. Trên địa bàn tỉnh có nhiều bãi rác đang vận hành, nhưng phần lớn rác thải sinh hoạt vẫn được xử lý bằng phương pháp chôn lấp. Dù chôn lấp hợp vệ sinh là phương thức được áp dụng phổ biến, cách xử lý này vẫn dễ phát sinh mùi hôi và nước rỉ rác, nhất là khi lượng rác tăng nhanh, bãi rác gần quá tải hoặc thiếu kinh phí để nâng cấp, sửa chữa. Bên cạnh đó, một số nhà máy xử lý rác đã đầu tư nhưng công suất thực tế còn hạn chế, có nhà máy tạm dừng để sửa chữa hoặc đang hoàn thiện thủ tục để đưa vào vận hành.

Một biểu hiện rõ của tình trạng ô nhiễm là việc rác chưa được thu gom kịp thời, bị tồn đọng tại thùng chứa và các điểm tập trung rác. Tại một số xã thuộc khu vực Trà Cú cũ, rác thải sinh hoạt từng bị ùn ứ do việc lựa chọn nhà thầu, ký hợp đồng và bố trí kinh phí còn chậm. Khi rác tồn đọng trong khu dân cư, môi trường xung quanh bị ảnh hưởng, người dân bức xúc, sinh hoạt hằng ngày gặp nhiều bất tiện. 

Nguyên nhân trước hết là do một số địa phương còn lúng túng trong lập phương án, kế hoạch thu gom, vận chuyển và xử lý rác. Việc ký hợp đồng với đơn vị thu gom chưa kịp thời làm gián đoạn quá trình vận chuyển rác. Hạ tầng xử lý rác chưa theo kịp lượng rác phát sinh, trong khi phương pháp chôn lấp vẫn chiếm tỷ lệ rất cao. Kinh phí cho hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý và cải tạo bãi rác có lúc chưa được phân bổ kịp thời. Ý thức phân loại, giảm thiểu rác tại nguồn của một bộ phận người dân còn hạn chế, làm tăng khối lượng rác phải đưa về bãi chôn lấp.

Ông Lâm Văn Tân cho biết thêm, qua rà soát việc ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt thì có 2 vấn đề lớn, đó là: Bãi rác hiện nay vận hành xử lý rác thải theo phương án chôn lấp hợp vệ sinh tức là bãi rác hỡ, nên phát sinh vấn đề về ô nhiễm môi trường, mùi hôi và nước rỉ rác, ảnh lượng đến môi trường xung quanh.

Về tình trạng rác thải sinh hoạt chưa được thu gom kịp thời ùng ứ tại các thùng chứa rác và các điểm rác tập trung rác thải. Nguyên nhân là do ở địa phương chậm lựa chọn đơn vị thu gom, vẫn chuyển rác thải sinh hoạt rồi chậm thanh toán chi phí cho các đơn vị này dẫn đến các đơn vị khó khăn về kinh phí nên không có tổ chức thu gom kịp thời. 

Chuyển từ xử lý bị động sang quản lý rác bền vững

Theo ông Tân, về giải pháp tạm thời, cần tập trung ổn định hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác tại các xã, phường. Cơ quan chuyên môn cần tiếp tục hướng dẫn địa phương lập phương án thu gom, ban hành đơn giá phù hợp và tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ cấp xã. Việc này giúp địa phương nắm rõ quy trình, tránh lúng túng trong quản lý rác thải sinh hoạt.

Đồng thời, cần bảo đảm kinh phí cho hoạt động thu gom và xử lý rác. Các xã, phường phải khẩn trương hoàn thành đề án thu gom, vận chuyển, xử lý rác; sớm lựa chọn, ký hợp đồng với đơn vị thu gom để không xảy ra tình trạng rác ùn ứ. Đối với những điểm đã phát sinh rác tồn đọng, cần tổ chức thu gom dứt điểm, vệ sinh khu vực tập kết, phun khử mùi, kiểm soát nước rỉ rác và không để rác chất đống trong khu dân cư.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hộ gia đình phân loại rác tại nguồn. Người dân cần được hướng dẫn thu gom phế liệu, tận dụng thức ăn thừa, xử lý rác hữu cơ tại hộ gia đình khi có điều kiện. Nếu lượng rác phải đưa đi chôn lấp giảm, áp lực lên bãi rác cũng giảm, đồng thời chi phí thu gom và xử lý sẽ được sử dụng hiệu quả hơn. 

"Sở NN&MT sẽ tiếp tục hướng dẫn cho các xã phường về công tác thu gom, vẫn chuyển rác sinh hoạt, sớm ban hành các đơn giá thu gom rác sinh hoạt trên địa bàn của tỉnh và Sở cũng kiến nghị Sở Tài chính khẩn trương hướng dẫn các xã phường về công tác lựa chọn nhà thầu, xem xét cấp, bổ sung kinh phí cho hoạt động thu gom, vẫn chuyện xử lý rác thải trên địa ban của các xã. Thứ ba nữa là kiến nghị Ủy ban nhân các xã phường khẩn trương hoàn thành việc lập và phê diệt phương án thu gom vận chuyển xử lý rác,  sớm lựa chọn và ký hợp đồng đối với đơn vị thu gom, vận chuyển rác trên địa bàn của xã, phường rồi tăng cường công tác kiểm tra, thu gom và vận chuyển xử lấy rác thải theo quy định pháp luật về môi trường", Giám đốc  NN&MTtỉnh Vĩnh Long cho biết thêm.

Về lâu dài, cần giảm dần sự phụ thuộc vào chôn lấp và chuyển sang công nghệ xử lý hiện đại hơn. Việc đầu tư các nhà máy xử lý rác bằng công nghệ đốt kết hợp thu hồi năng lượng là hướng đi cần thiết để tăng công suất xử lý, hạn chế tình trạng quá tải bãi rác và giảm ô nhiễm thứ cấp. Tuy nhiên, quá trình đầu tư phải được thực hiện minh bạch, bảo đảm yêu cầu về công nghệ, môi trường và hiệu quả vận hành.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng, cần xây dựng cơ chế quản lý đồng bộ từ phát sinh, phân loại, thu gom, vận chuyển đến xử lý cuối cùng. Cấp xã phải được nâng cao năng lực quản lý môi trường; đơn vị thu gom phải có hợp đồng rõ ràng và nguồn kinh phí ổn định; các bãi rác hiện hữu phải được cải tạo, kiểm soát mùi hôi, nước rỉ rác và vận hành đúng quy chuẩn. Đồng thời, cần công khai lịch thu gom, điểm tập kết, đơn vị phụ trách và kênh tiếp nhận phản ánh để người dân cùng tham gia giám sát.

Cần xử lý dứt điểm lượng rác thu gom tại bãi đá 7 màu ở Lâm Đồng

VOV.VN - Thời gian qua, Ban Quản lý du lịch Bình Thạnh khu vực Tuy Phong đã bố trí những thùng rác tại Bãi đá Cà Dược (bãi đá 7 màu). Tuy nhiên, lượng rác thu gom chủ yếu tập trung đốt tại chỗ, phần rác tồn đọng gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến cảnh quan du lịch.