Tuyển sinh lớp 10: Bộ muốn giảm thi, phụ huynh vẫn lo công bằng

Giảm thi, mở rộng xét tuyển ở nhiều địa phương

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông. Một trong những nội dung đáng chú ý là định hướng giảm áp lực tuyển sinh đầu cấp, trong đó có tuyển sinh vào lớp 10, đồng thời mở rộng các phương thức tiếp nhận học sinh phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Về dự thảo, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD&ĐT), cho biết việc sử dụng tên gọi “tiếp nhận học sinh đầu cấp” thể hiện định hướng bảo đảm điều kiện đón nhận học sinh trong độ tuổi đi học, giảm những áp lực không cần thiết từ các kỳ thi.

Theo ông Tài, tỷ lệ học sinh sau lớp 9 được vào học lớp 10 trong một năm qua đã tăng từ 75% lên trên 80%. Một số địa phương có tỷ lệ này đạt 95%, thậm chí 97%. “Quá trình đánh giá, rà soát cho thấy số học sinh tham gia kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 sẽ giảm. Nhiều tỉnh sẽ không tổ chức thi tuyển. Đây là xu hướng trong thời gian tới”, ông Thái Văn Tài cho biết.

Đối với những địa phương vẫn tổ chức thi, dự thảo đề xuất giảm số môn thi xuống còn 2 môn Toán và Ngữ văn, thay vì 3 môn như quy định hiện hành. Theo ông Tài, việc giảm số môn thi nhằm giảm áp lực cho học sinh, tránh tình trạng các em tập trung học theo những môn được lựa chọn để thi, qua đó bảo đảm mục tiêu giáo dục toàn diện.

Dự thảo đưa ra các phương thức tuyển sinh gồm xét tuyển, kết hợp thi tuyển với xét tuyển hoặc thi tuyển. Căn cứ điều kiện thực tế, quy mô học sinh và khả năng tiếp nhận, các địa phương sẽ lựa chọn phương thức phù hợp. Tuy nhiên, khi phương thức tuyển sinh thay đổi, vấn đề đặt ra là làm thế nào để bảo đảm cơ hội học tập và sự công bằng giữa học sinh ở các trường, các khu vực khác nhau.

Phụ huynh lo thiếu trường, chuyên gia cảnh báo bất bình đẳng

Từng có con trải qua kỳ thi vào lớp 10, ông Cao Anh Tuấn, một phụ huynh ở Hà Nội, cho rằng áp lực của kỳ thi này có khi không kém kỳ thi đại học. Việc giảm áp lực thi cử là cần thiết, nhưng nếu chuyển sang xét tuyển thì cũng cần tính đến sự khác biệt về điều kiện học tập giữa các trường.

Theo ông Tuấn, ngay trong cùng một thành phố, học sinh ở khu vực có điều kiện học tập thuận lợi có thể có lợi thế hơn so với học sinh ở vùng ven. Nếu chỉ căn cứ vào kết quả học bạ mà không có cơ chế bảo đảm công bằng, những học sinh học tập trong môi trường còn hạn chế có thể gặp bất lợi.

Dù sinh sống ở Long Biên, xung quanh có nhiều trường học, gia đình ông Tuấn vẫn lo lắng con có đỗ được trường phù hợp hay phải đi học xa. Từ thực tế đó, ông đề nghị cơ quan quản lý và Bộ GD&ĐT quan tâm xây dựng thêm trường THPT công lập tại các địa phương, để học sinh có cơ hội học gần nhà, giảm áp lực cạnh tranh. Giáo dục nghề nghiệp cũng là một hướng lựa chọn, nhưng học sinh cần được lựa chọn theo năng lực và nguyện vọng, thay vì phải chuyển hướng chỉ vì không đủ điểm vào THPT.

Cùng nhìn nhận vấn đề từ góc độ hệ thống, TS Lê Đông Phương, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục đại học, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, cho rằng áp lực thi vào lớp 10 trước hết xuất phát từ tình trạng thiếu chỗ học ở các trường THPT công lập tại một số địa phương.

Theo ông Phương, trong thời gian dài, chủ trương phân luồng học sinh sau THCS được đặt ra, nhưng việc mở rộng hệ thống trường THPT công lập chưa đáp ứng đủ nhu cầu ở một số nơi. Trong khi đó, Nghị quyết 71-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2035 hoàn thành phổ cập giáo dục THPT và tương đương.

Vì vậy, vấn đề không chỉ nằm ở việc tổ chức thi 2 hay 3 môn, mà còn là phương thức đánh giá có phản ánh được năng lực học sinh và giúp các em lựa chọn hướng đi phù hợp hay không. Kết quả đánh giá cũng cần góp phần phản ánh chất lượng giáo dục ở cấp THCS.

Về phương thức xét tuyển, chuyên gia lưu ý nếu số chỗ học ở trường công lập vẫn hạn chế thì việc chỉ xét tuyển có thể phát sinh bất cập về công bằng. Kết quả học tập giữa các trường không hoàn toàn giống nhau, nhất là giữa những trường có điều kiện thuận lợi với các trường ở ngoại thành, vùng khó khăn.

Nếu lựa chọn xét tuyển, theo ông Phương, cần có quy định phân vùng tuyển sinh rõ ràng, xác định trường nào tiếp nhận học sinh ở khu vực nào, thay vì để học sinh tự do đăng ký vào bất kỳ trường nào. Nếu không có cơ chế phù hợp, học sinh ở ngoại thành, vùng sâu, vùng xa với điều kiện học tập hạn chế có thể chịu bất lợi.

TS Lê Đông Phương cũng đề xuất nghiên cứu hai môn tích hợp Khoa học xã hội và Khoa học tự nhiên để có thêm căn cứ đánh giá năng lực học sinh. Đây là đề xuất từ góc độ chuyên gia, không phải phương án đã được Bộ GD&ĐT lựa chọn trong dự thảo.

Xét tuyển học bạ: Giáo viên lo chênh lệch cách đánh giá

Không chỉ phụ huynh, giáo viên cũng đặt câu hỏi về tính công bằng nếu tuyển sinh lớp 10 chuyển mạnh sang xét tuyển học bạ. Bởi kết quả học tập của học sinh được hình thành qua quá trình đánh giá tại từng trường, trong khi yêu cầu kiểm tra và cách chấm điểm giữa các cơ sở giáo dục có thể khác nhau.

Cô Đinh Mai Thanh, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Trưng Vương (Hà Nội), cho biết giáo viên nhà trường đồng tình với chủ trương tổ chức đánh giá chung trên quy mô toàn thành phố. Theo cô, việc sử dụng một thang đo chung có thể hạn chế tình trạng đánh giá không đồng đều giữa các trường.

Tuy nhiên, phụ huynh vẫn băn khoăn nếu tuyển sinh chủ yếu dựa vào học bạ, bởi bài kiểm tra thường xuyên và định kỳ ở mỗi trường có thể có mức độ khó khác nhau. Cô Thanh cho biết học sinh Trường THCS Trưng Vương có trình độ tương đối cao, nhưng giáo viên nhà trường cũng đặt yêu cầu cao và chấm điểm chặt chẽ. Vì vậy, nếu chỉ so sánh điểm học bạ giữa các trường mà không có cách đánh giá chung, học sinh có thể gặp bất lợi.

Theo cô Thanh, khi có thông tin về phương án tổ chức bài kiểm tra chung của thành phố, phụ huynh tại trường có vẻ đồng tình hơn. Một kỳ đánh giá chung có thể tạo cơ sở so sánh thống nhất, hạn chế sự khác biệt trong cách kiểm tra, chấm điểm giữa các trường.

Giảm áp lực thi cử là mong muốn chung, nhưng thay đổi phương thức tuyển sinh không đồng nghĩa với việc những băn khoăn về công bằng sẽ tự động được giải quyết. Nếu thi tuyển, cần giảm áp lực và bảo đảm kỳ thi đánh giá đúng năng lực học sinh. Nếu xét tuyển, cần có tiêu chí đủ rõ để hạn chế chênh lệch trong đánh giá giữa các trường.

Dù lựa chọn phương thức nào, bài toán căn bản vẫn là bảo đảm đủ chỗ học, nhất là ở các trường THPT công lập, để học sinh có cơ hội tiếp tục học tập theo nguyện vọng và năng lực. Dự thảo Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp đang trong quá trình lấy ý kiến; những góp ý từ thực tiễn sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện quy định, hướng tới mục tiêu giảm áp lực tuyển sinh nhưng vẫn bảo đảm công bằng và quyền học tập của học sinh.

Đề xuất thi lớp 10 chỉ còn 2 môn: Cần tính cả nguy cơ học lệch

VOV.VN - Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp, đề xuất thi vào lớp 10 với hai môn Toán và Ngữ văn. Theo thầy Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành Trường TH, THCS, THPT FPT Bắc Giang, giảm môn thi có thể giảm áp lực trước mắt nhưng cần tính đến nguy cơ học lệch và áp lực cạnh tranh tuyển sinh.