Phóng viên VOV Giao thông trao đổi với ông Đinh Quốc Dân, Phó Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ Xây dựng - chủ biên dự thảo về vấn đề này.

PV:  Thưa ông, nhu cầu sử dụng xe điện ngày càng tăng, việc lắp đặt trạm sạc tại chung cư trở nên cấp thiết vậy cần xây dựng quy chuẩn cụ thể ra sao để đáp ứng thực tế?

Ông Đinh Quốc Dân: Để giải quyết lo ngại của người dân về lắp đặt trạm sạc trong khu chung cư, Bộ Xây dựng đã giao Viện KHCN Xây dựng biên soạn dự thảo Sửa đổi 01:2026 QCVN 04:2021/BXD trong đó có quy định về khu vực để xe điện, khu vực sạc xe điện và khu vực đổi pin.

PV: Với các chung cư hiện hữu, khi còn nhiều băn khoăn từ ban quản lý, cư dân và chủ đầu tư về thiếu quỹ đất, hạ tầng chưa đáp ứng, đặc biệt là nguy cơ cháy nổ, dự thảo quy chuẩn sẽ đưa ra những yêu cầu kỹ thuật và giải pháp an toàn như thế nào?

Ông Đinh Quốc Dân: Tôi nghĩ đấy là một lo ngại chính đáng. Để giải quyết vấn đề lo ngại của người dân khi lắp đặt các trạm sạc, nội dung sửa đổi của quy chuẩn sẽ thiết lập các yêu cầu kỹ thuật, đặc biệt là các yêu cầu an toàn đa lớp một cách khoa học và nghiêm ngặt:

Thứ nhất là về phân vùng không gian và cô lập rủi ro: Khu vực sạc được ưu tiên bố trí ngoài trời hoặc trên mặt đất; nếu đặt trong tầng hầm hoặc tầng kín phải có giải pháp cô lập, thông gió và đảm bảo khả năng tiếp cận cho lực lượng chữa cháy.

Bắt buộc tách biệt khu vực sạc ô tô điện với khu vực sạc xe mô tô, xe gắn máy, xe đạp điện; Khu vực sạc phải thiết lập thành các khoang cháy độc lập với giới hạn diện tích tối đa, phải chia thành nhiều phân vùng nhỏ (tối đa 20 chỗ cho ô tô điện hoặc 150 chỗ cho xe hai bánh điện), cách nhau tối thiểu 2 m hoặc được phân tách bằng vách ngăn vật liệu không cháy cao tối thiểu 2 m.

Về cảnh báo và chữa cháy, bắt buộc trang bị hệ thống báo cháy tự động cho phép cảnh báo sớm thông qua đầu báo cháy video và thiết bị cảnh báo nhiệt độ tăng cao, kết hợp với hệ thống chữa cháy tự động, toàn bộ khu vực sạc phải được giám sát liên tục bằng hình ảnh truyền về phòng trực 24/24 giờ của tòa nhà. Về kiểm soát khí độc hại và thoát khói cũng được đề cập.

PV: Những điều kiện lắp đặt và kỹ thuật rất là chặt chẽ, nghiêm ngặt. Thế còn về hệ thống điện thì sao, thưa ông?

Ông Đinh Quốc Dân: Vấn đề an toàn hệ thống điện cũng rất là quan trọng. Nguồn điện cung cấp cho khu vực sạc phải tách biệt với các phụ tải khác của tòa nhà, có khả năng tự động ngắt nguồn khi nhận tín hiệu từ hệ thống báo cháy và được trang bị thiết bị ngắt điện khẩn cấp bằng tay ở vị trí dễ tiếp cận.

Để hạn chế rủi ro sinh nhiệt và quá tải lưới điện, công suất danh định của các trụ sạc lắp trong tầng hầm bị giới hạn công suất danh định không  vượt quá 22 kW, trừ trường hợp có giải pháp kiểm soát nhiệt, ồn hiệu quả.

Như vậy, Dự thảo quy chuẩn này tiếp cận theo nguyên tắc "phân vùng giới hạn, cô lập nguồn cháy, phát hiện và xử từ sớm", từ đó kiểm soát tối đa các tính chất cháy nổ phức tạp đặc thù của pin Lithium-ion trên xe điện.

PV: Với các chung cư đã xây dựng trước đây, hạ tầng chưa được thiết kế cho xe điện, việc cải tạo, bổ sung trạm sạc sẽ được hướng dẫn như thế nào để vừa thuận tiện, vừa không gây xáo trộn lớn cho cư dân?

Ông Đinh Quốc Dân: Một câu hỏi rất là thực tiễn. Quy chuẩn quy định cho đối tượng chung cư xây mới và chung cư hiện hữu. Đối với các chung cư hiện hữu trong các quy định chuyển tiếp có hướng dẫn việc cải tạo, bổ sung trạm sạc theo nguyên tắc linh hoạt, an toàn và hạn chế xáo trộn thông qua các giải pháp cụ thể sau:

Áp dụng linh hoạt theo điều kiện thực tế: Việc bố trí khu vực sạc xe điện không bị áp đặt cứng nhắc mà phụ thuộc vào điều kiện bố trí, tổ chức không gian và hạ tầng kỹ thuật thực tế của từng tòa nhà. Quy chuẩn chỉ bắt buộc áp dụng khi chung cư có nhu cầu, được sự đồng thuận việc bổ sung khu vực sạc xe điện dựa trên quyết định của chủ đầu tư hoặc chủ sở hữu nhà chung cư.

Có kể đến tính Kế thừa và đánh giá hạ tầng kỹ thuật hiện có: Trước khi lắp đặt, chủ đầu tư hoặc đơn vị quản lý bắt buộc phải tính toán, đánh giá kỹ lưỡng năng lực của hệ thống phòng cháy chữa cháy (PCCC) hiện có, cũng như công suất phụ tải và khả năng đáp ứng của hệ thống điện hiện tại.

Tối ưu hóa hệ thống cấp điện: thống cấp điện cho khu vực sạc bắt buộc phải tách biệt với các phụ tải khác nhằm đảm bảo không làm ảnh hưởng tới sinh hoạt bình thường của cư dân khi có sự cố. Tuy nhiên, để thuận tiện, hệ thống này có thể thiết lập mạch độc lập từ tủ điện phân phối chính hoặc phân phối phụ hiện có của tòa nhà.

Về lộ trình chuyển tiếp hợp lý: Đối với các chung cư đã và sẽ bố trí khu vực sạc, dự thảo Thông tư có khoảng thời gian chuyển tiếp tối đa 06 tháng kể từ ngày có hiệu lực để tiến hành điều chỉnh, cải tạo. Quá trình cải tạo này phải tuân thủ nghiêm ngặt QCVN 06:2022/BXD và chỉ được tiếp tục khai thác, vận hành sau khi đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật.

PV: Ngoài ra, mọi người rất quan tâm việc liệu các phương tiện khác nhau có chung một cổng sạc hay không? Hay mỗi loại xe lại một cổng sạc khác nhau?

Ông Đinh Quốc Dân: Về cổng sạc, có một số các quy chuẩn quốc tế, Việt Nam thì theo tiêu chuẩn châu Âu. Quốc tế cũng chỉ có khoảng 4,5 chuẩn chuẩn: châu Âu, Trung Quốc, Nhật, Mỹ. Việc các thiết bị dùng những chuẩn đấy kết nối vào xe. Phần mềm có cho phép kết nối không là câu chuyện khác. Kết nối vào người ta phải trả tiền và kiểm soát trang thiết bị.

PV: Còn phải qua một phần mềm nữa thông qua ứng dụng trên điện thoại thông minh để kiểm soát, thưa ông?

Ông Đinh Quốc Dân: Đúng rồi, thông qua điện thoại để hỗ trợ cho việc kết nối. Các nhà cung cấp dịch vụ về vấn đề trạm sạc, họ có kiểm soát. Tất cả các thiết bị kết nối vào đều được kiểm soát, đấy là phương tiện ô tô. Còn xe máy đôi khi cũng có thiết bị kiểm soát còn phần lớn các thiết bị xe máy điện thì chỉ cần cắm vào nguồn điện là được. Đối với những khu vực sạc, nhà cung cấp dịch vụ họ có thiết bị kết nối để chuyển tải dữ liệu, nhận biết thiết bị và cả thu phí.

PV: Hiện nay tôi thấy mô hình đổi pin rất là nhẹ nhàng và gọn gàng. Đây có phải là xu hướng thuận tiện hơn với các phương tiện hay không?

Ông Đinh Quốc Dân: Vấn đề tủ đổi pin về tương lai, việc phát triển công nghệ luôn thay đổi nhưng theo tôi đấy cũng là một xu hướng công nghệ để hỗ trợ cho việc những phương tiện thiết kế trong vấn đề đổi pin. Phần lớn thiết bị đổi pin chỉ dành cho xe máy và xe đạp điện, còn ô tô thì pin của nó rất lớn.

Trung Quốc cũng có những hãng đổi pin cho ô tô nhưng đòi hỏi dây chuyền lớn và đồng bộ. Việc đổi pin tôi nghĩ là một sự thuận tiện. Ở các nước cũng phát triển. Tủ đổi pin giúp rút ngắn thời gian cho các thiết bị. Ví dụ xe máy điện thời gian đổi pin rất là nhanh, không gián đoạn việc di chuyển.

Thứ hai là các tủ đổi trang thiết bị cũng được chuẩn hóa và tập trung tại khu vực xưởng hay nhà máy để sạc pin; hoặc bản thân tủ pin cũng có chức năng để tự sạc. Những thiết bị như thế độ kiểm soát về vấn đề an toàn nó sẽ cao.

PV: Quy chuẩn này dự kiến sẽ được ban hành vào thời điểm nào, thưa ông?

Ông Đinh Quốc Dân: Theo Công điện 27 của Chính phủ, yêu cầu phải ban hành trước ngày 30/4/2026. Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng cùng các đơn vị của Bộ Xây dựng đang nỗ lực để ban hành đúng thời hạn này.

PV: Vâng, xin cảm ơn ông!

Hỗ trợ chuyển đổi xe điện: Cần giải pháp tổng thể tháo gỡ "điểm nghẽn" cơ chế

VOV.VN - Hà Nội hiện có hơn 7 triệu xe máy đang lưu hành, phần lớn vẫn sử dụng động cơ xăng - một trong những tác nhân gây ô nhiễm không khí và tiếng ồn đô thị. Để giải bài toán này, thành phố đang dự thảo chính sách hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt cho người dân đổi xe xăng sang xe điện.