Từ lời kể nhân chứng tìm thấy 4 hài cốt liệt sĩ sau 57 năm

Từ ký ức của nhân chứng, tìm đến hài cốt đầu tiên

Ở khu vực Gò Tràm, thôn An Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, những bụi tre, bờ ruộng và vườn cây hôm nay phủ lên dấu tích của một thời chiến tranh khốc liệt. Ít ai hình dung tại mảnh đất này, hơn nửa thế kỷ trước từng diễn ra những trận đánh dữ dội. Nhưng với bà Trương Thị Quý (86 tuổi), trú thôn An Sơn, xã Nghĩa Giang, những ký ức ấy chưa bao giờ phai mờ. Bà nhớ năm 1969, bom, pháo dội xuống khu vực Gò Tràm như mưa. Bộ đội, du kích hy sinh rất nhiều. Có người được người dân đưa đi chôn cất, nhưng cũng có người nằm lại dưới mương nước, khu vườn. Từng tham gia du kích, bám trụ tại địa phương nên những câu chuyện về các trận đánh năm xưa vẫn in sâu trong ký ức của bà Quý. Khi biết lực lượng chức năng tìm thấy hài cốt liệt sĩ tại khu vực từng diễn ra chiến sự, bà Quý không giấu được xúc động. 

Ông Lê Hữu Phước (90 tuổi), chồng của bà Trương Thị Quý cũng là một trong những người còn nhớ rõ các trận đánh ở Gò Tràm năm 1969. Ông từng tham gia Đội công tác C4, phụ trách công tác nông hội. Những địa danh, khu vườn, chiến hào và vị trí từng xảy ra giao tranh vẫn còn trong ký ức của ông.

Khi lực lượng chức năng tổ chức tìm kiếm, ông Lê Hữu Phước trực tiếp dẫn đường, chỉ những vị trí mà theo ký ức của mình, từng có bộ đội, du kích hy sinh. Những bước chân của ông trở thành “tấm bản đồ sống”, giúp lực lượng tìm kiếm lần theo chiến trường cũ:

“Xúc động, xót xa chứ. Liệt sĩ của mình hy sinh như vậy, bây giờ tìm ra được là mình cũng mừng. Xúc động nên tôi mới dẫn đi mấy ngày, chỉ chỗ cho lực lượng tìm kiếm", ông Lê Hữu Phước chia sẻ. 

Từ thông tin của các nhân chứng, Ban Chỉ huy Quân sự xã Nghĩa Giang phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi rà soát, xác minh, khoanh vùng các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ. Thách thức lớn nhất là sau 57 năm, địa hình đã thay đổi rất nhiều. Những chiến hào, hầm trú ẩn, bờ ruộng năm xưa phần lớn đã biến thành đất sản xuất. Cây cối, bụi tre mọc dày, phủ kín dấu tích chiến tranh.

Trung tá Ngô Như Vũ, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Nghĩa Giang cho biết, từ tháng 5/2026, đơn vị đã tuyên truyền, thu thập thông tin từ các nhân chứng. Mỗi nguồn tin đều được rà soát, đối chiếu và phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh xác định vị trí trước khi tổ chức khai quật.

Tại vị trí đầu tiên, lực lượng tìm kiếm vừa sử dụng máy móc, vừa đào thủ công. Sau hơn 2 ngày, khi đất được đào xuống khoảng 2m, một dấu hiệu bất ngờ xuất hiện, đó là một cây bút. Tiếp tục tìm kiếm, lực lượng phát hiện một chiếc dép cao su, chiếc muỗng, cúc áo, dây thắt lưng và nhiều vật dụng khác.

Những vật dụng nhỏ bé sau 57 năm nằm dưới lòng đất trở thành dấu tích quý giá về người đã nằm lại nơi này. Trung tá Ngô Như Vũ nhớ lại, khoảng 11h30 ngày 22/8, hài cốt liệt sĩ đầu tiên được phát hiện. 

“Trong các hài cốt liệt sĩ, khi chúng tôi phát hiện được, đầu tiên là cây bút. Sau đến chiếc dép ở phía dưới, một chiếc dép cao su. Chúng tôi rất mừng. Mỗi đồng chí, kể cả như tôi lúc đó nhịp tim lên rất cao. Các đồng chí đều nhìn tôi và nói: "Anh Vũ ơi! Anh Vũ ơi! Đã phát hiện rồi!". Chúng tôi lại có một niềm tin mãnh liệt, sẽ làm hết trách nhiệm của mình, không bỏ sót một di vật hay một chứng cứ gì, dù là nhỏ nhất”, Trung tá Ngô Như Vũ cho biết. 

Thông tin được báo cáo về UBND xã Nghĩa Giang và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh. Chính quyền địa phương nhanh chóng có mặt tại hiện trường, chỉ đạo công tác khai quật, thu gom hài cốt và di vật.

Đưa hài cốt liệt sĩ trở về sau 57 năm

Cuộc tìm kiếm tiếp tục được mở rộng cách vị trí đầu tiên hơn 300m, một khu vực khác được khoanh vùng. Ngày 24/8, lực lượng quân sự xã Nghĩa Giang tổ chức khai quật và phát hiện thêm 3 hài cốt liệt sĩ cùng một số di vật. Ba vị trí nằm cách nhau khoảng 1m, ở độ sâu khoảng 1,2m. Trong đất còn có những mảnh bom bi. Một số viên bom bi được phát hiện găm trong áo của các liệt sĩ, được xác định là dân quân, du kích.

Theo thông tin từ nhân chứng và thân nhân, những người này hy sinh vào năm 1969. 3 hài cốt thuộc 2 gia đình. Suốt nhiều năm, thân nhân chỉ biết người nhà đã hy sinh và được chôn cất tại khu vực này nhưng không xác định chính xác vị trí. 

Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, xã Nghĩa Giang rà soát các nguồn tin, xác định vị trí và huy động lực lượng tổ chức tìm kiếm. Từ ngày 20/8 đến nay, lực lượng chức năng đã tìm thấy 4 hài cốt liệt sĩ hy sinh trong chiến đấu tại khu vực Gò Tràm. Kết quả của quá trình tìm kiếm bắt đầu từ những câu chuyện tưởng như đã nằm sâu trong ký ức. 

Ông Nguyễn Tấn Lực, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Giang, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, người dân có đất trong khu vực khai quật cũng chủ động thu dọn cây cối, hoa màu, tạo điều kiện cho lực lượng tìm kiếm. Xã Nghĩa Giang đang tiếp tục rà soát các nguồn tin khác, trong đó có thông tin về một hầm trú ẩn từng có nhiều bộ đội, du kích. Dự kiến cuối tuần này, xã Nghĩa Giang tổ chức lễ truy điệu, đưa 4 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại Gò Tràm về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ của xã.

Ông Nguyễn Tấn Lực, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Giang cho biết thêm: “Trong thời gian tới, với trách nhiệm của địa phương, chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với các nhân chứng để xác định lại vị trí, tọa độ của hầm trú ẩn. Theo nguồn tin, dù chưa được xác định chính thức, tại hầm trú ẩn này có rất nhiều bộ đội và du kích của ta từng trú ẩn. Địa phương sẽ tiếp tục với quyết tâm cao, mong muốn tìm được các liệt sĩ đã hy sinh tại khu vực này để đưa về nghĩa trang liệt sĩ”.

Một số hình ảnh khai quật, cất bốc hài cốt liệt sĩ:

Quảng Ngãi khôi phục hạ tầng sau thiên tai

VOV.VN - Những đợt mưa lớn cuối năm 2025 gây hư hỏng nhiều công trình dân sinh tại xã Đăk Pék, tỉnh Quảng Ngãi (trước đây thuộc huyện Đăk Glie, tỉnh Kon Tum). Tỉnh này đang tập trung khắc phục, xây dựng lại cầu, đường và các công trình thiết yếu.