Đề xuất giảm phương thức xét tuyển: Trường lo khó tuyển, học sinh khó xoay xở

Dự thảo sửa đổi, bổ sung Quy chế tuyển sinh đại học đề xuất từ năm 2027, mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo được sử dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển; từ năm 2028, mỗi ngành, chương trình chỉ sử dụng 1 phương thức, không tính tuyển thẳng và xét tuyển theo cử tuyển.

Việc giảm số phương thức được kỳ vọng giúp tuyển sinh minh bạch, công bằng hơn, hạn chế chênh lệch giữa các phương thức. Tuy nhiên, đề xuất chỉ còn một phương thức từ năm 2028 đang đặt ra câu hỏi về lộ trình đối với học sinh và cách các trường lựa chọn phương thức.

Học sinh lo lỡ kế hoạch, mong có lộ trình chuyển tiếp

Với học sinh lớp 12, thay đổi phương thức xét tuyển có thể tác động trực tiếp đến kế hoạch học tập đã được xây dựng từ trước.

Em Cao Tuệ Nhi, học sinh lớp 12 Trường THPT Marie Curie Việt Hưng, cho rằng các phương thức xét tuyển nên có sự linh hoạt để học sinh lựa chọn cách thức phù hợp với năng lực. “Theo em thì hiện tại các phương thức xét tuyển nên có sự linh hoạt thay vì chỉ cần thi trung học phổ thông quốc gia”, Tuệ Nhi nói.

Theo nữ sinh, mỗi học sinh có thế mạnh khác nhau, vì vậy việc thu hẹp phương thức xét tuyển cần tính đến quá trình chuẩn bị của học sinh và khả năng tiếp cận các cách thức đánh giá khác nhau.

Băn khoăn này cũng được phụ huynh có con chuẩn bị thi đại học đặt ra khi cho rằng thay đổi quy định tuyển sinh cần có lộ trình đủ dài để học sinh không bị động.

Phụ huynh Phương Minh cho rằng với học sinh 2K9, nhiều em đã xác định hướng học tập và chuẩn bị cho các kỳ thi tuyển sinh từ sớm. “Đồng ý là Bộ có thể thay đổi, nhưng thay đổi phải có thời gian và lộ trình. Đến giờ này các con 2K9 đã có định hướng và đã phải học rất nhiều để phục vụ cho việc thi đại học rồi”, phụ huynh này nêu ý kiến trên mạng xã hội.

Theo phụ huynh Phương Minh (Hà Nội), nhiều học sinh đã dành thời gian chuẩn bị cho các kỳ thi đánh giá năng lực như HSA, TSA. Các chương trình luyện thi cũng đã được triển khai trong thời gian dài. Vì vậy, nếu chính sách thay đổi khi quá trình chuẩn bị đã đi được một chặng đường, học sinh sẽ khó điều chỉnh kế hoạch. Nhiều phụ huynh khác cũng cho rằng học tập là quá trình dài, chính sách tuyển sinh cần có tính ổn định để học sinh xác định mục tiêu ngay từ đầu cấp THPT.

Một chuyên gia tuyển sinh cho rằng giảm số phương thức có thể giúp tuyển sinh đơn giản, minh bạch hơn, hạn chế chênh lệch do quá nhiều cách xét tuyển. Tuy nhiên, chính sách chỉ hiệu quả nếu có lộ trình phù hợp và không làm ảnh hưởng đến học sinh đã chuẩn bị theo quy định hiện hành.

“Học sinh đã phải lựa chọn môn học từ lớp 10 và xây dựng kế hoạch học tập, xét tuyển trong suốt ba năm THPT. Nếu đến lớp 12 mới thay đổi đáng kể phương thức, tổ hợp xét tuyển hoặc cách sử dụng các kết quả đã được học sinh chuẩn bị từ trước, các em gần như không còn cơ hội điều chỉnh”, chuyên gia phân tích.

Theo chuyên gia, những thay đổi tác động đến cách học, cách thi và lựa chọn ngành, trường cần được công bố đủ sớm để học sinh có thời gian chuẩn bị. “Có thể siết điểm cộng, có thể giảm phương thức xét tuyển, nhưng phải công bố đủ sớm và có lộ trình chuyển tiếp. Chính sách mới nên áp dụng đầy đủ với những khóa học sinh có đủ thời gian để lựa chọn và chuẩn bị theo chính sách mới”, chuyên gia nêu quan điểm.

Trường lo tăng xét học bạ, bỏ sót thí sinh giỏi

Từ phía các trường đại học, việc giảm số phương thức được nhiều trường đồng tình, nhưng không ít ý kiến đề nghị cân nhắc việc mỗi ngành chỉ còn một phương thức từ năm 2028.

GS Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, cho rằng cải cách tuyển sinh theo hướng công bằng, minh bạch là cần thiết, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào cách triển khai và lộ trình. “Các trường top trên có thể lựa chọn những phương thức tuyển sinh có khả năng phân hóa thí sinh tốt, qua đó tuyển được nguồn đầu vào phù hợp. Trong khi đó, các trường ở nhóm dưới có thể chỉ sử dụng học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT”, GS Vũ Văn Yêm phân tích.

Theo ông, nếu chỉ còn một phương thức, sự khác biệt về điều kiện và năng lực tổ chức tuyển sinh giữa các trường có thể khiến cách lựa chọn phương thức không giống nhau.

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thăng Long, cho rằng việc giới hạn phương thức có thể làm giảm sự đa dạng trong tuyển sinh. Việc giới hạn sẽ làm giảm sự đa dạng và bỏ sót thí sinh có năng lực.

Theo bà Hà, nếu mỗi ngành chỉ còn một phương thức, các trường sẽ phải lựa chọn phương án vừa bảo đảm nguồn tuyển, vừa phù hợp với điều kiện tổ chức. Những trường có kỳ thi riêng có thể ưu tiên phương thức này, trong khi những trường không có kỳ thi riêng có thể cân nhắc phương thức dễ triển khai hơn.

"Nếu từ năm 2028 mỗi ngành chỉ còn một phương thức tuyển sinh thì để đảm bảo an toàn về nguồn tuyển, nhiều trường tốp trung sẽ chọn phương án tuyển sinh theo học bạ thay vì các phương thức khác như xét theo điểm các kỳ thi đánh giá năng lực. Điều này sẽ làm giảm chất lượng đầu vào”, bà Hà nhận định và đề xuất: “Để tạo cơ hội cho thí sinh và cho trường, nên sử dụng tối thiểu hai phương thức”.

PGS Trần Anh Dũng, Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, cho rằng các phương thức ngoài điểm thi tốt nghiệp THPT giúp mở rộng nguồn tuyển và cơ hội cho những học sinh đã chuẩn bị theo các hướng khác.

Nếu mỗi ngành chỉ còn một phương thức, theo ông Dũng, nhiều trường có thể quay lại sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT vì đây là kết quả chung, thuận lợi trong tuyển sinh. Khi đó, những học sinh đã đầu tư cho các kỳ thi đánh giá năng lực có thể gặp khó nếu phương thức được trường lựa chọn không phù hợp với kế hoạch của các em.

Bà Nguyễn Thị Hòa, Trưởng phòng Truyền thông và Tuyển sinh, Trường Đại học Giao thông vận tải, cũng lưu ý rủi ro khi mỗi ngành chỉ có một con đường xét tuyển. “Theo bà Hòa, dự thảo cần làm rõ cách hiểu về “phương thức kết hợp” và “phương thức khác”, trong đó cần quy định cụ thể các thành phần được sử dụng, cách kết hợp và cách quản lý khi mỗi trường, mỗi chương trình đào tạo lựa chọn cách thức khác nhau.

Một số cơ sở đào tạo, trong đó có các trường quân đội và Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, cũng đề xuất duy trì hai phương thức xét tuyển thay vì một phương thức từ năm 2028.

Ở góc độ quản lý, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, cho biết giảm số phương thức không có nghĩa tất cả các trường phải sử dụng một phương thức giống nhau. Các trường vẫn được tự chủ lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của từng chương trình; kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng nếu được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố.

Dữ liệu của Bộ GD-ĐT cho thấy giai đoạn 2022-2026, chỉ 36,4% tổng số lượt chương trình-phương thức có căn cứ tham chiếu chính thức giữa các phương thức; hơn 2.000 chương trình có mức chênh từ 3 điểm trở lên giữa các phương thức.

“Giảm phương thức là để mở rộng cơ hội bình đẳng, không phải giảm cơ hội tiếp cận. Mỗi phương thức phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, công bố rõ tiêu chí và sử dụng một thang điểm chung”, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh.

Dự thảo vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến. Với đề xuất tối đa 3 phương thức từ năm 2027 và 1 phương thức từ năm 2028, vấn đề được đặt ra không chỉ là giảm bao nhiêu phương thức, mà còn là công bố lộ trình đủ sớm để học sinh chuẩn bị và bảo đảm các trường có phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào.

Bỏ cộng điểm IELTS: Học sinh lo mất lợi thế, chuyên gia đề xuất lộ trình

VOV.VN - Nhiều học sinh 2K9, hiện đang học lớp 12, đã học và thi IELTS từ THCS với mục tiêu tạo lợi thế khi xét tuyển đại học. Dự thảo tuyển sinh 2027 dự kiến không cho các trường tự quy định điểm cộng chứng chỉ, khiến học sinh, phụ huynh lo kế hoạch học tập và xét tuyển được chuẩn bị nhiều năm có thể bị đảo lộn.